Amed Barosu Göç ve İltica Komisyonu 20 Haziran Dünya Mülteciler Günü’ne ilişkin Amed Barosu’nda açıklama yaptı. Açıklamanın Kürtçesini Amed Barosu Göç ve İltica Komisyonu Sekreteri Av. Berivan Turan, Türkçesini ise Amed Barosu Göç ve İltica Komisyonu Üyesi Av. Pelşin Akbey okudu.
Mülteci haklarının siyasi tercihlerin, ekonomik krizlerin veya toplumsal gerilimlerin konusu haline getirilemeyecek kadar temel insan haklarıyla ilgili bir mesele olduğunu belirten Pelşin Akbey, “1951 Cenevre Sözleşmesi ve 1967 Protokolü ile şekillenen uluslararası koruma sistemi, zulüm riski altındaki kişilerin yaşam hakkını, güvenliğini ve temel haklara erişimini güvence altına almayı amaçlamaktadır. Ancak günümüzde savaşlar, bölgesel çatışmalar, otoriter yönetimler ve derinleşen insani krizler, milyonlarca insanı yerinden etmeye devam etmektedir” dedi.
TÜRKİYE’DEKİ SURİYELİ MÜLTECİLER
Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre dünya genelinde zorla yerinden edilen kişi sayısının her geçen yıl arttığına dikkat çeken Pelşin Akbey, Türkiye’nin uzun yıllardır önemli bir göç ve sığınma ülkesi olmaya devam ettiğini söyledi. 2026 yılı Haziran ayı itibarıyla geçici koruma kapsamında bulunan Suriyelilerin sayısının yaklaşık 2 milyon 270 bin düzeyinde olduğunu söyleyen Pelşin Akbey, “Bunun yanında 200 binin üzerinde kişi, uluslararası koruma kapsamında yaşamını sürdürmektedir. Bununla birlikte, bağımsız araştırmalar ve saha gözlemleri, Türkiye’de yaşayan göçmen ve sığınmacı nüfusunun resmî verilerin ötesinde daha geniş bir insan kitlesini kapsadığını ortaya koymaktadır” ifadelerini kullandı.
Suriye’de başta Aleviler olmak üzere Dürzi ve Kürt topluluklarına yönelik saldırılar, hukuka aykırı uygulamalar, işkence iddiaları ve ciddi insan hakları ihlallerinin Suriye’de kalıcı barışın ve güvenliğin henüz tesis edilmediğini gösterdiğini söyleyen Pelşin Akbey, “Bu durum Türkiye’de yaşayan milyonlarca Suriyeli açısından geri dönüş sürecine ilişkin kaygıları artırmaktadır” diye belirtti.
‘GÖNÜLLÜ GERİ DÖNÜŞ OLMALI’
Uluslararası hukukta geri dönüşlerin ancak kişinin özgür iradesine dayanması ve güvenli koşulların varlığı halinde gerçekleşmesi gerektiğini söyleyen Pelşin Akbey, “Buna karşın son dönemde, gönüllü geri dönüşü teşvik etme gerekçesiyle geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin temel haklarına erişimlerini zorlaştıran çeşitli uygulamalar hayata geçirilmiştir. Daha önce ücretsiz sunulan bazı sağlık hizmetlerinin ücretli hale getirilmesi ve sosyal güvenlik alanındaki muafiyetlerin kaldırılması, sağlık hakkına erişim bakımından ciddi sorunlar yaratmaktadır. Öte yandan, idari yaptırım niteliğinde uygulanan bildirim yükümlülüğünün kapsamı genişletilerek fiilen tüm geçici koruma kapsamındaki kişilere yaygınlaştırılması, serbest dolaşım hakkı bakımından önemli kısıtlamalara yol açmaktadır. Bildirim yükümlülüğüne aykırılık halinde üç ihlal sonrasında kimliklerin kapatılması ve kişilerin yeniden statülerine erişiminin uzun yargısal süreçlere bağlı hale getirilmesi, hem hak kayıplarına neden olmakta hem de yargı mercileri üzerinde ilave bir yük oluşturmaktadır. Temel hakları ilgilendiren böylesine önemli düzenlemelerin şeffaflıktan uzak biçimde hayata geçirilmesi, hukuk devleti ilkesi bakımından ciddi kaygılar yaratmaktadır” diye konuştu.
Barınma, sağlık, eğitim, çalışma ve adalete erişim başta olmak üzere sığınmacıların temel haklardan yararlanmasında ciddi sorunların devam ettiğini söyleyen Pelşin Akbey, “Geri Gönderme Merkezleri ile geçici barınma alanlarında yaşanan hak ihlalleri, avukata erişimin engellenmesi, mahremiyet hakkını zedeleyen uygulamalar ve insan onuruyla bağdaşmayan yaşam koşulları, ulusal ve uluslararası insan hakları standartlarıyla bağdaşmamaktadır” diye kaydetti.
İRAN SAVAŞININ GÖÇE ETKİSİ
İran’da devam eden savaş ve çatışma ortamı nedeniyle güvenlik arayışı içerisinde olan kişilerin uluslararası koruma taleplerinin kabulü yerine başvuruların reddedilmesine dayalı uygulamaların Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan yükümlülükleriyle bağdaşmadığını belirten Pelşin Akbey, “Savaş ve çatışmalardan kaçan insanların korunması, devletlerin takdirine bırakılmış bir tercih değil, hukuki bir yükümlülüktür” dedi.
ÇAĞRI
Pelşin Akbey, şu çağrıda bulundu: “20 Haziran Dünya Mülteciler Günü vesilesiyle bir kez daha hatırlatıyoruz ki; mülteci hakları pazarlık konusu yapılamaz. İnsan onuruna yaraşır yaşam koşullarının sağlanması, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması ve geri göndermeme ilkesine mutlak biçimde riayet edilmesi, devletlerin ulusal ve uluslararası hukuk karşısındaki sorumluluğudur. Amed Barosu İnsan Hakları Merkezi Göç ve İltica Komisyonu olarak; ayrımcı söylemlere, nefret politikalarına, zorla geri gönderme uygulamalarına ve temel hakları sınırlandıran her türlü idari işleme karşı hukukun üstünlüğünü savunmaya, mülteci ve sığınmacıların haklarını izlemeye ve ihlallerin karşısında durmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiriyoruz.”
MA
