Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Genel Kurulu’nda 217 kabul ve 68 ret oyuyla kabul edilerek yasalaştı.
Yeni yasa; icra ve iflas işlemleri, noterlik hizmetleri, idari yargı ve ceza muhakemesi başta olmak üzere birçok alanda düzenleme getirirken, en dikkat çeken değişiklikler tek hâkimle görülecek davaların kapsamının genişletilmesi, istinaf ve temyiz sistemindeki değişiklikler ile Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kurumunun yeniden düzenlenmesi oldu.
İktidar, düzenlemenin yargı süreçlerini hızlandırarak iş yükünü azaltacağını savunurken, muhalefet ise teklifin yargı bağımsızlığı, ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkına ilişkin temel sorunlara çözüm üretmediğini belirtti. Genel Kurul görüşmelerinde en yoğun tartışmalar tek hâkim uygulamasının genişletilmesi ile istinaf ve temyiz yollarına ilişkin değişiklikler üzerinde yaşandı.
Tek hâkimin görev alanı genişledi
Düzenlemeyle birlikte idari yargıda konusu 486 bin lirayı aşmayan iptal ve tam yargı davaları ile aynı sınırın altındaki vergi davaları tek hâkim tarafından görülecek. Ayrıca öğrenci bursu, kredi ve yurt işlemleri, bazı disiplin cezaları ile kamu görevlilerinin izin, lojman ve geçici görevlendirmelerine ilişkin davalar da bu kapsama alındı.
HAGB yeniden düzenlendi
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından HAGB hükümleri yeniden yazıldı. Buna göre, iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası verilen sanıklar hakkında gerekli şartların oluşması halinde HAGB kararı verilebilecek.
Ancak işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında değerlendirilen kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmayacak. Kararın verilebilmesi için sanığın kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde mahkemede kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararının giderilmiş olması şartı aranacak.
İstinaf ve temyiz sistemi değişti
Yasayla bölge idare mahkemelerinin istinaf incelemesindeki yetkileri genişletildi. Mahkemeler, ilk derece mahkemelerinin gerekçelerini değiştirerek ya da maddi hataları düzelterek başvuruyu reddedebilecek. Bazı usul eksikliklerinde dosya ilk derece mahkemesine gönderilebileceği gibi, keşif veya bilirkişi incelemesi gibi eksiklikler istinaf mahkemesince tamamlanabilecek.
Temyiz sisteminde de değişikliğe gidildi. Bazı kararlar için Danıştay’a başvuru imkânı korunurken, tek hâkim tarafından karara bağlanan belirli davalar ile bazı özel kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda temyiz yolu kapalı olacak.
Diğer düzenlemeler
Yasa kapsamında noterlik işlemlerinde elektronik belge kullanımının kapsamı genişletildi. Mahkemeler ve diğer kamu kurumlarının talep ettiği noterlik belgeleri, mümkün olduğu ölçüde güvenli elektronik imzayla dijital ortamda gönderilecek.
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişiklikle miras yoluyla edinilen taşınmazlarda ortaklığın giderilmesine ilişkin ilk açık artırmaya yalnızca mirasçılar katılabilecek. Ayrıca elektronik satış sistemi ve teminat uygulamalarında da değişiklikler yapıldı.
Türk Ceza Kanunu’nda yapılan düzenlemeyle, nitelikli dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin fiilinin yalnızca banka hesabı veya ödeme aracı bilgilerinin başkasına verilmesiyle sınırlı kalması halinde verilecek cezada yarıya kadar indirim uygulanabilecek.
Danıştay’ın mevcut daire yapısının korunmasına ilişkin geçiş süresi ise dört yıl uzatılarak 23 Temmuz 2030’a kadar devam ettirildi.
HABER MERKEZİ
