Brezilya’da işçilerin uzun süredir sürdürdüğü çalışma saatlerinin azaltılması mücadelesi önemli bir kazanımla sonuçlandı. Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, 19 Kasım’da başkent Brasília’daki Planalto Sarayı’nda düzenlenen törenle altı gün çalışma ve bir gün dinlenmeye dayanan 6×1 sisteminin kaldırılmasını düzenleyen kararnameyi imzaladı.
16 Ekim’de Kongre tarafından kabul edilen 141 sayılı anayasa değişikliğinin uygulanmasını sağlayan kararnameyle, haftada beş gün çalışma ve iki gün ücretli dinlenme esasına dayanan 5×2 sistemine geçilecek.
ÇALIŞMA SÜRESİ 40 SAATE DÜŞÜRÜLECEK
Yeni düzenlemeye göre haftalık çalışma süresi iki aşamada azaltılacak.
16 Aralık 2026’dan itibaren haftalık azami çalışma süresi 44 saatten 42 saate indirilecek. Aynı tarihten itibaren işçilerin haftada iki gün ücretli dinlenme hakkı başlayacak.
16 Aralık 2027’de ise haftalık çalışma süresi 40 saate düşürülecek.
Çalışma saatlerinin azaltılması nedeniyle işçilerin aylık ücretlerinde kesinti yapılmayacak. Düzenleme, işçilerin mevcut ücretlerinin ve toplu sözleşmelerle kazandıkları daha ileri hakların korunmasını da öngörüyor.
Haftalık iki dinlenme gününün birbirini izlemesi zorunlu olmayacak. İşçilerin ikinci dinlenme gününde çalıştırılması ise istisnai koşullara bağlanacak; bu durumda fazla mesai ücreti ve telafi izni uygulanacak.
MİLYONLARCA İŞÇİYİ KAPSIYOR
Brezilya hükümetinin verilerine göre ülkede yaklaşık 14,8 milyon işçi hâlen altı gün çalışma, bir gün dinlenme düzenine tabi.
Bunun yanı sıra haftada beş gün çalışmasına rağmen 44 saatlik mesai yapan yaklaşık 21,7 milyon işçi de çalışma sürelerinin azaltılmasından yararlanacak.
Düzenleme böylece 36 milyondan fazla işçinin çalışma koşullarında değişiklik yaratacak.
Haftalık çalışma süresinin azaltılmasıyla birlikte saatlik ücret hesaplamaları da yeniden düzenlenecek. Bu değişiklik, fazla mesai ve gece çalışması karşılığında ödenen ücretlere de yansıyacak.
KAZANIMIN ARKASINDA İŞÇİLERİN MÜCADELESİ VAR
Brezilya’da 6×1 çalışma düzeninin kaldırılması, uzun süredir işçi örgütlerinin ve toplumsal hareketlerin temel talepleri arasında yer alıyordu.
Özellikle Vida Além do Trabalho (VAT – İşin Ötesinde Yaşam) hareketi, işçilerin dinlenmeye, aileleriyle vakit geçirmeye ve sosyal yaşama katılmaya zaman ayıramadığına dikkat çekerek çalışma saatlerinin azaltılması için ülke çapında kampanya yürüttü.
Bir eczanede haftada altı gün çalışan Rick Azevedo’nun öncülüğünde gelişen hareket, işçilerin sosyal medya üzerinden deneyimlerini paylaşmasıyla kitleselleşti. Ardından çalışma süresinin azaltılması talebi sendikaların, toplumsal hareketlerin ve siyasi partilerin gündemine taşındı.
Kampanyanın öncülerinden Azevedo, 2026 seçimlerinde federal milletvekili seçildi.
Kararnameyi imzalayan Lula da Silva da yeni düzenlemenin işçilerin mücadelesinin sonucu olduğunu kabul ederek bu kazanımın hayata geçirilmesine katkıda bulunmaktan onur duyduğunu ifade etti.
SERMAYE ÇEVRELERİ DÜZENLEMEYE KARŞI ÇIKTI
Çalışma sürelerinin azaltılması, Brezilya’daki işveren örgütlerinin itirazlarıyla karşılaştı.
Brezilya Ulusal Ticaret Konfederasyonu (CNC), özellikle yeni sistemin yıl sonundaki yoğun ticaret döneminde uygulanmaya başlanmasının işletmelerin uyum sağlamasını zorlaştıracağını savundu.
İşveren örgütleri, yeni çalışma düzeninin maliyetleri artırabileceğini ileri sürerken sendikalar ve işçi hareketleri ücret kaybı olmadan çalışma saatlerinin azaltılması talebini savundu.
Lula hükümeti ise düzenlemenin hem işçilerin yaşam koşullarını iyileştireceğini hem de dinlenme süresinin artmasıyla çalışma verimliliğine katkı sağlayacağını belirtti.
SEÇİMDE AŞIRI SAĞA KARŞI SEFERBERLİK BELİRLEYİCİ OLDU
Çalışma reformu, Brezilya’da aşırı sağ ile İşçi Partisi (PT) arasında geçen ve Lula’nın yeniden devlet başkanı seçilmesiyle sonuçlanan seçimlerin hemen ardından hayata geçirildi.
4 Ekim’de düzenlenen devlet başkanlığı seçiminin ilk turunda aşırı sağcı Flávio Bolsonaro, oyların yüzde 47,03’ünü alırken Lula yüzde 45,16’da kaldı. Böylece Bolsonaro, Lula’nın yaklaşık 2,2 milyon oy önünde ilk turu tamamladı.
25 Ekim’de gerçekleştirilen ikinci turda ise sonuç değişti. Lula, 64 milyon 256 bin 232 oyla yüzde 51,79’a ulaşarak seçimi kazandı. Flávio Bolsonaro ise 59 milyon 826 bin 41 oyla yüzde 48,21’de kaldı.
Böylece Lula, ikinci turda rakibine yaklaşık 4,4 milyon oy fark attı.
Seçim sürecinde aşırı sağın yeniden iktidara gelmesini engelleme hedefi, Lula’nın desteklenmesinde öne çıkan siyasi başlıklardan biri oldu.
İşçi hareketinin uzun süredir gündemde tuttuğu çalışma sürelerinin azaltılması talebinin yasalaşması ise seçim sonuçlarının ardından emekçilerin sosyal ve ekonomik haklarının siyasetteki ağırlığını bir kez daha ortaya koydu.
İŞÇİLERİN ÖRGÜTLÜ MÜCADELESİ SOMUT KAZANIMA DÖNÜŞTÜ
Lula’nın reformist İşçi Partisi yönetiminde hayata geçirilen düzenleme, işçilerin taleplerinin uzun süreli toplumsal seferberlik sonucunda yasal güvenceye kavuşmasının örneklerinden biri oldu.
İşçilerin çalışma sürelerinin azaltılması talebini ülke çapında gündeme taşıması ve siyasi baskı oluşturması, 6×1 sisteminin kaldırılmasında önemli rol oynadı.
Brezilya’da haftada iki gün ücretli dinlenme hakkının kazanılması, yalnızca çalışma saatlerinin azaltılması bakımından değil, emekçilerin çalışma dışındaki yaşamları üzerinde daha fazla söz sahibi olması açısından da önem taşıyor.
Kaynak: Brezilya Devlet Başkanlığı, Brezilya Federal Senatosu,
HABER MERKEZİ


















