Kürdistan Ulusal Kongresi (KNK) Dil, Kültür ve Eğitim Komisyonu, 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı dolayısıyla yazılı bir açıklama yaptı.
Kürt Dil Bayramı’nın önemine dikkat çeken açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Kürt halkının Kürdistan’da ve dünyanın dört bir yanında Kürt Dil Bayramı’nı kutladığı bu dönemde, bu kutlama aynı zamanda Kürt ulusal aidiyetini ve kimliğini yenileme, sahiplenme ve yeniden güvence altına alma mesajı taşımaktadır. Aynı zamanda Kürt olmayı yeniden ilan etmektedir. Bu nedenle, nesilden nesile öncü olan Kürt annelerine, öğretmenlere ve eğitimcilere sıcak kutlamalar sunmak ve bu bayramı tüm Kürt halkıyla birlikte kutlamak büyük bir onurdur.
KÜRTLERİN GURURU
2009 yılında, Kürdistan Ulusal Kongresi Genel Kurulu, 15 Mayıs’ı Kürt Dil Günü olarak ilan etti. Çünkü 15 Mayıs 1932’de “Hawar” dergisinin ilk sayısı Kürtçe ve Latin harfleriyle yayımlandı. Bu mesajımız, Hawar dergisinin değerini ve önemini küçümsemek anlamına gelmemektedir. Hawar’ın yayımlanması, Kürt ulusal tarihinde ve aydınlanma, edebiyat, dil ve kültür mücadelesinde büyük bir altın dönüm noktası olmuştur. Tüm Kürtlerin bununla gurur duyması gerekir.
Bu kararın üzerinden 17 yıl geçtikten sonra, 15 Mayıs her yıl Kürt Dil Günü ya da Bayramı olarak kutlanmış, Kürt takviminde yer edinmiş ve giderek standartlaşmıştır. Her ne kadar bazı Kürt yazarlar, aydınlar ve entelektüeller tarafından eleştiri ve değerlendirme konusu olmuş olsa da, artık reddedilemeyecek bir noktaya ulaşmıştır. Bu nedenle, Kürdistan Ulusal Kongresi’nin bu yılki genel kurulunda kararın yeniden analiz edilmesi ve değerlendirilmesi zamanı gelmiştir. Böylece bu gün, tüm Kürdistan’da bütün lehçe ve yazım biçimleriyle kutlanan ortak bir Kürt Dil Bayramı haline gelebilir.
KÜRT DİLİNE EMEK VERENLER
Kürt diline duyulan sevgiyle dolu uzun söz, beyit ve şaheserler tarihine bakıldığında; Baba Tahir Uryan’ın mistisizmiyle başlayan süreçte, onun beyitleri Kürtlerin ince duygu ve özgün kimliğinin temelini attı. Ardından Cezîrî, Herîrî ve Feqiyê Teyran şiir diliyle Kürtçeyi onurlandırarak onu yaşayan diller arasında güçlü bir yere taşıdı. Büyük sanatçı Ehmedê Xanî, “Mem û Zîn” ve “Nûbihara Zarokan” adlı eserleriyle yalnızca bir sözlük oluşturmadı; aynı zamanda Kürt dili için eğitim ve uluslaşmanın temelini attı.
Baban Okulu ve Goran üçlüsü (Nalî, Salim, Kurdî) öncülüğünde Kürtçe, bölgesel Goranî lehçesinden güçlü bir edebi dile dönüştü ve en karmaşık şiirsel imgeleri ifade edebilecek seviyeye ulaştı. Aynı dönemde Hacî Qadir Koyî, dili ulusal kurtuluşun bir silahı olarak kullanma çağrısı yaptı; toplumsal ve bilimsel gelişim talep etti. Mehwî mistisizmiyle, Mewlewî Hewramî sevgisiyle; Herîrî, Batayî ve Behdînan üçlüsüyle birlikte Kürt lehçelerinin zenginliğini renkli bir tabloya dönüştürdüler. Bu harfler ve kelimeler, Kürt gazeteciliğinin araçları oldu. Kahire’de yayımlanan Kurdistan gazetesinden, Rojî Kurd, Galawej, Hawar ve Mahabad Kürt Cumhuriyeti gazetelerine kadar Kürt dili modernleşme dönemine girmiştir ve bunların tümü Kürt halkının güzellik ve onur tacıdır.
YAPILMASI GEREKENLER
Dil, Kürt halkının kimliğinin temelidir ve korunup güçlendirilmelidir. Çünkü dil yalnızca bir iletişim meselesi değildir; aynı zamanda varlık ve yokluk meselesidir. Bugün dil, her Kürdün etrafında toplandığı ve ulusal kimliğini ortaya koyduğu bir ülkeye dönüşmüştür. Bu manevi ülkeyi güçlendirmek ve yok olmaktan korumak için şunlar gereklidir:
1. Aile düzeyinde, dilin korunmasının temeli olarak ilk okul evde başlamalı ve çocuklarla ana dilde konuşulmalıdır. Sözlü kültürün hikâye anlatıcılığı yoluyla yaşatılması, çocukların kendi dillerine duygusal bağlarını koruyacaktır.
2. Eğitim alanında, bu temel bir hak olduğundan Kürtçe eğitim resmî olarak verilmelidir. Özellikle Rojavayê Kürdistan’da/Suriye’de yaşanan gelişmeler sonrası, ana dilde eğitimin yeni anayasada güvence altına alınması gerekmektedir. Bakurê Kürdistan’da da bir barış süreci devam ediyor. Kürt dili anayasal güvenceyle eğitim sürecinde yer almalıdır.
3. Kürtçenin farklı lehçelerini yakınlaştırmak ve yabancı kelimeler yerine Kürtçe kelime ve kavramlar kullanmak için çalışmalar yapılmalı; ortak bir Kürt dili anlayışı geliştirilmelidir.
4. Kürtçenin teknoloji ve sosyal medyada kullanılması ve güçlendirilmesi büyük bir fırsattır. Bugün teknoloji ve sosyal medya çağıdır. Eğer dilimizin yaşamasını istiyorsak dijital dünyaya girmelidir. Bilimsel, edebi, felsefi ve sanatsal yazıların Kürtçe olarak Vikipedi ve internet sitelerinde yayımlanması, yapay zekâ ağlarında etkin hale getirilmesi gerekmektedir.
5. Kurumsal ve hükümet düzeyinde, özellikle Başûr ve Rojavayê Kürdistan’da, Kürtçe günlük resmî yazışma ve işlemlerde ilk dil olmalıdır. Ayrıca güçlü ve etkili bir dil politikası uygulanmalıdır.
Bu vesileyle, Kürdistan Ulusal Kongresi Dil, Kültür ve Eğitim Komisyonu olarak, geçen hafta Rojavayê Kürdistan’ın Hesekê kentinde Kürtçe yazılmış resmî bir adliye tabelasına yönelik Arap şovenist saldırıları kınıyoruz.
Ayrıca Türkiye hükümetinin Bakurê Kürdistan’daki camilerde cuma hutbelerinin Kürtçe okunmasını yasaklama kararını da kınıyoruz.
İran İslam Cumhuriyeti’nin Kürtçeye karşı aldığı kararları da kınıyor; yalnızca Farsçayı resmî dil olarak dayatmasını ve bunu anayasal hale getirmesini reddediyoruz.
15 Mayıs Kürt Dil Bayramı kutlu olsun. Halkımızın meşru hakları uğruna yürüttüğü mücadele başarılı ve onurlu olsun.”
MA
