İşçi Filmleri Festivali açılışında Ti borusu tartışması: Programda yoktu, kim karar verdi?

İsmail DUYGULU / ANTALYA-21. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali’nin Antalya Galası, 26 Eylül akşamı Nazım Hikmet Kongre Merkezi Tarık Akan Salonu’nda yapıldı. Ben de salondaydım.
Açılışta sunucu, emek, demokrasi ve özgürlük mücadelelerinde kaybettiklerimiz için salondakileri bir dakikalık saygı duruşuna çağırdı. Ayağa kalktık, yumruklar havaya kalktı. Ardından Ti borusunu çağrıştıran ses duyuldu. Ekranda Türk bayrağı belirdi, İstiklal Marşı başladı.
Birkaç saniye önce mücadelede kaybettiklerimizi sıkılı yumruklarla anarken, bir anda başka bir törenin içinde bulduk kendimizi.
Programda yoktu
Festivalin 18 Eylül’de kamuoyuna açıkladığı Antalya programında gala gecesinin 26 Eylül saat 20.00’de yapılacağı, dayanışma plaketleri, kısa oyun ve film gösterimleri duyuruldu. Ti borusu, bayrak gösterimi ve İstiklal Marşı bu programda yer almıyordu. Gala gecesi elimizde bulunan basılı programda da böyle bir bölüm yoktu.¹
Bu nedenle soru açık: İlan edilen programda bulunmayan bu bölüm açılışa kim tarafından ve hangi kararla eklendi?
Prof. Dr. Şebnem Oğuz da aynı geceyi yazdı
Galaya katılan siyaset bilimci Prof. Dr. Şebnem Oğuz da kişisel Facebook sayfasında yayımladığı yazıda aynı geceyi değerlendirdi. Oğuz; saygı duruşunda yumrukların havaya kalktığını, ardından ekranda Türk bayrağının belirdiğini, askerî törenleri çağrıştıran bir müziğin duyulduğunu ve İstiklal Marşı’nın başladığını aktardı.²
Oğuz, tartışmayı insanların marş sırasında ayağa kalkıp kalkmamasından ayırıyor; bir işçi filmleri festivalinin kendisini hangi semboller ve hangi hafıza içinden kurduğu sorusunu öne çıkarıyor.
“Halkevleri’nin ağırlığından” denildi
Gala sona erdiğinde ben de bunun nedenini sordum. Aldığım yanıt kısa oldu: “Halkevleri’nin ağırlığından.”
Bu, gala sonrasında bana verilen sözlü bir yanıttır. Ti borusu, bayrak ve İstiklal Marşı bölümünün Halkevleri tarafından önerildiğini ya da kararlaştırıldığını gösteren bir belge veya açıklama elimizde yok.
Halkevleri ise festival açısından dışarıdan bir kurum değil. Festivalin resmî tarihçesinde DİSK/Basın-İş, DİSK/Sine-Sen, Halkevleri ve Sendika.org kurucu bileşenler olarak gösteriliyor. İlk festival 2006’da düzenlendi; 2026 etkinliği 21. festival olarak ilan edildi.³
Destekleyen kurumlar biliyor muydu?
Antalya’da dağıtılan basılı programda DİSK Akdeniz Bölge Temsilciliği, KESK Antalya Şubeler Platformu, Alevi Bileşenleri, Antalya Halkevi, İHD Antalya Şubesi, Çağdaş Hukukçular Derneği ve başka kurum ve oluşumlar “Destekleyenler” başlığı altında yer alıyor.⁴
Ancak bu kurumların programda bulunmayan açılış bölümünden önceden haberdar olduklarını veya bu uygulamayı onayladıklarını gösteren bir bilgiye ulaşmış değiliz.
Yanıt bekleyen sorular da burada düğümleniyor: Ti borusu, bayrak ve İstiklal Marşı bölümü kimin önerisiyle eklendi? Antalya Düzenleme Kurulu bu konuda karar aldı mı? Halkevleri’nin böyle bir önerisi oldu mu? Destekleyen kurumlara önceden bilgi verildi mi?
Festivalin kendi sözüyle
Festivalin Antalya için hazırlanan basılı programı, dünyanın farklı coğrafyalarındaki direnişleri ve dayanışma pratiklerini sinemanın diliyle ortaklaştırmaktan; savaşa karşı barışı savunmaktan söz ediyor. Bu yılın sloganı da “Kes-tik. Baştan çekiyoruz!”
Açılış galası bitti, gösterimler 4 Ekim’e kadar sürüyor. Gala gecesinden geriye ise yanıtlanmayı bekleyen bu sorular kaldı.
Dipnotlar
1. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali, “21. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali, Antalya’da başlıyor”, 18 Eylül 2026; ayrıca 26 Eylül-4 Ekim 2026 tarihli Antalya basılı festival programı.
2. Prof. Dr. Şebnem Oğuz, 21. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali Antalya Galası üzerine kişisel Facebook sayfasında yayımladığı yazı, 26-27 Eylül 2026.
3. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali resmî tarihçesi; kurucular: DİSK/Basın-İş, DİSK/Sine-Sen, Halkevleri ve Sendika.org. İlk festival 2006’da düzenlendi.
4. 21. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali Antalya basılı programı, “Destekleyenler” bölümü, 26 Eylül-4 Ekim 2026.