İsrail’de Benyamin Netanyahu hükümetinin yargının yetkilerini kısıtlayan yasa teklifine karşı kitlesel protestolar 6. haftayı geride bırakırken, bugün ‘ülke tarihinin en büyüğü’ diye nitelenen ülke çapında grev ve protestolar düzenlendi. Kudüs’te 100 bini aşkın kişinin ‘Utanç, rezalet, faşizm, diktatörlük’ gibi sloganlar atarak Meclis (Knesset) önünde protesto düzenlemesine rağmen, yargı reformu ilk engeli aştı.
MECLİSTE KAVGA GÜRÜLTÜ
Meclis’in Anayasa, Hukuk ve Adalet Komisyonu’nun Yüksek Mahkeme’nin bazı yetkilerini Meclis’e devreden ve temel konularda yargı denetimi yapma yetkisini ortadan kaldıran ‘Temel Yasalar: Yargı’ teklifi için düzenlediği oturumda bağırış çağırışlar yükseldi. Kavga gürültü arasında teklif 7 hayır oyuna karşılık 9 evet oyuyla kabul edildi.
HAFTALAR SÜREBILECEK SANCILI SÜREÇ
Bundan sonra Meclis Genel Kurulu’ndaki okunma ve oylama sürecinin haftalar sürmesi ve şiddetli tartışmalara sahne olması bekleniyor.
TASARIDA NE VAR?
İsrail’de herhangi bir yazılı anayasa bulunmazken, hükümetin değiştirmeye çalıştığı Temel Yasalar anayasa hükmünde. En yüksek yargı merci Yüksek Mahkeme, Temel Yasalar’a aykırı gördüğü durumlarda Meclis’in çıkardığı yasaları bozma yetkisine sahip.
Netanyahu hükümetinin tasarısı ise kabinenin yeni yargıçların seçiminin kontrolünü ele geçirmesini ve Meclis’in mutlak çoğunlukla mahkeme kararlarını geçersiz kılmasını sağlıyor. Meclis’in çıkardığı yasaları bozma yetkisini Yüksek Mahkeme’nin elinden alıp yargıçların atanması konusunda yetkili Atama Komitesi’nin üye sayısını hükümet lehine değiştiriyor.
“İSRAİL DEMOKRASİSİNiN TABUTUNA ÇİVİ”
İsrail Başsavcısı Gali Baharav-Miara, tasarıya yazılı itirazında, ‘güçler ayrılığı, yargının bağımsızlığı ve bireysel hakların korunmasına darbe indirileceği’ uyarısında bulunmuştu. Muhalifler, reformun ‘güçler ayrılığı, hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığına darbe düzenlediği, İsrail demokrasisini yok edeceği, toplumsal ve anayasal kriz yaratacağı’ görüşünde. Reformun, bir dizi yolsuzluk suçlamasıyla yargılanan Başbakan Netanyahu açısından çıkar çatışması oluşturduğuna da dikkat çekiliyor.
LAPİD’DEN ‘KARANLIK DİKTATÖRLÜK’ UYARISI
Oylama öncesi ülkenin dört bir yanından kadın hakları ve LGBT hareketinin de yer aldığı on binlerce protestocu, meclis önünde toplandı. Kalabalığa hitap eden önceki başbakan ve yeni muhalefet lideri Yair Lapid, yargı reformunu ‘delilik’ diye niteleyerek şöyle konuştu:
”Çığlığımızı duyuyorlar. Gerçeğin güçlü sesini duyuyorlar. Duyuyor ve korkuyorlar.”
“Bu ülkede sadece vergi ödemek ve çocuklarımızı askere göndermek için yaşamıyoruz. İsrail devletini karanlık bir diktatörlüğe çevirip bizi susturmaya çalışırlarken, kendimizi evlerimize kapatmayacağız.”
“İSRAİL DIKTATÖRLÜK OLMAYACAK”
“Demokrasi” sloganlarıyla geldikleri meclis binasının önünde ellerindeki bayrakları sallayan, bazısı boru çalan protestocular, “Utan utan”, “Yazıklar olsun”, ”İsrail diktatörlük olmayacak”, “Diktatörlüğe hayır” sloganları attı.
GANTZ’A GÖRE “DEMOKRASİYE SUİKAST”
Eski Savunma Bakanı Benny Gantz, Meclis’te düzenlediği ortak basın toplantısında, muhalefet partilerinin liderlerinin ‘demokrasiyi hedef alan suikasta karşı birleştiğini’ söyledi.
Başka büyük şehirlerde de grevler ve protestolar düzenlendi. Tel Aviv’de bazı önemli otoyollar, yargı reformu sürecinin iptalini talep eden protestocular tarafından kapatılmış durumda.
NETANYAHU, BİDEN’İN UYARISINI VE HERZOG’UN ÇAĞRISINI DİNLEMEDİ
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, dün ulusa seslenerek hükümeti tasarının kabul edilmesini ertelemeye çağırdı. Öncesinde ABD Başkanı Joe Biden da reformla ilgili endişe açıklaması yaptı. “İsrail demokrasisi bağımsız yargı üzerine kurulmuştur” diyen Biden, “Temelden değişiklik için fikir birliği oluşturmak gerçekten çok önemli, ancak böylece insanların bunları benimsemesi sağlanabilir ve böylece değişim sürdürülebilir olabilir” uyarısında bulundu.
SPUTNİK
