Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye’de 7 S Tipi, 12 Y Tipi Yüksek Güvenlikli ve 22 Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu bulunuyor. “Kuyu tipi” olarak adlandırılan bu cezaevlerinde mahpusların günün yaklaşık 23 saatini hücrede geçirdiği belirtilirken, tecrit koşulları ve hak ihlalleri tartışılmaya devam ediyor.
Yeni Yaşam’a konuşan Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Hapiste Kadın Tematik Alan Temsilcisi Özge Akyüz, son 25 yılda ceza infaz sisteminin koğuş düzeninden hücre sistemine dayalı yüksek güvenlikli cezaevlerine dönüştüğünü söyledi. Akyüz, S ve Y tipi cezaevlerinde mahpusların büyük bölümünün tek kişilik hücrelerde tutulduğunu, bu uygulamanın uluslararası insan hakları raporlarında “fiilen hücre hapsi” olarak tanımlandığını ifade etti.
Kadın mahpusların yalnızca mahpus kimliğiyle değil, toplumsal cinsiyet temelli eşitsizliklerle de karşı karşıya kaldığını belirten Akyüz, mevcut infaz sisteminin erkek mahpuslar esas alınarak tasarlandığını vurguladı. Sağlık, hijyen, regl, menopoz, gebelik, annelik ve psikososyal destek gibi kadınlara özgü ihtiyaçların yeterince gözetilmediğini söyleyen Akyüz, sürekli kamera gözetimi ve ağır tecrit koşullarının kadınların mahremiyetini ihlal ettiğini dile getirdi.
Akyüz, kampüs ve kuyu tipi cezaevlerinin şehir merkezlerinden uzak inşa edilmesinin aile ve avukat görüşlerini de zorlaştırdığını belirterek, kadınların çocukları ve yakınlarıyla bağlarının zayıfladığını ifade etti. Türkiye’de ceza infaz sisteminin güvenlik odaklı anlayıştan uzaklaşması gerektiğini savunan Akyüz, toplumsal cinsiyete duyarlı, hak temelli ve hapis dışı alternatif uygulamaların hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre Türkiye’de 427 bin 525 mahpusun 20 bin 803’ünü kadınlar oluşturuyor. Uluslararası Cezaevi Araştırmaları Merkezi’nin (ICPR) verilerine göre ise Türkiye, son 25 yılda kadın mahpus sayısındaki yüzde 411’lik artışla dünyada bu alanda en yüksek artışın görüldüğü ülkeler arasında yer alıyor.
