Avustralya’daki Edith Cowan Üniversitesi (ECU) araştırmacıları, uyku düzeninin Alzheimer hastalığıyla bağlantılı genetik riskleri etkileyebileceğini gösteren dikkat çekici bir çalışmaya imza attı. Araştırmada, beynin sıvı dolaşımını ve atık maddelerin temizlenmesini sağlayan AQP4 (Aquaporin-4) adlı gen incelendi.
Bu sistem özellikle uyku sırasında daha aktif çalışıyor ve Alzheimer ile ilişkilendirilen zararlı proteinlerin beyinden uzaklaştırılmasına yardımcı olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar, AQP4 geninin 13 yaygın varyantını inceleyerek bunları katılımcıların uyku alışkanlıkları, beyin görüntüleri ve bilişsel performanslarıyla karşılaştırdı. Sonuçlar, bazı genetik varyantlara sahip kişilerin daha az uyuması durumunda beynin gri maddesinde daha hızlı kayıp yaşadığını ortaya koydu. Bazı kişilerde ise uykuya dalma süresinin uzaması, beyin hacmindeki azalmayla ilişkilendirildi.
ÖNLENMESİNE KATKI SAĞLAYABİLİR
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise uyku problemlerinin herkesi aynı şekilde etkilememesi oldu. Uyku bozukluğu yaşayan kişilerde hafıza ve düşünme becerilerindeki değişimlerin, sahip oldukları AQP4 gen varyantına göre farklılık gösterdiği belirlendi. Bu durum, kötü uykunun Alzheimer riskini herkeste aynı mekanizmayla artırmadığını gösteriyor. Araştırmacılar, elde edilen bulguların gelecekte Alzheimer’ın önlenmesine yönelik daha kişiselleştirilmiş yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
BEYİN SAĞLIĞINI ETKİLİYOR
Ancak uzmanlar, araştırmanın uyku sorunlarının doğrudan Alzheimer hastalığına neden olduğunu göstermediğinin altını çiziyor. Aynı şekilde, yalnızca uyku düzenini değiştirmenin genetik riski ortadan kaldırdığı da henüz kanıtlanmış değil. Bilim insanlarına göre çalışma, kaliteli ve yeterli uykunun beyin sağlığını korumada düşündüğümüzden daha önemli olabileceğini gösteriyor. Ayrıca aynı genetik riske sahip kişilerin neden farklı hızlarda bilişsel gerileme yaşadığını açıklayabilecek yeni ipuçları sunuyor.
MA
