Anayasa Mahkemesi (AYM), 7 Ocak 2019’da Diyarbakır’ın Bağlar ilçesindeki Gulan Parkı’nda polisler tarafından kötü muameleye maruz kaldığı gerekçesiyle başvuran Mehmet Ali Tekmir’in bireysel başvurusunu karara bağladı.
AYM, Anayasa’nın 17’nci maddesi kapsamında güvence altına alınan “kötü muamele yasağı”nın usul boyutunun ihlal edildiğine hükmederken, “kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı”na ilişkin başvuruyu ise başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez buldu. Mahkeme, ihlalin sonuçlarının giderilmesi amacıyla dosyanın yeniden soruşturma yapılmak üzere Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesine karar verdi.
Kararın gerekçesinde, başsavcılığın soruşturma işlemlerini büyük ölçüde kolluğun inisiyatifine bıraktığı, başvurucunun şikâyetini etkili biçimde incelemediği ve soruşturma sürecinde gerekli değerlendirmeleri yapmadığı belirtildi. AYM, başvurucunun kötü muamele iddialarına ilişkin soruşturmanın etkili yürütülmediği sonucuna vardı.
Tekmir, 7 Ocak 2019’da Gulan Parkı’nda polisler tarafından kimlik kontrolü sırasında darbedildiğini ve hakarete uğradığını belirterek Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunmuş, olay yeri ve polis merkezine ait kamera kayıtlarının incelenmesini, tanıkların dinlenmesini ve sorumlu polislerin tespit edilmesini talep etmişti.
Savcılık ise adli muayene raporuna rağmen, “soyut iddia dışında delil bulunmadığı” gerekçesiyle 8 Şubat 2019’da kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. İtiraz üzerine Diyarbakır 4. Sulh Ceza Hakimliği, soruşturmanın genişletilmesine karar verdi.
Yeniden yürütülen soruşturmada polisler, Tekmir’in kendilerine saldırdığını öne sürerken, olay sırasında bölgede bulunan tanıklar Tekmir’i yerde, yüzü şiş ve ağzından kan gelir halde gördüklerini ifade etti. Buna rağmen savcılık, polislerin eylemlerini “meşru savunma” kapsamında değerlendirerek 10 Haziran 2019’da yeniden kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi.
Aynı süreçte Tekmir hakkında “görevi yaptırmamak için direnme” suçlamasıyla dava açıldı. Yargılama sırasında polislerin mahkemede “şok uygulama” adı verilen bir uygulamadan söz etmesi üzerine mahkemenin yazdığı müzekkereye Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü, böyle bir uygulamanın bulunmadığı yanıtını verdi.
Tekmir hakkında açılan davada Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına (HAGB) karar verilmiş, bu kararın kesinleşmesinin ardından yapılan bireysel başvuruda AYM 2021 yılında “adil yargılanma hakkı”nın ihlal edildiğine hükmetmişti. Yeniden başlayan yargılama sürecinin ardından Tekmir, kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle ikinci kez AYM’ye başvurmuştu. Bu başvuruyu değerlendiren AYM, kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar vererek yeniden soruşturma yapılmasının önünü açtı.
