FİSA Çocuk Hakları Merkezi, “Türkiye’de Çocuğun Yaşam Hakkı” 2025 yılı raporunu yayımladı. Rapora göre, 2025 yılında en az 892 çocuk önlenebilir nedenlerle yaşamını kaybetti. Raporun hazırlık sürecinde yaşanan Riha ve Mereş’teki okul saldırılarının, çocukların maruz kaldığı şiddetin ulaştığı boyutu bir kez daha ortaya koyduğunu belirten Merkez, bu olayların rapordaki verilerle birlikte değerlendirildiğinde münferit olmadığını; çocukları korumakta yetersiz kalan politikaların sonucu olduğunu ifade etti.
Yaşamını yitiren 892 çocuğun 599’unun erkek, 251’inin kız çocuk olduğu aktarılırken, 42 çocuğun ise cinsiyet bilgisine ulaşılamadı. Ölümlerin en yoğun yaşandığı kentler sırasıyla Riha (74), İstanbul (57), Bolu (40), Dîlok (38) ve Konya (38) olarak kayıtlara geçti. Bu kentleri Adana (27), Hatay (27), Amed (28), Kocaeli (28) ve Mersin (25) izledi.
Raporda, en az 103 çocuğun kamu kurumlarında yaşanan ve/veya kamu görevlilerinin ihmali ile ortaya çıkan olaylar nedeniyle yaşamını kaybettiği aktarıldı. Ayrıca devletin koruyucu-önleyici politikaları, etkili hizmetleri, risk analizleri gibi önleyici mekanizmaları hayata geçirmemesiyle, düzenleme ve denetleme yükümlülüğünü yerine getirmemesi sonucu (intiharlar, bireysel silahlanma, karşıt gruplar arasında çıkan çatışmalar, şüpheli ölümler, afetler, şiddet olayları, ihmal türleri, iş cinayetleri) en az 789 çocuğun yaşamını kaybettiği belirtildi.
95 ÇOCUK ÇALIŞIRKEN YAŞAMINI YİTİRDİ
Rapora göre en az 95 çocuk, çalışırken yaşamını yitirdi. Bu ölümler arasında Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) kapsamında “öğrenci” statüsüyle çalıştırılan çocuklar da yer aldı: Şerafettin Başarır (15), Arda Dirmilli (15), Yağız Yıldız (17), Alperen Uygun (16) ve Muhammed Kendirci (15), 2025 yılında “eğitim” adı altında çalıştırıldıkları yerlerde iş cinayetlerinde katledildi.
33 ŞÜPHELİ ÖLÜM
Raporda verilere göre en az 33 çocuk şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. Raporda, “Çocukların yaşadıkları yaygın hak ihlalleri, hizmetlere erişimde yaşanan sıkıntılar; yoksulluk, yalnızlaşma, şiddet, dışlanma ve güvencesizlik bu kayıpların arka planında yer alan temel etkenler arasındadır. Yanı sıra çocukların ruh sağlığını korumaya yönelik önleyici, kapsayıcı ve erişilebilir politikaların yetersizliği de bu sonucun ortaya çıkmasında önemli bir başka etken olarak değerlendirilmektedir” denildi.
BİREYSEL SİLAHLANMA
Raporda 2025 yılında en az 18 çocuk bireysel silahlanma sonucu yaşamını kaybetti. Rapora göre bu ölümler; evde bulunan silahlarla oynanması, düğünlerde havaya ateş açılması, “yorgun mermi” isabetleri ya da anlık çatışmalar gibi farklı biçimlerde yaşandı. Raporda, “Bireysel silahlanmanın önlenmesi yalnızca bir güvenlik meselesi değil; çocukların yaşam hakkını korumaya yönelik acil ve temel bir yükümlülük olarak ele alınmalıdır” diye ifade edildi.
Rapor göre 2025 yılında şiddet sonucu yaşamını yitiren çocukların 21’i akran şiddeti, 20’si ev içi şiddet, 14’ü çocuk cinayetleri ve 14’ü toplumsal cinsiyet temelli şiddet sonucu yaşamını kaybetti.
Rapor, yaşanan çocuk ölümlerinin tekil olayların toplamı olmadığını; aksine yetersiz çocuk koruma mekanizmalarının ve hak temelli olmayan politikaların bir sonucu olduğunu vurguladı.
MA
