Ruanda Soykırımı’nın suç ortağı olmakla itham edilen Fransa’da tarihçilerin “büyük sorumluluk” tespit ettiği raporun yayımlanması sonrası Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ruanda’yı ziyaret etti. En az 800.000 kişinin öldürüldüğü soykırımdan 27 yıl sonra Fransa’dan resmen özür gelip gelmeyeceği merak konusuydu.
“İlişkilerde yeni sayfa” sloganıyla Ruanda’ya giden Macron, başkent Kigali’de 250.000’den fazla kurbanın gömüldüğü Gisozi Soykırım Anıtı’nda yaptığı konuşmada, Fransa’nın rolünü ve sorumluluğunu kabul etti. Ancak Fransa Cumhurbaşkanı, Ruandalılardan özür dilemek yerine, Ruandalıların Fransa’yı affetmesini istedi.
Macron, konuşmasında “Sadece o geceden geçenler affedebilir ve bunu yaparak bağışlama armağanını verebilir. Bugün bundan dolayı acizane ve saygıyla yanınızda duruyorum, buraya sorumluluğumuzun kapsamını tanımak için geldim. Fransa, bu yöndeki uyarılara kulak asmayarak soykırımcı bir rejimin fiilen yanında durdu” dedi. Macron, konuşmasının devamında “Bataklıklar, tepeler, kiliselerde insanların peşine düşen katiller, Fransa’nın yüzüne sahip değildi. Fransa suç ortağı değildi.” ifadelerini kullandı.
Fransa’nın Ruanda’da yaşananlara ilişkin sorumluluğunu reddetmeyen Macron, “Ama Fransa’nın Ruanda’ya yönelik bir rolü, hikayesi ve siyasi sorumluluğu var. Ve bir görevi var: Tarihle doğrudan yüzleşmek ve çok uzun süre gerçeği araştırmak yerine sessizliğe değer vererek Ruanda halkına çektirdiği ıstırabı tanımak.” şeklinde konuştu.
RUANDA RAPORU
Fransa’nın 1994 Ruanda Soykırımı’ndaki rolünü incelemek üzere kurulan tarihçiler komisyonunun martta yayımladığı raporda, ‘sömürgeci zihniyetin Fransız yetkililerin gözünü kör ettiği, Fransa hükümetinin soykırımın gelmekte olduğunu görememekte ciddi ve çok büyük sorumluluk taşıdığı’ ifade edilmişti. Ancak rapor, Fransa’yı 800 binden fazla Tutsi ile ılımlı Hutunun öldürülmesinde ‘doğrudan suç ortaklığından’ aklamıştı. Buna rağmen komisyona başkanlık eden Vincent Duclert, Nisan ayında yaptığı açıklamada, Fransa’nın özür dilemesi gerektiğini belirtti.
KAGAME: BU AÇIKLAMA, ÖZÜRDEN DEĞERLİYDİ
Anıt ziyaretinin ardından Macron’la ortak basın toplantısı düzenleyen Ruanda Devlet Başkanı Paul Kagame, Fransa ile ilişkilerin düzelmesini Fransa’nın resmen özür dilemesine tercih etti.
“Macron’un sözleri özürden daha değerli bir şeydi. Hakikatti” diyen Kagame, Fransız tarihçilerin raporunun kayda değer bir bağımsız rapor olduğunu, ilişkilerin normalleşmesinin yolunu açtığını söyledi. Macron’un ırkçılığa karşı durduğunu ve Ruanda ile ilişkileri yeniden kurmak istediğini dile getiren Kagame, “Bu ziyaret geçmişle değil, gelecekle ilgili… Bugün bu yakınlaşmanın geri dönülemez olduğuna inanmak istiyorum” vurgusunu yaptı.
MACRON’A ÖZÜR TEPKİSİ
Ancak soykırımdan kurtulanların kurduğu örgüt, Fransa Cumhurbaşkanı’nın güçlü bir konuşma yaptığını, ama net dille özür dilememesini esefle karşıladıklarını belirtti. Öbür yandan, Ruanda Maliye Bakanı Uzziel Ndagijimana, aşılara erişimi ve sosyal korumayı finanse etmek için Fransa’dan 60 milyon euro kredi alımı anlaşması imzaladığını duyurdu.
RUANDA SOYKIRIMI
1994’te Ruanda Devlet Başkanı Juvenal Habyarimana’nın uçağının düşürülmesinden çoğunluktaki Hutu yönetiminin Tutsi azınlığı sorumlu tutmasıyla birkaç saat içinde başlayan soykırımda, 100 günde 800.000’den fazla insan öldürülmüştü.
1994’de Hutu rejiminin yenilmesiyle 2000’de Ruanda Yurtsever Cephesi’nin (RPF) Tutsi lideri Kagame devlet başkanı olmuş, müttefikleri hakkında tutuklama kararı çıkaran Fransa ile 2006-2009 arasında diplomatik ilişkileri kesmiş, 2014’te soykırımın 20. yıldönümünde Fransa’yı ‘soykırımda doğrudan rol oynamakla’ suçlamış, 2016’da soykırımda rolleri olduğu suçlamasıyla 20 Fransız yetkili hakkında soruşturma açmıştı.
2010’da Ruanda’ya giden dönemin Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, Fransa’nın yaşananlarda bazı hatalarının olduğunu kabul etmişti.
SPUTNİK
