Türkiye’de sosyal medya kullanımını yeniden düzenleyen 7578 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri 1 Kasım’da yürürlüğe girecek.
5651 sayılı İnternet Kanunu’nda yapılan değişiklik, sosyal medya platformlarına yaş doğrulama yükümlülüğü getirirken çocuklara sunulan hizmetleri de yaş gruplarına göre sınırlandırıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, düzenlemenin çocukların zararlı içeriklerden, siber zorbalıktan ve dijital bağımlılıktan korunması amacıyla hazırlandığını belirtiyor.
Ancak yaş doğrulama sisteminin bütün kullanıcıları kapsayabilecek olması, kişisel verilerin korunması ve ifade özgürlüğü açısından yeni tartışmaları beraberinde getiriyor.
KİMLERİN SOSYAL MEDYA KULLANIMI KISITLANACAK?
Yeni düzenlemeye göre 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ sağlayıcıları tarafından hizmet sunulamayacak. Platformlar, çocukların yaşlarını doğrulamak ve yaş sınırının altında kalanların hizmete erişimini engellemekle yükümlü olacak.
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşından küçük çocuklar ise sosyal medya kullanmaya devam edebilecek. Bununla birlikte platformlar, bu yaş grubuna yönelik farklılaştırılmış hizmet sunacak.
Düzenleme kapsamında ebeveynlere çocuklarının hesap ayarlarını kontrol etme, kullanım sürelerini izleme ve sınırlandırma, ücretli üyelik ve satın alma işlemlerini onaylama imkânı sağlayan araçlar sunulacak.
Kanun, bütün çocuklar için geçerli tek bir günlük sosyal medya kullanım süresi belirlemiyor. Kullanım süresine ilişkin sınırlandırma, ebeveyn kontrol araçları üzerinden uygulanabilecek.
YETİŞKİNLER DE KİMLİK DOĞRULAMAK ZORUNDA MI KALACAK?
Düzenlemenin çocukların dışındaki kullanıcıları ilgilendiren en önemli boyutu yaş doğrulama sistemi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sistemin başta e-Devlet olmak üzere farklı doğrulama yöntemleri üzerinden oluşturulacağını açıklamıştı. Teknik altyapının BTK ve Siber Güvenlik Başkanlığı koordinasyonunda hazırlanacağı belirtilmişti.
Ancak yürürlüğe girecek kanun, yaş doğrulamasının hangi teknik yöntemle gerçekleştirileceğini ayrıntılı biçimde belirlemiyor.
Bu nedenle yetişkinlerin sosyal medya hesaplarına giriş yaparken kimlik kartlarını yüklemek, T.C. kimlik numaralarını paylaşmak veya e-Devlet üzerinden doğrulama yapmak zorunda kalıp kalmayacağı henüz kesinleşmiş değil.
Yaş doğrulama yalnızca kullanıcının belirli bir yaşın üzerinde olup olmadığını kontrol eden bir sistemle de gerçekleştirilebilir. Buna karşılık doğrulama sırasında kimlik bilgilerinin sosyal medya hesaplarıyla eşleştirilmesi, anonim hesapların gerçek kişilerle ilişkilendirilmesini mümkün kılabilir.
ANONİM HESAPLARIN GELECEĞİ NE OLACAK?
Düzenlemenin en çok tartışılan yönlerinden biri, sosyal medyada takma isim kullanarak paylaşım yapan kişilerin kimliklerinin korunup korunamayacağı.
BirGün TV’ye konuşan internet hukuku uzmanı Prof. Dr. Yaman Akdeniz, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımını engellemek amacıyla getirilen yaş doğrulama sisteminin bütün kullanıcıların kimliklerinin belirlenmesine yönelik bir altyapı oluşturabileceği uyarısında bulundu.
Akdeniz, “1 Kasım’da 15 yaşından küçüklerin sosyal medyaya girmesi yasaklanacak. O vesileyle de biz fişleneceğiz. Bunun sonucu olarak daha fazla kişi soruşturulacak” ifadelerini kullandı.
Kimlik bilgilerinin sosyal medya hesapları ve geçmiş paylaşımlarla ilişkilendirilmesi, anonim olarak görüş bildiren kişilerin kimliklerinin tespit edilmesini kolaylaştırabilir.
Bu durum özellikle gazetecilerin kaynaklarıyla iletişimini, hak ihlallerini anonim olarak duyuran kişileri ve kamuoyu önünde kimliğini açıklamak istemeyen kullanıcıları ilgilendiriyor.
Kimlik doğrulama uygulamasının kapsamına ve uygulanma biçimine bağlı olarak kullanıcıların sosyal medyada görüş bildirmekten çekinebileceği de tartışılan konular arasında yer alıyor.
KİŞİSEL VERİLER NASIL KORUNACAK?
Yaş doğrulama sisteminin uygulanmasında kullanıcıların kimlik bilgilerinin platformlarla paylaşılması zorunlu olmak zorunda değil.
Örneğin bir doğrulama sistemi, kişinin adı, soyadı ve kimlik numarasını sosyal medya şirketine aktarmadan yalnızca yaş şartını sağlayıp sağlamadığı bilgisini iletebilir.
Ancak bu yöntemin kullanılıp kullanılmayacağı ve kullanıcıların gerçek kimlikleri ile sosyal medya hesapları arasında bağlantı kurulmasını önleyecek teknik güvencelerin neler olacağı henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verilerin belirli ve meşru amaçlarla, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü biçimde işlenmesini öngörüyor.
Bununla birlikte yaş doğrulaması için oluşturulacak sistemde hangi bilgilerin toplanacağı, bu bilgilerin ne kadar süre saklanacağı, hangi kurumların erişimine açık olacağı ve platformlarla nasıl paylaşılacağına ilişkin ayrıntılar uygulamanın belirleyici unsurları olacak.
SOSYAL MEDYA ŞİRKETLERİNE YAPTIRIM, KULLANICILARA ERİŞİM ENGELİ
Yeni kanun, yaş doğrulama ve çocuklara yönelik hizmet yükümlülüklerine uymayan sosyal medya şirketlerine yaptırımlar da getiriyor.
Yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara, bir önceki takvim yılındaki küresel cirolarının yüzde 3’üne kadar idari para cezası uygulanabilecek.
İhlalin devam etmesi halinde reklam yasağı, ardından mahkeme kararıyla internet trafiği bant genişliğinin önce yüzde 50, daha sonra yüzde 90’a kadar daraltılması gündeme gelebilecek.
Böyle bir durumda platformun Türkiye’deki bütün kullanıcıları hizmete erişimde güçlük yaşayabilecek.
Kanunda, yaş sınırını ihlal ederek sosyal medya kullanan çocuklara doğrudan para cezası verilmesini öngören bir hüküm bulunmuyor. Yaptırımlar esas olarak sosyal ağ sağlayıcılarına yöneltiliyor.
SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMLARINA YÖNELİK DENETİM DE ARTABİLECEK
1 Kasım’da yürürlüğe girecek hükümler yalnızca çocukların sosyal medya kullanımını düzenlemekle sınırlı değil.
Günlük erişimi 10 milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıları, kanunun belirli acil durumlar kapsamında verdiği içerik çıkarma ve erişim engelleme kararlarını en geç bir saat içinde uygulamakla yükümlü olacak.
Siber Güvenlik Başkanlığı da sosyal medya şirketlerinden algoritmaları, veri işleme mekanizmaları ve bilişim sistemleri hakkında bilgi ve belge talep edebilecek.
Yaş doğrulama ile kullanıcı kimliklerinin sosyal medya hesaplarına bağlanması, paylaşımlar nedeniyle yürütülen soruşturmalarda kişilerin kimliklerinin tespit edilmesini kolaylaştırabilecek.
Ancak kanun metni, 1 Kasım’dan itibaren bütün anonim hesapların kapatılmasını veya bütün kullanıcıların gerçek kimliklerinin kamuoyuna açıklanmasını zorunlu kılmıyor.
Dolayısıyla uygulamanın ifade özgürlüğü ve kişisel verilerin korunması üzerindeki etkisi, yaş doğrulama sisteminin nasıl oluşturulacağına ve kullanıcıların kimlik bilgilerine erişim konusunda hangi güvencelerin getirileceğine bağlı olacak.
HABER MERKEZİ
