Türkiye’de yaşayan ekonomik krizden etkilenenlerin başında esnaf geliyor. Van (Wan) Toptan Sebze ve Meyve Hal Kompleksi esnafı da ekonomik krizin ağır sancılarını çekiyor. 86 esnafın bulunduğu kompleks, yılın en kötü günlerini geçiriyor. Kentte küçük esnaf artan fiyatlar nedeniyle hale uğramazken, hem hale uğrayan kişi sayısında ciddi düşüş var hem de esnafın iş yapma oranı yüzde 80 civarında düştü. Nakliye ücretlerinin yüksek olmasından şikayetçi olan esnaf, bu durumun devam etmesi halinde kepenk kapatacaklarını söyledi.
HALK, MEYVE-SEBZE ALAMIYOR
Van Toptan Sebze ve Meyve Hal Kompleksi esnaflarından Mehmet Can Özer, satışlarının eskiye göre çok düştüğünü söyledi. Halde bulunan ürünleri halktan çok turistlere sattıklarını ifade eden Özer, “Sınır ticaretinin açılmasını istiyoruz. İşlerimizin yüzde 70 oranında düştüğünü söyleyebilirim. Sebzecilerin en büyük sıkıntısı mazottur. Bu konuda sebzecilere, komisyonculara indirim yapılması ve destek verilmesi gerekiyor. Gelen sebze ve meyvelerin çoğu batı illerinden geldiği için pahalıya mal oluyor. Geçen yıl Antalya’dan bir tır 9 bin TL’ye gelirken, bu yıl ise 35 bin TL’ye geliyor. İşlerimiz eskiye göre çok düşmüş durumda. Ekonomik kriz bizleri çok etkiledi. Geçen yıllarda sebze hali insanlarla dolup taşardı, insanlar evleri için kasa kasa sebze-meyve alırlardı ama bu gün gelen sadece birkaç kilo alabiliyor. Bir kasa meyve veya sebze 600 ile 700 TL’ye mal oluyor. Bu zamlarla insanlar nasıl alsın? Bundan dolayı bu gün sebze hali boş durumda, ne satan var ne de alan” dedi.
“ESNAF KEPENK KAPATACAK”
Küçük esnafların artık hale uğramadığını ifade eden Özer, “Sadece birkaç büyük esnaf dışında kimsenin buraya uğradığı yok. Bugün, portakalın kilosu toptan 9 TL’ye geliyor, manavcı bunu 13 TL’ye satıyor. Domates toptan 12 TL, manavcılar ise 17 TL’ye satıyor. 6 kişilik bir aileyi düşünün; 5 kilo aldığı zaman 80 ile 100 TL ödüyor. Bu yüksek fiyata insanlar evlerine nasıl meyve sebze alacak? Bu yüksek fiyatlar nedeniyle iş yapamıyoruz. Böyle devam etmesi halinde esnaf kepenk kapatmak zorunda kalacak” diye konuştu.
“30 YILDIR BÖYLE KITLIK GÖRMEDİM”
Esnaf olarak durumlarının iyi olmadığını söyleyen Beşir Malazvan, fiyatların çok yükselmesinin ana nedenin akaryakıtın çok yüksek olması olduğunu belirtti. Malazvan, şunları söyledi: “Meyve-sebze üretiminin yapıldığı yerde de fiyatlar çok pahalı. Buraya gelince fiyatlar daha da yükseliyor. Fiyatlardan dolayı vatandaş meyve, sebze alamıyor. Bundan dolayı çok zor durumdayız. 1990 yılından bu yan esnafım ama bu iki yıl kadar ağır bir süreç yaşamadık. Şu an dükkanımın kirasını bile zor ödeyebiliyorum. Böyle devam etmesi halinde buradaki esnafın çoğu kepenk kapatmak zorunda kalacak. İşimiz yüzde 80 oranında düştü ve 30 yıldır böyle kıtlık ve kriz görmedim. Esnafa destek verilmesi gerekiyor, çünkü her gün birkaç esnaf dükkan kapatmak zorunda kalıyor. Eskiden 27 ton ürün getiren arabaya 7 bin TL veriyorduk ama şimdi 30 bin TL veriyoruz. Bu kriz herkesi çok etkiledi. Burada 86 esnaf var ama sadece birkaç esnaf iş yapabiliyor. Esnafın durumu çok kötü, herkes perişan durumdadır.”
Orhan Yılmaznur adlı esnaf ise, halde hemen hemen hiç satış yapılmadığını ifade ederek, “Getirdiğimiz ürünleri satamadığımız için mal sahibine para ödeyemiyoruz. Kiramızı da taksit taksit ödüyoruz” şeklinde konuştu.
“GÜNLÜK 50 TL BİLE KAZANAMIYORUM”
Sebze ve Meyve Hal Kompleksi’nde işçi olarak çalışan Davut Demir de iş olmadığı için günlük ancak 50 TL kazanabildiğini ifade ederek, “Sabah saat 05.00’dan akşama kadar burada bekliyorum. Ekmek parası kazanmak için buradayım ama kazanamıyorum. Gün gittikçe aldığımız ücret daha da düşüyor. Krizden önce 300 ile 400 TL kazanıyordum ama bu gün 50 TL bile kazanamıyoruz” dedi.
MA
