Türkiye geçen yerel seçimlerde büyükşehir belediyelerindeki iktidar değişiminden beri 2023 seçimlerine kilitlenmiş durumda. Geçtiğimiz ay seçim kanunundaki değişimle de hararetlenen seçim tartışmalarında en kilit ve herkesin üzerine en çok konuştukları konu da Kürt seçmenlerinin ve HDP’nin ne yapacağı konusu. KONDA araştırma şirketinin sahibi Bekir Ağırdır, Oksijen gazetesine yazdığı yazıda, seçimlerinin sonucunu Kürt oylarının belirleyeceğini savundu.
Önümzüdeki seçimlerde oy kullanacak 62 milyonu aşkın seçmenin yaklaşık yüzde 20’si olan 12 milyondan fazlasının Kürt seçmen olacağını belirten Ağırdır, “üç farklı Türkiye”nin ve “üç farklı Kürt seçmen”in olduğuna dikkat çekti.
Ağırdır’a göre “Üç farklı Türkiye” şu şekilde tanımlanabilir: CHP ve AKP rekabetinin olduğu kıyılar, AKP’nin neredeyse MHP ile beraber yalnız olduğu İç Anadolu ve Karadeniz, HDP ve AKP rekabetinin yaşandığı Doğu ve Güney Doğu Anadolu olmak üzere karşımızda ekonomik ve sosyolojik bakımdan üç ayrı Türkiye var. Kültürel olarak Muhafazakârlar-Sekülerler-Kürtler şeklinde de tanımlayabileceğimiz üç Türkiye fotoğrafında Kürtler olmadan seçimleri kazanacak oy oranına henüz ne Cumhur İttifakı ne de Millet İttifakı (hatta 6’lı ittifak) ulaşabilmiş değil.
HDP’nin de tek başına Kürtleri temsil etmediğini ileri süren Ağırdır’a göre, 2018’deki seçimlerdeki “emanet oy” tartışmasına dair de şu yorumu yaptı: 2018 seçimlerindeki yüzde 11.7 oyun bir kısmının HDP’nin barajı geçebilmesi için Türklerden gelen emanet oy olduğu gibi bir efsane olsa da bu doğru değil. 2018 HDP oyu içinde Türkler de var ama bu oran yüzde 11.7 içindeki 2 puanın altında ve bunun dörtte üçü de bilerek, isteyerek HDP için verilen oy, emanet oy değil.
İlk kez oy kullanacak seçmenlerin illere dağılımına değinen Ağırdır, özellikle Kürt nüfusun fazla ve HDP’nin yüzde 20’den fazla oy oranına ulaştığı 16 ilde yeni seçmenlerin oranının daha yüksek olduğunu savundu. Ağırdır’a göre Şırnak’ta yüzde 19, Siirt ve Hakkari’de yüzde 18, Ağrı, Muş ve Urfa’da yüzde 17, Batman, Bitlis ve Van’da yüzde 16, Diyarbakır ve Mardin’de yüzde 15, Iğdır ve Kars’ta yüzde 14 oranında genç seçmen ilk kez oy kullanacakken İzmir’de yüzde 8, Bursa’da yüzde 9, İstanbul’da yüzde 10 mertebelerinde.
Türk ve Kürt gençlerinin ihtiyaçlarında, taleplerinde, umutlarında, korkularında, beklentilerde çok özel farklılaşmalardan söz etmenin mümkün olmadığını ileri süren Ağırdır, seçmen davranışlarını belirlemesi bakımından Kürtlerin yaşadığı sosyolojik değişimin önemine değindi: Ülkenin yaşadığı gecikmiş modernleşme sürecinin sonuçları, arazları, sorunları da aynen yaşanıyor, yalnızca Kürtler bu süreçleri bir adım geriden yaşıyor.
KONDA Veri Ambarı verilerinden hareket eden Ağırdır’a göre, “2010’da Kürtlerin yüzde 27’si 2 bin altı nüfuslu yerlerde yaşarken 2021’de yüzde 6’ya gerilemiş. Kentli Kürt oranı 2010’da yüzde 32 iken 2021’de yüzde 45’e, metropollü Kürt oranı yüzde 40’tan yüzde 45’e yükselmiş. Kürtler de hızla göç ediyor. Kürt nüfusun beşte üçü kendi kentlerinde, metropollerinde ama beşte ikisi de başta İstanbul olmak üzere ülkenin metropollerinde.”
Eğitim açısından da 2010’da yüzde 20 Kürt okuryazar değilken 2021’de yüzde 12’ye, ilkokul mezunları yüzde 35 iken yüzde 21’e gerilerken, ortaokul mezunu Kürt yüzde 15’ten yüzde 19’a, lise mezunu yüzde 17’den yüzde 27’ye, üniversite mezunları yüzde 5’ten yüzde 13’e yükselmiş.
2011 genel seçimlerinde her 100 Kürt seçmenin 52’si AKP’ye, 35’i BDP’ye oy vermişken 2015 seçimlerinde her 100 seçmenin 65’i HDP’ye, 27’si AKP’ye oy verdiğine dikkat çeken Ağırdır, bunun temel sebebinin kimlik talebinin, tanınma talebinin her şeyin önüne geçmesi olduğunu savundu.
Kürtler’in yeniden eskiden olduğu oranlarda AKP’ye dönüşlerini imkansız olduğunu savunan Ağırdır, buna karşılık Kürtlerin henüz CHP’ye oy vermeye yatkın olduklarını söylemek de mümkün olmadığını savundu. Ağırdır’a göre, “Kürtler yalnızca HDP veya bir başkasının işaretine göre değil kendi ihtiyaç ve talepleri üzerinden oy verecekler ve öncelikle kimliklerinin tanınması, saygı duyulması arzusuyla oy verecekler. HDP’nin kapatılması durumunda belki bir kısmı da seçimi boykot edecek. Ama sonuçta gidişata itirazları seçimlerdeki oylarında belirleyici olacak.”
HABER MERKEZİ

















