Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), COP31 sürerken Antalya’da “Adil Geçiş Sosyal Politika Önerileri” başlıklı uluslararası basın konferansını gerçekleştirdi. Döşemealtı Belediyesi Yeşilpark Kültür Merkezi’ndeki buluşmada 23 ülkeden temsilciler, DİSK’le birlikte 28 kurum yer aldı. İklim dönüşümünün faturasını kimin ödeyeceği tartışıldı.[3]
Toplantıyı DİSK Genel Sekreteri Tayfun Görgün açtı. İlk konuşmayı Genel Başkan Arzu Çerkezoğlu yaptı. Ardından ITUC-Afrika temsilcisi Rhoda Boateng ile Kanada Québec İşçi Federasyonu (FTQ) Genel Sekreteri Olivier Carrière söz aldı. Çerkezoğlu, üç konuşmanın ardından yeniden kürsüye çıkarak toplantıyı tamamladı.
ÇERKEZOĞLU: “İŞÇİ ÖLÜMLERİ KAZA DEĞİL CİNAYETTİR”
Çerkezoğlu, iş cinayetlerinde yaşamını yitiren işçileri anarak söze başladı. “Önlenebilir olduğu halde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil cinayettir” diyerek işçi sağlığı ve güvenliğindeki sorumluluğu vurguladı.[1]
Antalya’nın Kepez ilçesinde bir şantiyede çıkan hortumun işçi konteynerlerini parçaladığını, dört işçinin yaşamını yitirdiğini hatırlattı. İklim felaketlerinin güvencesiz barınma ve çalışma koşullarında işçiler için ölümcül sonuçlar doğurduğunu söyledi. Kriz, yalnızca çevreyi değil, emeğin gündelik yaşamını da vuruyor.[1]
Çerkezoğlu, iklim stratejilerine “adil geçiş” yazmanın yeterli olmadığını belirtti. İş ve gelir güvencesi, toplu pazarlık ve sendikal katılım için denetlenebilir, yaptırımı bulunan düzenlemeler istedi. Dönüşümün bedelinin işçi ücretlerinden değil, fosil yakıt ve karbon yoğun sektörlerin kârlarından karşılanmasını savundu.
DİSK’İN DOKUZ ÖNERİSİ: İŞ, GELİR VE KARAR HAKKI
Konferansta açıklanan “DİSK Adil Geçiş Sosyal Politika Önerileri” dokuz başlıktan oluşuyor. Belgede enerji, ulaşım, sağlık ve bakım hizmetlerinde kamucu yatırımlar; istihdamın ve gelirlerin korunması; iklim risklerini kapsayan işçi sağlığı önlemleri ve işten çıkarmaya karşı yasal güvenceler isteniyor. Dönüşümden etkilenenlere eşdeğer, güvenceli iş sağlanması öngörülüyor.[2]
Sendikaların yalnızca görüş bildiren kuruluşlar değil, geçiş planlarının, finansmanın ve denetimin karar ortağı olması isteniyor. Kadın emeği ile bakım yükü; mevsimlik işçiler, göçmenler, gençler ve kayıt dışı çalışanlar için özel koruma öneriliyor. COP31’de ise takvimi, kaynağı ve bağımsız denetimi bulunan bağlayıcı taahhütler talep ediliyor.
DİSK Yönetim Kurulunun açıkladığı ikinci belge, talepleri doğrudan örgütlü mücadeleye taşıyor: Adil geçiş, üye sendikaların toplu iş sözleşmelerinde standart bir konu olacak. İşyerlerinde adil geçiş komiteleri kurulması, iklim risklerinin sözleşmelere girmesi, ücret ve kazanılmış hakların korunması hedefleniyor. Çerkezoğlu’nun sözleriyle, “Toplu iş sözleşmesine yazdığımız her madde, işçiyi bugünden korur.”[2]
BOATENG: “BAĞLAYICI TAAHHÜTLERE İHTİYACIMIZ VAR”
İkinci konuşmacı Rhoda Boateng de yaşamını yitiren işçiler için başsağlığı diledi. Uluslararası anlaşmaların imzalanmasının, uygulama ve denetim olmadığında çalışanlara güvence sağlamadığını belirtti: “Bağlayıcı taahhütlere ihtiyacımız var, tavsiye değil.”
Boateng, geçiş planlarının sendikalarla müzakere edilmesini, finansmanın ayrılmasını ve uygulamanın bağımsız denetlenmesini istedi. Güvencesizlik, işçi sağlığı, beceri geliştirme, sosyal koruma, kadın emeği ve bakım yükünü birlikte ele aldı. 10 Kasım’daki Atatürk anmasına değinerek demokratik katılımın önemini vurguladı: “Demokratik katılım olmadan geçiş olamaz.”[3]
CARRIÈRE: “BİZ ÇÖZÜM OLMAK İSTİYORUZ, KURBAN DEĞİL”
FTQ Genel Sekreteri Olivier Carrière, DİSK’in politika metni için “Biz de aynısını yazabilirdik” dedi. Türkiye ile Kanada’nın koşulları farklı olsa da çalışanların sermaye karşısındaki konumunun benzeştiğini söyledi. “Paramız olmayabilir ama sayılarımız var” sözleriyle sendikal örgütlenmenin gücünü vurguladı.
Carrière, fosil yakıt sektörlerindeki işçilerin haklı geçim kaygısını şu soruyla anlattı: “Ben başkalarının serveti için işimden mi olacağım?” İşçilere yalnızca dönüşümün kaçınılmaz olduğunu söylemek yerine kararları etkileyecek mekanizmalar kurulmasını savundu. “Biz çözüm olmak istiyoruz, kurban olmak istemiyoruz” diyerek çalışanların dönüşümün öznesi olması gerektiğini belirtti.
Kanada’da sıcaklık artışının, orman yangınlarının, değişen yağışların ve hastalık risklerinin iş yaşamını etkilediğini anlattı. İnşaat, tarım, ormancılık ve ulaştırma işçilerinin daha ağır risklerle karşılaştığını, sağlık sorunlarının iş göremezliğe ve gelir kaybına yol açtığını söyledi. Şirketlerin kârları korunurken krizin yükünün işçilere bırakıldığını savundu.
Carrière’e göre bu mücadele tek toplantıyla kazanılamaz: “Amacımız kazanmak. Bir kere veya iki kere kazanmakla olmayacak bu iş.” Farklı ülkelerdeki işçilerin ortak çıkarlarının, sendikaların daha güçlü ve sürekli örgütlenmesini gerektirdiğini vurguladı.
ÇERKEZOĞLU: “DÜZENİN BÜTÜN ÇARKLARI SERMAYE İÇİN DÖNÜYOR”
Konuşmaların ardından yeniden söz alan Çerkezoğlu, dünyanın kuzeyiyle güneyinde farklı koşullarda yaşayan işçilerin aynı eşitsizliklerle karşılaştığını söyledi. “Düzenin bütün çarkları zengini daha zengin, yoksulu daha yoksul yapmak için dönüyor” diyerek servetin bölüşümüne dikkat çekti.
“Biz yüzde 99’uz” diyen Çerkezoğlu, dünyanın zenginliğini üretenlerin onu adil paylaşma ve özgür yaşama hakkı için ortak mücadele verdiğini belirtti. DİSK’in üyesi olduğu Uluslararası Sendikalar Konfederasyonunun “Yeni Bir Toplumsal Sözleşme” hedefini hatırlattı. Salondaki “İnsana, doğaya, iklime düşman sistemi değiştir!” pankartı da toplantının siyasal yönünü ortaya koyuyordu.
Antalya’daki toplantı bir temenniyle değil, somut bir örgütlenme kararıyla tamamlandı: DİSK, adil geçiş taleplerini toplu sözleşmelere taşıyacak. İşçiler için güvenceli iş, sağlıklı çalışma, hakça gelir ve karar yetkisi; iklim diplomasisinin değil, doğrudan sınıf mücadelesinin konusu olarak ele alındı.
KAYNAKLAR VE DİPNOTLAR
[1] DİSK, “DİSK #COP31 için Antalya’da Türkiye işçi sınıfının sesini yükseltiyor!”, 10.11.2026. https://disk.org.tr/2026/11/disk-cop31-icin-antalyada-turkiye-isci-sinifinin-sesini-yukseltiyor/
[2] DİSK, “Adil Geçiş Sosyal Politika Önerileri” ve “DİSK Adil Geçiş Politika Belgesi”, 10.11.2026. https://disk.org.tr/wp-content/uploads/2026/11/politika-belgesi.pdf
[3] İsmail Duygulu’nun 10.11.2026 tarihli toplantı notları, konuşma çözümlemeleri ve fotoğrafları; 28 kurum bilgisi saha aktarımıdır. DİSK’in resmî açıklamasında 23 ülkeden katılım bilgisi yer almaktadır.
İsmail Duygulu/ Politika Haber
