İnsan Hakları Derneği (İHD), Türkiye’de 2025 yılı boyunca kayda geçen insan hakları ihlallerine ilişkin raporunu İstanbul Beyoğlu’nda düzenlenen basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı. Raporda yaşam hakkından işkence ve kötü muameleye, ifade özgürlüğünden toplantı ve gösteri hakkına kadar çok sayıda alandaki ihlallere yer verildi.
Raporun verilerini paylaşan İHD Eş Genel Başkanı Cihan Aydın, 2025 yılı içerisinde 299 kadının öldürüldüğünü, 471 şüpheli kadın ölümünün kayıtlara geçtiğini söyledi. Aydın’ın aktardığı verilere göre çeşitli hak ihlalleri kapsamında 2749 kişi yaşamını yitirirken bin 112 kişi yaralandı. İş cinayetlerinde hayatını kaybeden işçi sayısı ise 2 bin 105 olarak kaydedildi.
1842 İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE VAKASI
İHD’nin verilerine göre yıl boyunca bin 842 kişi işkence veya kötü muameleye maruz kaldı. 6 bin 719 kişi gözaltına alınırken bin 328 kişi tutuklandı. Ev ve işyerlerine yönelik baskınlardan etkilenenlerin sayısı ise bin 888 olarak açıklandı.
Toplantı ve gösterilere yönelik 268 müdahalenin kayıt altına alındığı belirtilen raporda, bu müdahaleler sırasında 8 bin 477 kişinin gözaltına alındığı bilgisine yer verildi.
42 GAZETECİ TUTUKLANDI
Basın ve ifade özgürlüğüne ilişkin veriler de raporda geniş yer tuttu. İHD’ye göre 2025 yılı içerisinde 303 gazeteci yargısal süreçlerle karşı karşıya kaldı ve 42 gazeteci tutuklandı. En az 489 haber hakkında erişim engeli kararı verildi.
Yerel yönetimlere yönelik müdahalelere de dikkat çekilen raporda, 27 belediye başkanı veya eşbaşkanın görevden uzaklaştırıldığı ve 13 belediyeye kayyum atandığı belirtildi.
İHD ayrıca yıl içerisinde 57 ayrımcı kamu uygulaması tespit edildiğini, bunların 23’ünün Kürt dili ve kimliğiyle ilgili olduğunu açıkladı.
‘DEMOKRATİKLEŞME SÜRECİN GÜVENCESİ OLMALI’
Cihan Aydın, açıklamasında Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne de değindi. Yürütülen sürecin yalnızca Kürt meselesinin çözümüne yönelik görüşmelerle sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Aydın, demokratik hak ve özgürlüklerde aynı ölçüde bir genişleme yaşanmadığına dikkat çekti.
Aydın, siyasi çözüm yönündeki beklentiler artarken demokratik alanın dar kalmasının önemli bir çelişki oluşturduğunu ifade etti. Kalıcı bir çözüm için demokratikleşmenin ikincil bir başlık değil, sürecin hukuki ve kurumsal güvencelerinden biri olarak ele alınması gerektiğini söyledi.
Kürt meselesinin aynı zamanda bir demokrasi meselesi olduğunu belirten Aydın, çözüm arayışının demokratikleşme adımlarıyla birlikte ilerlemesi gerektiğini vurguladı.
‘DİYALOG KESİLDİĞİNDE İHLALLER ARTTI’
İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy da dünyada savaş, yoksulluk ve çatışmalarla birlikte insan hakları ihlallerinin ağırlaştığını söyledi.
Türkiye’de özellikle 2015 sonrasında önceki çözüm sürecinin sona ermesiyle hak ihlallerinin arttığını belirten Ersoy, devletlerin uluslararası insan hakları mekanizmaları ve sözleşmelerinden giderek uzaklaştığını ifade etti. Ersoy, 21’inci yüzyılın ilk çeyreğinin ciddi insan hakları ihlalleriyle geride bırakıldığını kaydetti.
Haber Merkezi
