Fon krizinin üzerinden 40 gün geçti ve hâlâ kamuoyunu tatmin edecek mesafe alınmadı.
Bankacı Piraye Antika krizle ilgili olarak “mesleki bir ilgiyle” derlediği 6 soruyu 1 Kasım’da X hesabından paylaştı. Sorular, sosyal medyada yaygın okundu ve paylaşıldı, finans dünyasında da yankı buldu.
Pirare Antika’nın daha yaygın okunması için sosyal medyada paylaştığı fon krizi soruları şöyle:
Fon rezaleti olarak adlandırdığım kriz ile ilgili ilk soruşturma haberi 9 Eylül’de gündeme geldi. SPK 7 şirketin 131 fonunu tasfiye ettiğinde bu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı olduğu açıklandı. Adalet Bakanı Gürlek, soruşturmalarda 404 kişi hakkında işlem yapıldığını ve 88 kişinin tutuklandığını açıkladı. İsnat edilen suçlar arasında örgüt kurma, nitelikli dolandırıcılık, kara para aklama ve Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet var. Başlangıcından beri mesleki bir ilgiyle de izlediğim bu kriz ile elimden geldiğince nesnel bir bakış açısıyla aşağıdaki soruları derledim:
1. Denetim ve zamanlama: SPK, BDDK ve Borsa İstanbul sinyalleri neden zamanında değerlendirmedi, ısrarla yapılan uyarılara sessiz kaldı? MSCI aylar önce olağan dışı fiyat hareketliliği ve şişirilmiş hisseler uyarısı yapmıştı. Ayrıca, bu süreçte öğrendik ki bireysel girişimlerle zamanında yetkilileri uyarmaya çalışanlar suçlanmış, haklarında gözaltı da içeren çeşitli soruşturmalar yürütülmüş. Temel soru şu : “Sistem” bu erken uyarı girişimlerini bu kadar etkin ve koordineli bir şekilde neden ve nasıl bloklayabildi? Eski SPK Başkanı için Teftiş Kurulu görevlendirildiği açıklandı. Ya açık ihmali bulunan diğer kurumlar, yani BDDK ve Borsa Istanbul? Denetim zinciri nerede koptu? MSCI’nın aylar önceki fiyat hareketliliği uyarısı neden sonuç vermedi?
2. Manipülasyon ve sorumlular İlgili fonların portföyündeki hisseler hangi işlemlerle şişirildi? Borsa Istanbul ve SPK ve hatta bu fonların alım satımına aracılık eden kurumlar neden bu anormal hareketliliği ısrarla görmedi ya da gördülerse ne yaptılar? Savcılık şimdi 26 hisse senedindeki hareketleri inceliyor. Aracı kurumlar, fon yöneticileri, halka açık şirket yönetici ve hissedarları bu işlemlerde nasıl rol aldılar? Manipülasyonu yapanlar ile fon yöneticileri aynı çevreden mi? Aralarında ne gibi ilişkiler var?
3. Bankacılık: teminat ve sermaye Değeri şişirilmiş hisseler teminat gösterilerek banka kredisi alındı mı? Alındıysa BDDK teminat değerlemelerini hiç sorguladı mı? Fon krizinin Bankacılık Sektörüne ve sermaye yapısına verdiği/vereceği zarar hesaplandı mı? Ne gibi önlemler alındı/alınacak? Banka kredileri grup şirketlerine veya grubun portföy şirketindeki fonların alımına kullanıldı mı? Risk grubu kredi limitleri aşıldı mı? Tera Bank’ın varlıkları 2024 sonundan 2026 Haziran’a yaklaşık 27 kat büyüdü. Bu büyüme nasıl finanse edildi ve karşı taraflar kimlerdi? İlgili kurumların bankaları ve denetim altında başka mali iştirakleri de var. BDDK bu genel gidişatı neden tespit edemedi? Özel inceleme başlattı mı? Başlattıysa ne zaman ve nasıl sonuçlandı? Fonların ve bağlı kuruluşların çekirdek sermayesini kimler koydu? Bu paranın kaynağı sorgulandı mı? Fon krizinin Türkiye Eknomisi’ne etkileri ve çeşitli sektörlere geçirgenliği hesaplandı mı?
4. Kara para Bu devasa organizasyonun asıl amacı kara para aklama olabilir mi? MASAK raporlarında aklama şüphesi taşıyan bulgu var mı? Gürlek, mal varlığında artış varsa aklama suçunun da gündeme gelebileceğini söyledi. Yurt dışına para çıkışı tespit edildiyse tutarı, yöntemi nedir ve hedef ülkeler hangileri? Gürlek paranın yurt dışına kaçırıldığını belirtti. Bu paranın geri getirilmesi için hangi hukuki yollar işletiliyor? Uluslarası otoriteler olası kara para aklama organizasyonu hususunda bilgilendirildi mi?
5. Siyasi ve kamusal boyut Kamu görevlilerinin veya siyasi isimlerin bu yapılarla ilişkisi araştırılıyor mu? Özlem Zengin bu listenin tamamının açıklanmasını istedi. Meclis Araştırma Önergesi AK Parti ve MHP oylarıyla reddedildi. Meclis denetimi için başka bir yol var mı?
6. Mağdurlar ve reform Yatırımcı zararı hangi kaynaklardan ve hangi sırayla ve hangi mevzuat çerçevesinde karşılanacak?
