İklim Durumu 2026: “Aşırı Sıcaklıkta Yeni Bir Çağ”
Dünya Meteoroloji Örgütünün (WMO) 2026 Küresel İklim Durumu Güncellemesi, Antalya’da düzenlenen COP31’in ilk gününde yayımlandı. Bilimsel verilere dayanan rapor, Eylül 2026’ya kadar olan dönemi kapsıyor; bu nedenle El Niño’nun en son etkilerini içermiyor.
WMO’nun 9 Kasım tarihli bültenine göre, dünyanın enerji dengesizliği büyüyor ve gezegen hızla ısı biriktiriyor. Rapor, 2026’da olağanüstü yüksek küresel sıcaklıkların, buz kaybının ve deniz seviyesindeki yükselişin sürdüğünü ortaya koyuyor. Gelişmekte olan El Niño’nun 2027’ye kadar sıcaklıkları ve aşırı hava olaylarını artırması bekleniyor. Bu gelişmelerin çevre, ekonomi ve gündelik yaşam üzerindeki birbirini besleyen etkileri de raporda vurgulanıyor.
Raporun öne çıkan mesajları
2026’nın kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olması bekleniyor. El Niño sıcaklıkları artırarak mevcut riskleri büyütüyor. Okyanus sıcaklığı ve deniz seviyesi rekor düzeylerde seyrederken aşırı hava olayları ağır insani ve ekonomik kayıplara yol açıyor. WMO, bu koşullarda sürekli gözlemlerle desteklenen tahmin ve erken uyarıların yaşamsal önem taşıdığını belirtiyor.
Raporun dikkat çektiği başlıca sorunlardan biri, sera gazlarının yol açtığı enerji dengesizliği. Sera gazları, benzeri görülmemiş miktarda ısıyı atmosferde tutuyor; Güneş’ten gelen enerji ile uzaya geri yayılan enerji arasındaki denge bozuluyor. Bu dengesizlik, ölçümlerin başladığı dönemden bu yana en yüksek düzeyine ulaştı. Fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını okyanuslar emiyor. Bu nedenle 2026’nın, okyanus sıcaklığında üst üste rekor kırılan onuncu yıl olması bekleniyor.
Deniz seviyesi kayıtlardaki en yüksek düzeye ulaştı. Deniz yüzeyi sıcaklıkları 2026 boyunca aylık rekorlar kırarken buzulların uzun vadeli geri çekilmesi de sürüyor. Rapora göre 2025’teki yıllık buz kütlesi kaybı, yılın her saniyesinde beş olimpik yüzme havuzunu dolduracak miktardaydı. Küresel tatlı su depoları da 2014’ten bu yana küçülüyor.
WMO Genel Sekreteri CelesteSaulo, El Niño’nun gezegene yeni bir ısı eklemediğini, şimdiye kadar ölçülen en sıcak düzeydeki okyanuslardan ısı salınmasına yol açtığını belirterek, “Açığa çıkacak daha fazla ısı var,” dedi.
Dünyanın dört bir yanında sürdürülen gözlemlerle desteklenen tahminler, hızla değişen iklimi izlemek ve ekonomiler üzerindeki büyüyen riskleri yönetmek için her zamankinden daha önemli.
Raporda yer verilen başlıca bulgular
Yılın başındaki La Niña koşulları geçici bir soğutma etkisi yarattı. El Niño’nun gelişmesiyle bu etki tersine döndü. Küresel aylık ortalama deniz yüzeyi sıcaklıkları haziran, temmuz ve ağustos aylarında kaydedilen en yüksek üç değer arasında yer aldı.
El Niño, küresel ortalama sıcaklıkları genellikle geliştiği yıldan sonraki yıl daha fazla etkiliyor.
Sera gazı düzeyleri 2025’te yeni bir rekora ulaştı. Atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu, 1750’de milyonda yaklaşık 278 parçacıktan 2025’te yaklaşık 426,8 ppm’e yükseldi; bu, yüzde 53’lük bir artış demek. Metan ve azot oksit yoğunlukları ise sırasıyla yüzde 167 ve yüzde 26 arttı. El Niño olayları da genellikle sera gazı yoğunluklarının yükselmesine katkıda bulunuyor.
Dünya’nın enerji dengesizliği sürüyor. Okyanuslardaki ısı ölçümleri ve uydu gözlemleri, gezegen sisteminin ısı biriktirme hızının arttığını gösteriyor. Bu değer 2025’te, 1960’ta başlayan ölçümlerin en yüksek düzeyine ulaştı. Ocak-temmuz 2026’ya ilişkin ön veriler yeni bir rekora işaret ediyor.
Okyanusların üst 2.000 metresinde biriken ısı, 2025’te ölçümlerin en yüksek düzeyindeydi. Temmuz ayına kadar elde edilen ön verilere göre bu artış 2026’da da sürdü. Okyanusların ısınma hızı, özellikle son yirmi yılda belirgin biçimde arttı. Bu durum deniz ekosistemlerini ve biyoçeşitliliği olumsuz etkiliyor;
okyanusların karbon yutağı olma kapasitesini de zayıflatıyor.
Küresel ortalama deniz seviyesi 2026’da rekor düzeye ulaştı. Buzulların ve buz tabakalarının erimesi ile ısınan suyun genleşmesi deniz seviyesini yükseltiyor; uydu kayıtlarının başladığı dönemden bu yana yükseliş hızı arttı. Rapora göre bu keskin artış, batı tropikal Pasifik’te yağışların karalardan okyanusa kayması da dahil olmak üzere El Niño’yla ilişkili değişimleri yansıtıyor olabilir.
Antarktika deniz buzu, 2026’da uydu gözlemlerinin başladığı 1979’dan bu yana kaydedilen en düşük üçüncü yıllık en yüksek düzeyine indi.
Buzullar 2025’te 400 gigatondan fazla kütle kaybetti. Bu miktar, deniz seviyesini yaklaşık 1 milimetre yükseltmeye eşdeğer. Yıllık kayıp, yılın her saniyesinde beş olimpik yüzme havuzunu dolduracak büyüklükteydi. Buzul erimesinin yerel ve aşağı havzadaki jeolojik tehlikeler, ekosistemler, bölgesel su kaynakları ve su kalitesi üzerinde; ayrıca küresel enerji dengesi ve deniz seviyesi üzerinde sonuçları var.
Yeraltı suları, toprak, nehirler, barajlar, buzullar ve karda depolanan tatlı su miktarı 2014’ten bu yana küresel ölçekte azalıyor.
Aşırı iklim olayları can kayıplarına ve geçim kaynaklarının yitirilmesine yol açtı; gıda güvenliğini sarstı, yoksulluğu derinleştirdi ve birçok bölgede insanların yerinden edilmesine katkıda bulundu. Avrupa’daki sıcak hava dalgaları, kuraklık ve orman yangınları, ön tahminlere göre 30 binden fazla fazla ölüme neden oldu. En az sekiz ülkede ulusal sıcaklık rekorları kırıldı; tarım, enerji ve ulaşım ağır etkilendi.
Nisan 2026’daki sıcak hava dalgası sırasında Hindistan’da tahminen 146,5 milyon kişi aşırı sıcaklara maruz kaldı. Ağustos sonunda Himalayalar’daki buzul çöküşünün ardından yaşanan yıkıcı ani sel, 1.300’den fazla kişinin ölümüne yol açtı ve Nepal ekonomisini ağır biçimde etkiledi.
Gelişmekte olan El Niño’nun sağlık risklerini artırması bekleniyor. Yükselen sıcaklıklar, kuraklık ve şiddetli yağışlar; sıcağa bağlı hastalık ve ölümlere, orman yangını dumanına ve kötü hava kalitesine, yetersiz beslenmeye ve gıda güvensizliğine, yaralanmalara; kolera, sıtma ve dang humması gibi su ve vektör kaynaklı hastalıkların risklerinde değişime yol açabilir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), beklenen sağlık etkilerini ilk kez bir sağlık acil durumu olarak sınıflandırdı.
El Niño, özellikle gıda güvensizliğinin yaygın olduğu ve yağmura dayalı tarıma büyük ölçüde bağımlı bölgelerde, kritik mevsimler ve üretim sistemleri açısından tarımsal riskleri şimdiden artırıyor.
WMO’nun raporu, iklim krizinin geleceğe ait uzak bir tehdit değil, bugün insanların yaşamını, sağlığını, gıda güvenliğini ve ekonomileri etkileyen bir gerçeklik olduğunu gösteriyor. Okyanusların ve buzulların biriktirdiği değişimler, aşırı hava olaylarının büyüyen bedeliyle birleşerek riskleri daha da artırıyor. El Niño bu etkileri kısa vadede şiddetlendirebilir; ancak raporun ortaya koyduğu uzun vadeli eğilimlerin temelinde sera gazı birikimi ve enerji dengesizliği bulunuyor. Bu nedenle sürekli gözlem ve erken uyarı sistemlerinin yanı sıra emisyonları azaltan, su ve ekosistemleri koruyan, toplumları aşırı sıcaklara ve diğer iklim etkilerine karşı hazırlayan politikalar da ertelenemez.
Kaynaklar
• Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), 2026 Küresel İklim Durumu Güncellemesi, 9 Kasım 2026.
• ClimateandCapitalism, 9 Kasım 2026.
HABER MERKEZİ
