İran, ABD ve İsrail ile yaşanan savaşın ardından Çin ile ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirmeye yönelik yeni adımlar atıyor. İran Meclis Başkanı ve Çin İşlerinden Sorumlu Özel Temsilci Muhammed Bakır Kalibaf, ülkenin dini lideri Mücteba Hamaney’in Pekin ile ilişkilerin güçlendirilmesi için kendisine ayrıntılı yazılı talimatlar verdiğini açıkladı.
Kalibaf, 10 Kasım’da Sedaye İran adlı çevrim içi yayında yayımlanan değerlendirmesinde, Çin ile ilişkilerin İran dış politikasının öncelikli gündemlerinden biri haline getirildiğini belirtti.
Yeni düzenleme kapsamında iki ülke arasındaki stratejik işbirliğini koordine etmek ve anlaşmaların uygulanmasını denetlemek üzere üst düzey bir mekanizma oluşturulacak.
ÇİN’E DİPLOMATİK ROL
Kalibaf, Çin’in İran ile ABD arasındaki çatışmaların sona erdirilmesinde ve bölgede süren belirsizliğin aşılmasında önemli rol oynayabileceğini söyledi.
Pekin’in hem Tahran hem de bölgedeki Arap ülkeleriyle geliştirdiği ilişkilerin diplomatik çözüm açısından olanaklar sunduğunu belirten Kalibaf, Çin’in bölgesel güvenlik düzeninin yeniden şekillenmesine katkıda bulunabileceğini ifade etti.
Kalibaf, Çin’in savaşın sona erdirilmesinde ve İran ile ABD arasındaki “ne savaş ne barış” durumunun aşılmasında önemli bir aktör olduğunu vurguladı.
25 YILLIK ANLAŞMA UYGULAMAYA GEÇİRİLECEK
İran ile Çin arasında 2021 yılında imzalanan 25 yıllık kapsamlı işbirliği programının uygulanması da yeni dış politika yaklaşımının temel başlıkları arasında yer alıyor.
Enerji, petrol, ulaştırma, altyapı, ticaret ve teknoloji alanlarını kapsayan programın somut yatırım ve işbirliği projelerine dönüştürülmesi hedefleniyor.
Kalibaf, mevcut anlaşmaların yalnızca diplomatik belgelerle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek karar alma süreçlerini hızlandıracak ve kurumlar arasındaki koordinasyonu sağlayacak bir yapı kurulacağını açıkladı.
PEKİN’DEN TAHRAN’A DİPLOMATİK ZİYARET
İran’ın açıklamaları, Çin’in Orta Doğu’daki diplomatik temaslarını artırdığı bir dönemde geldi.
Çin’in Orta Doğu Özel Temsilcisi Zhai Jun, 8 Kasım’da Tahran’ı ziyaret ederek İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Keni ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileriyle görüştü.
Görüşmelerde ikili ilişkilerin yanı sıra bölgedeki çatışmalar ve güvenlik sorunları ele alındı. Çinli temsilci, bölgesel krizlerin askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini belirterek siyasi müzakerelere ağırlık verilmesi gerektiğini ifade etti.
Pekin yönetimi, İran’ın yanı sıra Umman ve Suudi Arabistan’ı kapsayan diplomatik temaslarıyla bölgede siyasi çözüm arayışlarını sürdürüyor.
İran ile Çin arasındaki diplomatik ilişkiler 1971 yılına dayanıyor. İki ülke 2016’da kapsamlı stratejik ortaklık kurarken 2021’de uzun vadeli işbirliği programını imzaladı.
Tahran yönetiminin son açıklamaları, Çin ile ekonomik ilişkilerin yanı sıra bölgesel güvenlik ve diplomasi alanındaki işbirliğini de genişletmeyi hedeflediğini gösteriyor.
Kaynak: İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın 10 Kasım 2026 tarihli açıklaması; Anadolu Ajansı, SP, Reuters, Çin Dışişleri Bakanlığı.
HABER MERKEZİ
