Orta Doğu’da devam eden savaşın küresel tedarik zincirleri üzerindeki etkileri Japonya’da günlük yaşamı doğrudan etkilemeye başladı. Plastik üretiminin temel ham maddelerinden biri olan nafta tedarikinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle ülkede plastik poşet, gıda ambalajı ve hijyen ürünlerinde ciddi arz sorunları ortaya çıktı.
Yıllık 8 milyon tonun üzerinde plastik tüketilen Japonya’da, bu kullanımın yaklaşık üçte biri gıda sektöründen kaynaklanıyor. Ülkenin ham petrol ihtiyacının büyük bölümünü Orta Doğu’dan karşılaması, savaşın etkilerini daha da belirgin hale getiriyor. Nafta yalnızca plastik üretiminde değil; matbaa mürekkebi, yapıştırıcı ve çeşitli tıbbi malzemelerin üretiminde de kritik bir ham madde olarak kullanılıyor.
Japonya Petrokimya Endüstrisi Derneği’nin (JPCA) verilerine göre alışveriş ve çöp poşetlerinin üretiminde kullanılan polietilen üretimi mart ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 62 düştü. Benzer gerilemeler diğer plastik türlerinde de kaydedildi.
Artan fiyatlar ve azalan stoklar nedeniyle işletmeler günlük uygulamalarını değiştirmek zorunda kalıyor. Kawasaki’deki bazı süpermarketler çalışanlarına meyve ve sebzeleri ayrı ayrı poşetlememeleri yönünde talimat verirken, gıda ürünlerinde kullanılan küçük plastik tepsilerin bulunmasında da güçlük yaşandığı belirtiliyor.
Bazı işletmeler ise farklı yöntemler geliştirmeye başladı. Kofu kentindeki işletmeler, kendi kap veya tabaklarını getiren müşterilere ücretsiz ikramlar ve ek porsiyonlar sunarak plastik kullanımını azaltmaya çalışıyor.
Kriz, Japonya’nın sıkı atık ayrıştırma sistemlerini de etkiliyor. Evsel atıkların farklı renklerdeki özel poşetlerle toplandığı belediyelerde vatandaşların poşet stoklamaya başlaması üzerine marketler satış kotası uygulamaya geçti. Bazı yerel yönetimler ise geçici süreyle resmi poşetler dışındaki alternatiflerin kullanılmasına izin verdi.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi hükümeti, yaşananların geçici bir lojistik aksama olduğunu savunsa da sektör temsilcileri ve uzmanlar durumun haziran ayı boyunca daha da kötüleşebileceği uyarısında bulunuyor. Kamuoyu araştırmaları da ham madde sıkıntısının halkın en önemli endişeleri arasında yer aldığını gösteriyor.
Doğu Asya’da benzer durumlar söz konusu
Sorun yalnızca Japonya ile sınırlı değil. Orta Doğu’dan enerji ve petrokimya ham maddeleri ithal eden diğer Doğu Asya ülkelerinde de benzer gelişmeler yaşanıyor.
Güney Kore’nin başkenti Seul’de plastik çöp poşeti satışlarının mart ayında beş kat arttığı belirtilirken, talep patlaması nedeniyle bazı bölgelerde satış kısıtlamaları uygulanmaya başlandı. Tayvan’da ise plastik ürünlerin toptan satış fiyatlarının yıl başından bu yana yüzde 40’a kadar yükseldiği bildirildi.
SPUTNIK
