Urartu Kralı II. Rusa, Milat’tan Önce 685-645 yılları arasında tarımsal sulamada kullanmak ve bölgenin su ihtiyacını karşılamak için küçük bir akarsuyun önünün iki bentle kapatarak Keşiş Baraj Gölü’nü oluşturdu. Göl, 2 bin 800 yıllık bir mühendislik harikası olarak kabul ediliyor. Keşiş Gölü, Urartu döneminin en önemli sulama projesi olarak da biliniyor. Tarımsal sulama amacıyla yapılan bu yapı, zamanla doğal bir göl görünümü kazanarak bölgenin önemli bir parçası haline geldi. Payizava (Gürpınar) ilçesinde ve Erek Dağı eteklerinde 2 bin 550 rakımda yer alan Keşiş Gölü, binlerce yıllık geçmişiyle sadece bölge halkının değil, insanlık tarihinin de en önemli su yapılarından biri olarak öne çıkıyor.
Yüzyıllar boyunca varlığını sürdüren Keşiş Gölü, hem su kaynağı olması hem de çevresinde oluşturduğu yaşam alanı ile büyük önem taşıyor. Özellikle kuş türleri ve bitki örtüsü açısından bölgenin önemli sulak alanlarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda etkisini artıran kuraklık ve yağışlardaki değişiklikler, Keşiş Gölü’nü olumsuz etkiledi. Göl alanı giderek daraldı ve yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
SU KAYBI GÖRÜNÜR HALE GELDİ
Gölün su seviyesinde belirgin düşüşler yaşanırken, bazen alanlar tamamen kuruyarak toprak görüntüsüne büründü. Gölün sığ yapısının ve sınırlı su kaynakları, bu süreci hızlandıran başlıca etkenler arasında yer alıyor. Havaların ısınması sonucu artacak buharlaşmayla birlikte su kaybını daha görünür hale gelecek.
DOĞAL YAĞIŞLAR YETERLİ DEĞİL
Dönem dönem artan kar yağışı sayesinde göl yeniden su tutmaya başladı. Bu dönemlerde göl çevresinde yeşillenme artarken, doğal yaşamın da kısmen geri döndüğü gözlendi. Son yıllarda yağışların azalmasıyla birlikte gölge su seviyesi tekrar düşmeye başladı, su yüzeyi ise giderek daralıyor. Göldeki daralma iklim krizi ve değişikliğinin doğrudan bir sonucu olarak değerlendirilirken, gölde kalıcı bir iyileşme için doğal yağışların yeterli olmayacağı ve su kaynaklarının korunmasına yönelik daha kapsamlı önlemler alınması gerektiği ifade ediliyor.
TARİHİ MİRAS RİSK ALTINDA
Binlerce yıl boyunca varlığını sürdüren Keşiş Gölü, bugün hem doğal hem de kültürel bir miras olarak risk altında. Gölün tamamen kuruması halinde yalnızca bir su kaynağı değil, aynı zamanda tarihsel bir mühendislik eseri de kaybedilmiş olacak. Gölün kurumasının Wan Gölü Havzası’ndaki diğer küçük göller için de büyük bir tehlike yaratacağı uyarısı yapılıyor.
MA / Zeynep Durgut
MA
