Fransa Halk Sağlığı Kurumunun (Santé publique France) değerlendirmesine göre, ülkede 2026’da yaşanan üç sıcak hava dalgası sırasında toplam 7 bin 300’ü aşkın fazladan ölüm kaydedildi.
Mayıs sonundaki ilk sıcak hava dalgasında yaklaşık 300, 17 Haziran-2 Temmuz arasındaki ikinci dalgada 5 bin 764, 3-22 Temmuz arasındaki üçüncü dalgada ise bin 243 fazladan ölüm tespit edildi.
Le Monde’un aktardığı verilere göre, hayatını kaybedenlerin yaklaşık dörtte üçü 75 yaş ve üzerindeydi. Bununla birlikte ikinci sıcak hava dalgası sırasında 15 yaş üzerindeki bütün yaş gruplarında beklenenin üzerinde ölüm görüldü.
“FAZLADAN ÖLÜM” NASIL HESAPLANIYOR?
Sağlık otoriteleri, sıcaklıkla bağlantılı ölümlerin tamamının ölüm belgelerine “sıcak çarpması” olarak yazılmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle sıcak hava dalgalarının etkisi “fazladan ölüm” yöntemiyle ölçülüyor.
Belirli bir dönemde gerçekleşen toplam ölümler, geçmiş yılların verilerine göre aynı dönem için beklenen ortalama ölüm sayısıyla karşılaştırılıyor. Aradaki fark, sıcaklıklarla ilişkili ek ölüm yükü olarak değerlendiriliyor.
Aşırı sıcaklar kalp-damar, solunum ve böbrek hastalıklarını ağırlaştırabiliyor. Bu nedenle ölüm belgelerinde sıcaklık yerine kalp krizi, solunum yetmezliği veya böbrek yetmezliği gibi nedenler yer alabiliyor.
EN YÜKSEK ARTIŞ PARİS’TE
En yüksek ölüm artışı Paris ve çevresindeki Île-de-France bölgesinde kaydedildi. Haziran sonundaki sıcak hava dalgası sırasında bölgede yaklaşık 2 bin fazladan ölüm gerçekleşti.
Uzmanlar, Paris’teki yoğun yapılaşma, yeşil alanların yetersizliği, geceleri sıcaklıkların düşmemesi ve “kentsel ısı adası” etkisini ölümleri artıran başlıca etkenler arasında gösterdi.
Ölümlerin önemli bir bölümünün hastaneler yerine evlerde meydana geldiği belirtildi. Reuters’a konuşan cenaze hizmetleri çalışanları, bazı bölgelerde ölüm sayılarının normalin üç katına çıktığını ve morgların yetersiz kalması üzerine soğutmalı konteynerler kiralandığını aktardı.
UYARILAR YAPISAL SORUNLARI ÇÖZMÜYOR
Fransa, 2003’te yaklaşık 15 bin kişinin yaşamını yitirdiği sıcak hava dalgasının ardından erken uyarı ve yaşlıları izleme sistemleri kurarak sağlık hizmetlerinde çeşitli önlemler aldı.
Ancak Le Monde’a konuşan araştırmacılar, hükümetin hâlâ “su için, gölgede kalın ve yaşlı komşularınızı kontrol edin” gibi bireysel önlemlere ağırlık verdiğini belirtti.
Kötü yalıtılmış konutlar, bakım evlerinin yetersiz altyapısı, hastanelerin hazırlıksızlığı ve kentlerdeki aşırı betonlaşmanın gerektiği ölçüde ele alınmadığını ifade eden uzmanlar, sıcak hava dalgalarının yalnızca meteorolojik bir olay değil, halk sağlığı krizi olduğunu vurguladı.
TÜRKİYE’DE VERİLER AÇIKLANMIYOR
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye’nin özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde bu yaz sıcaklıklar 43 ila 47 dereceye ulaştı. Bazı kentlerde Fransa’yla aynı, hatta daha yüksek sıcaklıklar ölçüldü.
Buna rağmen Türkiye’de sıcak hava dalgalarıyla bağlantılı fazladan ölümleri düzenli olarak izleyen ulusal bir sistemin verileri kamuoyuyla paylaşılmadı. Bu nedenle Türkiye ile Fransa arasında doğrudan karşılaştırma yapılamıyor.
Türkiye’de kırsal bölgelere, yaylalara veya yazlıklara gitmenin özellikle yaşlıların sıcaklığa maruz kalmasını kısmen azaltabileceği belirtiliyor. Buna karşılık büyük kentlerdeki betonlaşma, açık alanda çalışma ve gelir eşitsizliği ciddi sağlık riskleri oluşturuyor.
Uzmanlar, bu etkilerin boyutunun ancak düzenli ve kamuya açık epidemiyolojik verilerle ortaya konulabileceğini belirtiyor.
