Artan ırkçılık, şiddet ve yoksulluğa paralel olarak mültecilere yönelik hak ihlalleri de her geçen gün artıyor. Mültecilere hak ihlallerinin en yoğun yaşandığı ülkeler arasında ise 4 buçuk milyon mülteci bulunduran Türkiye geliyor. İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) 2021 yılının ilk dört ayını kapsayan sadece Ege Bölgesi’ne ilişkin hazırladığı hak ihlali raporunda mültecilere yönelik 2 bin 980 hak ihlalinin tespit edilmesi, tabloyu gözler önüne seriyor. Hak ihlallerinin en yoğun yaşandığı yerler ise mültecilerin tutulduğu Geri Gönderme Merkezleri (GGM) oluyor. Son hak ihlalleri ise İzmir Harmandalı GGM’de 10 Mayıs’ta yapılan oda baskınlarından mültecilerin darp edilmesiyle yaşandı.
VALİLİK AÇIKLAMASI
İzmir Barosu Yönetim Kurulu üyesi Ali Deman Güler, mültecilerin yaşadıkları sorunları ve maruz kaldıkları hak ihlallerini değerlendirdi. Harmandalı GGM’de kalan mültecilerin darp edilmesinin hemen ardından baro olarak meslektaşlarından oluşan bir heyet görevlendirdiklerini belirten Güler, alınan darp raporuyla suç duyurusunda bulunduklarını söyledi. Soruşturmanın halen devam ettiğini kaydeden Güler, İzmir Valiliği’nin mültecilere “yasal çerçevede” müdahale edildiği ve mültecileri “olay çıkarmak” ile suçlaması yönündeki açıklamasının kabul edilemez olduğunu ifade etti.
Güler, “Bu tarz vakalarda, idarenin daha sözü duyar duymaz ‘böyle bir şey yoktur’ demesi; çok yanlış bir refleks. İdarenin sorumluluğu, böyle bir iddia varsa, gerçek olup olmadığını kendi yetki çerçevesinde soruşturmasıdır” dedi.
HAK İHLALLERİ
GMM’lerin şeffaf bir şekilde idare edilmediğine ve sivil toplum kuruluşlarına kapalı olmasının büyük sorunlara neden olduğunu dile getiren Güler, binlerce mültecinin kendini savunacak bir avukat dahi bulamadan GGM’lere gönderildiğini söyledi. 4 buçuk milyona yakın mültecinin “misafir” adı altında statüsüz bir şekilde barındırıldığını ve durumun birçok hak ihlallerinin yolunu açtığını sözlerine ekleyen Güler, şöyle devam etti: “Sığınmacılar seyahat, ayrımcılık, sağlık, eğitim, çalışma vs. bütün alanlarından hak ihlallerine maruz kalıyorlar. Sığınmacılar temel hak ve hürriyetlerinde kırılgan bir statüye sahip oldukları çok sayıda hak ihlallerine maruz kalması maalesef ki şaşılacak bir durum değil.”
İHD RAPORU
İHD’nin Ege Bölgesi’nde mültecilere ilişkin hazırladığı rapora değinen Güler, GGM’de on binlerce mültecinin tutulduğunu ve İzmir GGM’de tutulan mültecilerin salgın riski altında olduğunu kaydetti. Güler, “Birebir görüştüğüm kişiler yataklarının üzerinde böceklerin olduğunu söylüyor. Mülteciler, 23 saat kapalı tutularak, tecrit altında tutuluyorlar. Dolayısıyla İHD’nin tespit ettiği hak ihlallerini on binlerle çarpmamız gerekiyor. O da sadece GGM’de tutulan mülteciler için diyorum. Eğer GGM’ler sivil toplum kuruluşlarına açık olsaydı ya da bilgi akışı olabilseydi, tespit edilen hak ihlallerini on binlerle çarpması anlamına gelecekti” diye konuştu.
‘KAPILARINI AÇIN’
GGM’lerde uygulanan uygulamaların evrensel normlardan çok uzak olduğunu belirten Güler, barolar olarak GGM’leri hiçbir zaman göremediklerini söyledi. Güler, şöyle devam etti: “Barolar savunmanın resmi temsilcisidir. Kendilerine o kadar güveniyorlar, bize kapıları açsınlar. Görmediğimiz bir yerle ilgili bize açıklamalar yapıyorlar ve bizden de tabi olmamızı bekliyorlar. Biz müvekkillerimizden aldığımız bilgileri paylaşmakla yükümlüyüz. 18 Mart’ta Avrupa Konseyi’nden (AK) bir heyet gelip Harmandalı GGM’yi ziyaret etti. Barolar olarak bu hakka AK temsilcisinden daha çok sahip olduğumuzu düşüyoruz. Bize de kapıları açsınlar.”
Güler, mültecilerin hak ve hürriyetlerini korunması, uluslararası sözleşmelerde garanti altına alınan haklarının korunması ve GGM’lerin evrensel standartlarına göre idare edilmesi çağrısında bulundu.
Naci Kaya / MA
