Türkiye’de yüzyıllık Kürt sorununda, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat 2025 tarihinde yaptığı Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı ile yeni bir aşamaya geçildi. Çağrı, ulusal ve uluslararası alanda büyük yankı uyandırırken, iç kamuoyunda ise barış umutlarını güçlendirdi. İkinci yılına giren çağrının hayata geçmesi için devletin üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmesi bekleniyor. Kürt sorununun barışla sonuçlanması için devletin “umut hakkı”ndan çerçeve yasalara kadar birçok konuda somut adımlar atması gerekiyor.
2013-2015 yılları arasındaki süreçte kurulan 63 kişilik Akil İnsanlar Grubu’nda Marmara Bölgesi Genel Sekreteri yer alan hukukçu akademisyen Dr. Öğretim Görevlisi Yakup Levent Korkut, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne ilişkin Mezopotamya Ajansı’na (MA) konuştu.
‘EN ÖNEMLİ ADIM YASAL DÜZENLEME’
Mevcut sürecin önceki süreçten çok farklı ilerlediğini belirten Korkut, “Genelde çözüm süreçlerinde sona bırakılan bir aşama olan silah bırakma burada öne alınmış durumda. Burada umut edilen aslında bu girişimle ülkede bir hava, bir atmosfer oluşturulması. Gerekli yasal düzenlemelerin yapılmasıyla Kürt siyasi hareketinin demokratik bir ortamda devam etmesi ve silahlı mücadelenin sonlandırılmasıdır. Silahlı mücadelede rol oynayanların da sivil topluma kazandırılarak siyasi yaşama dahil olması şeklinde. Tabii bu modelin başarıya ulaşabilmesi için gerekli adımların atılması gerekiyor. Bunların en önemlisi yasal düzenlemelerdir” dedi. Süreçle ilgili tıkanıklığın yasal düzenlemeler noktasında yaşandığını söyleyen Korkut, “Bu konuda Meclis’ten çıkan bir komisyon raporu olmasına rağmen Şubat sonundan bu yana bir gelişme gerçekleşmedi, bir adım da atılmıyor. Burada tabii acil önemi olan konular bu yasal düzenlemeler. Bu yasal düzenlemelerin çok vakit geçirilmeden yapılması, süreçteki ilerlemeyi güçlendirecektir. Bu sağlanırsa belki önümüze yeni pencereler açılma ihtimali var. Aksi halde bir tıkanıklık ve bir bunalım yaşanacaktır” diye belirtti.
‘VAKİT KAYBETMEMEK GEREKİYOR’
Sürecin zamana yayılmasının beraberinde getirebileceği tehlikelere dikkat çeken Korkut, “Hem dünyanın durumu hem bölgenin durumu çok kırılgan çok sayıda da gelişme oluyor. Dünyada bir problem var. Küresel alan eskisi gibi değil. Çatışmalar artıyor. Bölge aynı şekilde çatışmaların arttığı bir alan. Eğer burada gerçekten bir barış havzası oluşturmak istiyorsanız elinizi çabuk tutmanız lazım ve çok vakit kaybetmemeniz lazım. Birçok provokasyon gerçekleşebilir. Farklı yönelimler ortaya çıkabilir. Kafalardaki soru işaretleri pozitife değil negatife dönüşebilir. Bu tehlikelerden uzaklaşmanın en önemli yolu az da olsa uzun da sürse devamlı sürekli adımlar atmaktır. Bu adımlardan en önemlisi de dediğim gibi şu aşamada yasal düzenlemelerdir” ifadelerini kullandı.
‘UMUT HAKKI YASAL DÜZENLEMENİN PARÇASIDIR’
“Umut hakkı”na değinen Korkut, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin tutumu belli. Burada bir umut hakkına ihtiyaç olduğuna işaret ediliyor. Bunun ideali AİHM’nin içtihadı ışığında Türkiye’de yasal düzenlemelerin yapılmasıdır. Bu da öncelikli bahsettiğim yasal düzenlemelerin bir parçasıdır. Bunların da gerçekleşmesi gerekiyor. Tabii birçok orada öncelikli yapılması gereken şeyler var. İşte örgütün tasfiyesi neticesindeki kişiler ne olacak? Türkiye’ye geliş koşulları olacak mı? Olacaksa hani bunlara ilişkin nasıl bir usul izlenecek? Gelen kişilerin buradaki sosyal yaşama katılımı nasıl sağlanacak? Bir sürü konu var. Avrupa’da insanlar var. Onlar dönmek isteyebilir. Kamplar var ve bu kamplarda yaşayan insanların durumu var. Yani oldukça önemli sosyal konular da var. Bunlara ilişkin çözümler de geliştirilmeli bu yasal düzenlemelerle ama bir paket olarak bu yasal düzenlemelerin çıkarılması gerekiyor. Bir başka önemli husus da bir seçim dönemine giriyoruz. Seçim sathına girildiğinde bazı düzenlemelerin yapılması daha zorlaşabilir. Dolayısıyla hani burada onu da gözeterek vakit kaybetmeden yasal düzenlemelerin yapılması sürecin geleceği açısından önemlidir” ifadelerini kullandı.
‘MECLİSTEKİ PARTİLERİN KONSENSÜSÜ İLE YASA OLUŞSUN’
2013 çözüm sürecinde oluşan Akil İnsanlar Heyeti’nin önemine değinen Korkut, şöyle devam etti: “O süreçte Akil İnsanlar, en azından halkla ilişkiler modeli geliştirdi. Konular toplumda daha açık bir şekilde tartışıldı. Farklı kesimler bütün Türkiye’de toplantılara katıldılar. Bence bu yönüyle olumluydu. İnsanların zihniyetlerinin değişmesi gerekiyor. Ön yargıların kırılması gerekiyor. O açıdan faydalı oldu. Orada zaten Ocak 2013’ten Mayıs, Haziran 2013’e kadar izlediğinizde çözüm sürecine olan desteğin kademeli olarak arttığını anketlerde görürsünüz. Yüzde 75-80’lere varan bir desteğe kadar ulaşılmıştı. Ama orada da henüz içerik çok belli değildi. Genel olarak çözüm sürecine olan destek vardı ama faydalı olmuştu. Şu an yaşadığımız en önemli sorunlardan birisi sürecin toplumsal katmanlara inmesi gerekiyor. Burada İktidar partisinin ve muhalefet partilerinin ana muhalefet partisi de dahil olmak üzere rolleri çok önemli. Onlar ne kadar sürecin gerektirdiği yasal düzenlemeleri savunurlarsa o kadar etkili olur ama ortada henüz bir taslak dahi yok. Yani yasal zeminin bir taslağının, bir tasarısının oluşması gerekiyor. Meclis Başkanı da vurguladı. Mümkünse sürece komisyona destek veren partilerin konsensüsü ile bu yasa oluşsun. Böyle bir konsensüs gerçekten o yasal çerçeveyi güçlendirecektir.”
‘MHP VE CHP’NİN DESTEĞİ ÖNEMLİ’
Bu süreçte CHP’nin ve MHP’nin özellikle verdiği destek bence önemlidir. Tabii CHP’nin son yaşadıkları nasıl etkiler o ayrı bir konu ama MHP’de de verilen destek, CHP’de de verilen destek bence çok önemli bir gelişme. Bu devam ettirilirse bu dört partinin ve diğer küçük partilerin katılımıyla bir süreç devam ettirilebilirse bu da çok büyük bir kazanım olur.”
Ömer Akın / MA
