Künye   Hakkımızda
19 Kasım 2026, Perşembe
Politika Haber
  • GÜNDEM
  • EMEK
  • EKONOMİ
  • DÜNYA
  • KADIN
  • GENÇLİK
  • DOSYA
  • YAZARLAR
Tüm Haberler
Sonuç Bulunamadı
View All Result
Politika Haber
Sonuç Bulunamadı
View All Result
Anasayfa Gündem

Halkların temel hakkı, iktidarların korkusu: Anadil

Çözüm ve barışın konuşulduğu bugünlerde öne çıkan başlıklardan birisi anadilde eğitim. Türkiye'de bu hak "beka sorunu" olarak görürken, dünya örnekleri bu korkunun temelsiz olduğunu ortaya koyuyor. 

13 Haziran 2025
Halkların temel hakkı, iktidarların korkusu: Anadil
Facebook'ta PaylaşTwitter'da PaylaşWhatsApp'ta Paylaş

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” ve PKK’nin “fesih” kararıyla birlikte Kürt sorununun çözümü ve ülkenin demokratikleşmesine dair yeni bir dönemin kapısı aralandı. Çözüm ve barışın tartışıldığı ortamda öne çıkan taleplerden birisi anadilde eğitim.

Kürtçenin geliştirilmesi ve yaşatılması için çalışma yapan dernek ve örgütler, söz konusu taleple bir süredir alanda. Düzenlenen eylem ve etkinliklerdeki Kürtçenin resmi ve eğitim dili olması isteniyor. Dil dernekleri, yasal güvence olmaması halinde Kürtçenin bazı lehçelerinin bir süre sonra unutulacağı uyarısında bulunuyor.

TEHLİKE ALTINDAKİ DİLLER 

Yapılan araştırmalar da derneklerin dikkati çektiği uyarıyı doğruluyor. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’ne (UNESCO) göre dünyada 7 bini aşkın dil konuşuluyor. 2 bin 500’ün üzerinde dilin varlığı tehlike altında. UNESCO’nun Tehlike Altındaki Somut Diller Atlası’na göre, Türkiye’de 18 dil tehlike altında. Kürtçenin Kirmançkî lehçesi listede yer alıyor. Yine Gagavuzca, Ladino, Süryanice, Abazaca, Hemşince ve Lazca da bu diller arasında bulunuyor.

PARTİLER HANGİ NOKTADA

Halkların Eşitlik ve Demokratik Partisi (DEM Parti), Kürtçenin ve ülkede konuşulan diğer dillerin yasal güvenceye alınmasını her alanda dillendiriyor. Cumhuriyet tarihi boyunca bu noktada adım atmayan ve bu talebi görmezden gelen CHP’de de bu talebe dair bir değişim gözlemleniyor.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, geçtiğimiz günlerde “Anadilde eğitimin oturulup konuşulmasına hiçbir zaman karşı olmadım. Doğru olan; kimseyi reddetmemek, kimseyi hor görmemek. O dilde kültür, sanat, bilim yapılması önemlidir. Arapçada da aynı sorun var. Türkiye’de 6 milyon Arap vatandaşımız yaşıyor. Sığınmacı sorunu üzerinden Arapça kriminalleşiyor boşu boşuna” ifadelerini kullandı.

2002 yılından bu yana ülke yönetiminde olan ve sadece “seçmeli ders” adımı atan AKP’li yetkililer ise, söz konusu talebi görmezden geliyor. Türkçe dışındaki dillerde eğitim verilmesi dillerin yasal güvenceye alınmasına karşı çıkan MHP’nin son dönemdeki tutumu ise merak konusu. MHP’li yetkililer henüz konuya dair herhangi bir açıklama yapmış değil.

DEM Parti bileşenleri ve diğer sol ve sosyalist partiler ise alanlarda yükselen talepleri savunuyor.

DEĞİŞMEYEN POLİTİKA: ASİMİLASYON 

Toplumun geniş kesimi tarafından savunulan ve temel bir insan hakkı olan anadilde eğitim talebi cumhuriyetin kuruluşundan bu yana karşılanmıyor. Bir ulus devlet modeli olan Türkiye’de, Türkçe dışındaki tüm diller “tehlike” olarak görülüyor. Özellikle Kürtçe “bölünme nedeni” ya da “beka sorunu” olarakı görülüyor. Bu nedenle cumhuriyet tarihi boyunca Kürtçenin yok edilmesi noktasında yoğun bir asimilasyon politikası uygulandı. 1924 yılında kabul edilen Tevhid-i Tedrisat kanunu bu noktada önemli bir role sahip. Kanunla birlikte Türkçe dışında eğitim veren tüm kurumlar kapatıldı. Yanı sıra tüm Kürdistan kentlerinde il, ilçe, mahalle ve köy isimleri Türkçeleştirildi. AKP döneminde de bu politika değişmedi. Kürtçe yayın yapan birçok kurum, dernek, sivil toplum örgütü, ajans kapatıldı.

ANAYSAL GÜVENCE BÖLMÜYOR!

Türkiye’de iktidarların “beka sorunu” olarak gördüğü anadilde eğitim, birçok ülkede uygulanan bir model. Çok dillilik yasal güvenceye alınırken, bu durumun çocuklar üzerindeki etkisi de olumlu yönde. İsviçre’de Almanca, Fransızca, İtalyanca ve Romanşca resmi dil olarak tanınıyor. İsviçre Anayasası’nda diller başlıklı 70’inci maddede “Federasyon, Grison ve Ticino kantonlarının Romanş dili ve İtalyancanın korunması ve geliştirilmesine dair alacakları önlemleri destekler” bölümü yer alıyor.

Federal bir yapısı olan Kanada’nın 1982 tarihli anayasasında İngilizce ve Fransızca resmi dil olarak kabul ediliyor. 9 eyaletten oluşan Kanada’nın 8 eyaletinde İngilizce resmi dil olarak kabul edilirken, Quebec eyaletinde ise resmi dil Fransızca.

Güney Afrika’da birçok dil anayasada resmi dil olarak kabul ediliyor. Anayasada “resmi iki dillilik” kavramı yerine “resmi çok dillilik” kavramını kullanan Güney Afrika Sepedi, Sesotho, Setswana, siSwati, Tshivenda, Xitsonga, Afrikaans, İngilizce, isiNdebele, isiXhosa ve isiZulu dillerini resmi dil olarak kabul ediyor.

Çin, 1984’de “Ulusal Azınlıkların Bölgesel Özerkliği Yasası” çıkarttı. Bu yasayla bölgesel özerklik, bölgedeki dilin korunması ve geliştirilmesi gerektiği belirtilirken, özerk bölgeler, o bölgedeki eğitim dili hakkında karar alma yetkisine sahip oldu.

ANADİLDE EĞİTİM VEREN ÜLKELER 

Dünyada çok dilde eğitim veren birçok bulunuyor. İspanya’da çoğu devlet okulunda temel eğitim dili İspanyolca’dır. Ancak özerk bölgelerde anadil “eş-resmi” dil olarak görülüyor. İspanya Anayasası’nde “İspanya’daki farklı dilsel gelenekler, ülkenin kültürel mirasının önemli ve zenginleştirici bir parçasıdır ve bu sebeple korunmalı ve saygı gösterilmelidir” deniliyor. Yasal güvenceler ile birlikte Katalonya, Bask Bölgesi, Galiçya gibi bölgelerde İspanyolcanın yanı sıra farklı dillerde eğitim verilmekte.

Hindistan’da anadilde eğitimin verildiği ülkelerden birisi. Farklı kültürlerin ve halkların yaşadığı Hindistan’da 22 dil resmi olarak kabul ediliyor. İspanya’da olduğu gibi Hindistan’da da verilen yasal güvenceler ile birçok özerk bölgede anadilde eğitim veriliyor.

Bolivya’da 1994’te yürürlüğe giren eğitim reformuyla eğitim sisteminin kapsamlı bir şekilde dönüştürülmesi amaçlandı. Bu doğrultuda ülkede İspanyolcanın yanı sıra Bolivya’nın 30 yerli dili bütün okullarda hem dil dersi hem de öğretim dili olarak kullanılmaya başlandı. Belçika, Fransa, İsveç ve İsrail de anadilde eğitim hakkı tanıyan ülkeler arasında.

Ancak milyonlarca kişinin Kürtçe konuştuğu Türkiye’de Türkçe dışında eğitim veriliyor. “Yaşayan diller” adı altında Kürtçe ve diğer dillerde haftada 1-2 saatlik seçmeli ders veriliyor.

TÜRKİYE’NİN ÇEKİNCE KOYDUĞU MADDELER 

Dillerin kaybolmasının en büyük nedenlerinin başında herhangi bir yasal güvencelerinin olmaması geliyor. Buna karşın 1992’de Strazburg’da imzalanan ve 1998’de yürürlüğe giren Avrupa Bölgesel ve Azınlık Dilleri Şartı, anadilde eğitime önemli güvencelerden biri oldu. Genel nüfustan sayıca küçük toplulukların anadillerinin korunması ve geliştirilmesi anlamında hukuki bağlayıcılığı olan şarta 24 ülke imzacı oldu. Ancak şu an 11 ülke şartı uyguluyor. Şartın önemli amaçlarından biri, azınlık ve bölgesel dillere yapılan ayrımcılığın yasaklanması ve bu dillerin sosyal ve ekonomik yaşamda kullanılabilirliğini arttırmak. Türkiye, bu şartın imzacılarından biri değil.

Yine Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni imzalayan Türkiye, çocukların anadilde eğitim ve kültürel haklarını düzenleyen 17, 29 ve 30’uncu maddelerine çekince koydu. Bunun yanı sıra Türkiye’nin temel hak ve özgürlükleri kapsayan sözleşmelerde anadili kapsayan maddelere çekinceler koyması da anadilde eğitimin önünde engel oluyor.

MA

Previous Post

Van’da 4 bin öğrenci MESEM’e kayıtlı: Aileler eğitimden umudu kesti

Next Post

Gençler ‘Demokratik Toplum’ konferansında buluşacak

İlgili Haberler

Fon krizinde hareketli gün
Gündem

Fon krizinde hareketli gün

18 Kasım 2026
İzmir’de NATO Edge 2026 Fuarı Protestosu: Şirinyer NATO Karargahı Önünde Basın Açıklaması
Gündem

İzmir’de NATO Edge 2026 Fuarı Protestosu: Şirinyer NATO Karargahı Önünde Basın Açıklaması

18 Kasım 2026
Bursa’da 62 yaşındaki inşaat işçisi çalışırken yaşamını yitirdi
Gündem

Bursa’da 62 yaşındaki inşaat işçisi çalışırken yaşamını yitirdi

18 Kasım 2026
İsmail Arı’ya duruşmasından bir gün önce yeni soruşturma
Gündem

İsmail Arı’ya duruşmasından bir gün önce yeni soruşturma

18 Kasım 2026
TÜİK verileri açıkladı: İşsiz sayısı 2 milyon 870 bin
Gündem

TÜİK verileri açıkladı: İşsiz sayısı 2 milyon 870 bin

18 Kasım 2026
Hatimoğulları: Barış ve Siyasallaşma Kurulu’nda Öcalan’ın avukatları ve siyasi temsilciler yer alacak
Gündem

Hatimoğulları: Barış ve Siyasallaşma Kurulu’nda Öcalan’ın avukatları ve siyasi temsilciler yer alacak

18 Kasım 2026
Politika'dan Günün Yorumu
Burjuva siyaset, ahlak ve biz
Gündem

Burjuva siyaset, ahlak ve biz

Melike Korkmaz
8 Ekim 2026
Politika'dan Söyleşi
Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası Genel Başkanı Eren Edebali: Sendikal krizin içinde bir mücadeleci sendika deneyimi
Gündem

Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası Genel Başkanı Eren Edebali: Sendikal krizin içinde bir mücadeleci sendika deneyimi

Politika Haber
8 Kasım 2026

EN SON HABERLER

Fon krizinde hareketli gün

Fon krizinde hareketli gün

18 Kasım 2026
İzmir’de NATO Edge 2026 Fuarı Protestosu: Şirinyer NATO Karargahı Önünde Basın Açıklaması

İzmir’de NATO Edge 2026 Fuarı Protestosu: Şirinyer NATO Karargahı Önünde Basın Açıklaması

18 Kasım 2026
Bursa’da 62 yaşındaki inşaat işçisi çalışırken yaşamını yitirdi

Bursa’da 62 yaşındaki inşaat işçisi çalışırken yaşamını yitirdi

18 Kasım 2026
İsmail Arı’ya duruşmasından bir gün önce yeni soruşturma

İsmail Arı’ya duruşmasından bir gün önce yeni soruşturma

18 Kasım 2026
TÜİK verileri açıkladı: İşsiz sayısı 2 milyon 870 bin

TÜİK verileri açıkladı: İşsiz sayısı 2 milyon 870 bin

18 Kasım 2026
DEÜ’de faşist propagandayı protesto eden öğrencilere toplam 27 ay uzaklaştırma cezası

DEÜ’de faşist propagandayı protesto eden öğrencilere toplam 27 ay uzaklaştırma cezası

18 Kasım 2026
Karadenizden COP31’e: Biz Bu Düzeni Tanıyoruz

Karadenizden COP31’e: Biz Bu Düzeni Tanıyoruz

18 Kasım 2026
Politika Haber

© Tüm hakları saklıdır
Politika Haber'de yayımlanan yazı, haber, fotoğraf ve videoların her türlü telif hakkı Mustafa Suphi Vakfı'na aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilmeden ve link verilmeden alıntılanamaz.

Bizi Takip Edin

Kurumsal

Künye

Hakkımızda

Çerez Politikası

Gizlilik Politikası

Kullanım Koşulları

© 2026 Politika Haber - Büyük İnsanlık İçin Politika!

Sonuç Bulunamadı
View All Result
  • Tüm Haberler
  • Politika’dan Yorum
  • Politika’dan Söyleşi
  • Dosya
  • Yazarlar
  • Gündem
  • Emek
  • Ekonomi
  • Dünya
  • Ortadoğu
  • Kadın
  • Gençlik
  • Göçmen
  • Emeklilik
  • Eğitim
  • Doğa
  • Tarih
  • Kültür
  • Sağlık
  • Teknoloji
  • Spor
  • Video Haber
  • Foto-Galeri

© 2026 Politika Haber - Büyük İnsanlık İçin Politika!