BirGün’den İlayda Sorku’nun haberine göre, Polen Ekoloji Kolektifi’nin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) verileri üzerinden yaptığı çalışma, Türkiye’de madencilik faaliyetleri için ruhsatlandırılan alanların ulaştığı boyutu ortaya koydu. 2023 yılından bu yana ihaleye çıkarılan alan 2 milyon hektarı, şirketlere devredilen alan ise 1 milyon hektarı geçti.
Kolektifin çalışmasında maden, petrol ve doğalgaz faaliyetlerinin yoğunlaştığı 60 ildeki 266 ilçe, “gözden çıkarılan bölgeler” olarak tanımlandı. Buna göre Türkiye’deki 922 ilçenin yaklaşık her 10’undan 3’ü madencilik ve diğer ekstraktif faaliyetlerin yoğunlaştığı alanlar arasında bulunuyor.
ÜÇ YILDA 2 BİN 405 SAHA İHALEYE ÇIKARILDI
MAPEG tarafından 2023-2025 yılları arasında toplam 2 bin 405 ruhsat sahası ihaleye çıkarıldı. Bunların bin 31’i şirketlere devredildi. İhaleye açılan alanların toplam büyüklüğü yaklaşık 1,5 milyon hektara, satılan alanların büyüklüğü ise 634 bin hektara ulaştı.
Şirketlere devredilen ruhsatlar arasında, her biri bin hektardan büyük 279 “mega maden sahası” da bulunuyor. Bu sahaların tamamının metalik maden ruhsatlarından oluştuğu belirtildi.
Ruhsatlandırma yalnızca açık ihalelerle sınırlı kalmadı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bünyesindeki Taşınmaz Komisyonu tarafından 2022-2025 döneminde yaklaşık 10 bin ruhsat sahasının ihale dışında şirketlere devredildiği belirtildi. Bu sahaların toplam büyüklüğüne ve hangi ölçütlerle devredildiğine ilişkin ayrıntılı verilerin ise kamuoyuyla paylaşılmadığı aktarıldı.
2026’DA 372 BİN HEKTAR DAHA DEVREDİLDİ
Ruhsat satışları 2026 yılında da devam etti. Şubat, nisan ve eylül aylarında gerçekleştirilen üç ihalede toplam 472 ruhsat sahası ve 372 bin 48 hektarlık alan şirketlere satıldı.
Bu alan yaklaşık 521 bin futbol sahasına karşılık geliyor. Devredilen toplam alanın büyüklüğü Yalova, Kilis, Bartın, Düzce, Osmaniye, Kocaeli, Zonguldak ve Iğdır illerinin her birinin yüzölçümünü geride bırakıyor.
2023’ün başından 2026’daki son ihalelere kadar MAPEG tarafından ihaleye çıkarılan alan 2 milyon 152 bin hektarı, aynı dönemde şirketlere devredilen alan ise 1 milyon 6 bin hektarı geçti.
POLEN EKOLOJİ: YAŞAM ALANLARI RUHSAT SAHALARINA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR
Polen Ekoloji Kolektifi ise ortaya çıkan tablonun yalnızca ruhsat sayılarını göstermediğini, önümüzdeki dönemde yaşanabilecek sosyo-ekolojik tahribatlara ilişkin bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti.
Kolektife göre ruhsat sahalarının içinde ya da yakın çevresinde ormanlar, tarım arazileri, meralar, nehirler, baraj gölleri, yerleşim alanları ve yeraltı su kaynakları bulunuyor. Madencilik faaliyetlerinin genişlemesiyle birlikte bu alanların kirlenme, su tüketimi ve habitat kaybı baskısıyla karşı karşıya kalacağına dikkat çekildi.
Polen Ekoloji, Türkiye’de halen faaliyette olan yaklaşık 20 altın madeni işletmesinin yanı sıra ÇED olumlu kararı alan veya ÇED süreci devam eden 118 proje bulunduğunu aktardı. Taşınmaz Komisyonu kararlarıyla devredilen ve henüz ÇED sürecine girmemiş 632 altın madeni ruhsatı bulunduğuna da dikkat çekildi. Kolektif, mevcut tabloyu İliç’te yaşanan maden faciasına benzer yeni çevresel ve toplumsal risklerin ortaya çıkabileceğine dair bir uyarı olarak değerlendirdi.
MADEN ATIĞI 1 MİLYAR TONU AŞTI
Madencilik faaliyetlerinin büyümesi atık miktarlarına da yansıdı. Haberde aktarılan TÜİK verilerine göre, madencilik kaynaklı toplam atık 2018’de 812 milyon tonken 2024 yılında 1 milyar tonun üzerine çıktı.
Tehlikeli maden atığı ise aynı dönemde 11 milyon tondan 37,7 milyon tona yükseldi. Polen Ekoloji, ruhsat alanlarının genişlemesinin yalnızca doğa üzerindeki baskıyı değil, çalışma koşulları ve işçi sağlığı alanındaki sorunları da büyüttüğünü vurguladı. Kolektif, madenlerde her yıl yaklaşık 100 işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğine dikkat çekerek madenciliğe karşı mücadelenin yalnızca bölgelerde yaşayanların sorumluluğuna bırakılamayacağını belirtti.
Haber Merkezi
