Kürdistan’da 2016 yılından bu yana Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi’nin (DEM Parti) kazandığı çok sayıda belediyeye atanan kayyımların yarattığı tahribat, resmi belgelerle gün yüzüne çıkmaya devam ediyor. Kayyım uygulamalarıyla birlikte halkın seçme iradesinin ortadan kaldırıldığı, belediyelerin ağır borç yüküyle karşı karşıya bırakılırken kamu kaynaklarının hızla tüketildi. Belediyelere ait yüzlerce taşınmazın ihale yoluyla elden çıkarıldığına ilişkin belgeler dikkat çekiyor. Wan’da 10 yılı bulan kayyım yönetimi sürecinde Büyükşehir Belediyesi ile Artemêt (Edremit) ve Rêya Armûşê (İpekyolu) belediyelerine ait taşınmazların önemli bölümünün satıldığı, halkın ortak kullanımına ayrılması gereken çok sayıda arazinin özel şirketler ve şahıslara devredildiği resmi kayıtlara yansıyor. Elimize ulaşan belgeler de satışların kapsamını, hangi taşınmazların elden çıkarıldığını ve belediyelerin mülkiyetinde yaşanan değişimi ayrıntılarıyla ortaya koyuyor.
Wan’da, 2016-2026 yılları arasında kayyım yönetimindeki Wan Büyükşehir Belediyesi ile Artemêt ve Rêya Armûşê belediyelerine ait yüzlerce taşınmazın satıldığı, yalnızca Artemêt Belediyesi’nde 25 taşınmazın toplam 106 bin 844 metrekarelik alanı kapsadığı ve satışlardan 252 milyon 895 bin 428 TL gelir elde edildiğinin kayıtlara geçtiği görülüyor. Belgeler ayrıca, Rêya Armûşê Belediyesi’nde 8 yılda 270 taşınmazın elden çıkarıldığını, Wan Büyükşehir Belediyesi’nin ise 2024 yerel seçimleri öncesindeki yaklaşık üç aylık dönemde toplam 175 taşınmazı 1,7 ila 2 milyar TL muhammen bedelle satışa çıkartırken, 2025 yılında ise 47 taşınmazı satılığa çıkarttı.
130 bin 768 nüfusluk olan yüz ölçümü ise 515 kilometrekare olan Artemêt ilçesinde tüm taşınmazların tek tek kayyım yönetimi döneminde satışa çıkarıldığı kayıtlarda yer aldı. Elimize ulaşan resmi belgelere göre Artemêt Belediyesi’nin satışa çıkarılan taşınmaz listesi şu şekilde:
* Eminpaşa Mahallesi 376/73 ada parseldeki 5.944,63 metrekare arazi, metrekaresi 1.354 TL’den 8.050.000,00 TL bedelle M. Yaşarlar Otomotiv’e satıldı.
* Yenicamii Mahallesi 219/51 ada parseldeki 935,08 metrekare arazi, 290.000,00 TL bedelle Ramazan Değer’e devredildi.
* Yeni Mahallesinde 219/40 ada parseldeki 522,00 metrekare arazi, 348.000,00 TL bedelle Orhan Murat Torumtay’a satıldı.
* Yeni Mahallesinde 219/41 ada parseldeki 506,21 metrekare arazi, 348.000,00 TL bedelle yine Orhan Murat Torumtay’a verildi.
* Yenicami mahallesinde 191/11 ada parseldeki 655,45 metrekare arazi, 278.000,00 TL karşılığında Aydın Coşkun’a satıldı.
* Yenicami 191/12 ada parseldeki 1.100,00 metrekare arazi, 510.000,00 TL karşılığında yine Aydın Coşkun’a devredildi.
* Erdemkent 113/4 ada parseldeki 5.909,09 metrekare arazi, 8.210.000,00 TL bedelle Selahattin Gönültaş’a devredildi.
* Yeni Mahalle 206/6 ada parselde bulunan 11.296,98 metrekare alan, 18.967.000,00 TL’ye Global Park Sağlık Yatırımları’na satıldı.
* Yeni Mahalle 206/9 ada parseldeki 2.760,11 metrekare arazi, 4.633.000,00 TL bedelle yine Global Park Sağlık Yatırımları’na verildi.
* Eskicami Mahallesi 214/57 ada parseldeki 782,87 metrekare taşınmaz, 1.225.000,00 TL’ye MHM Emlak Otomotiv İnşaat’a satıldı.
* Süphan Mahallesi 742/6 ada parseldeki 500,00 metrekare alan, 215.000,00 TL bedelle Aslan Çetin’e devredildi.
* Eskicami Mahallesi 260/1 ada parseldeki 7.875,06 metrekare arazi, 4.700.000,00 TL karşılığında Levent Çezik’e satıldı.
* Şabaniye Mahallesi 5250/1 ada parseldeki 14.116,10 metrekare arazi, metrekare birim fiyatı belirtilmeden tek kalemde 130.500.000,00 TL bedelle YK Turizm’e devredildi.
* Elmalık Mahallesi 4766/2 ada parseldeki 5.501,47 metrekare alan, 2.200.588,00 TL bedelle Durmaz Mobilya ve İnşaat’a satıldı.
* Elmalık Mahallesi 4766/3 ada parseldeki 2.463,56 metrekare alan, 985.500,00 TL’ye yine aynı şirkete verildi.
* Elmalık 4611/2 ada parseldeki 580,55 metrekare arazi, 348.330,00 TL karşılığında Öz-Kaplanlar şirketine satıldı.
* Elmalık Mahallesi 4811/1 ada parseldeki 6.603,35 metrekare arsa, 3.310.000,00 TL bedelle Veysel Duran’a devredildi.
* Yeni Mahalle 214/77 ada parseldeki 455,42 metrekare alan, metrekare birim fiyatı 3.831 TL’den hesaplanarak 1.745.000,00 TL’ye Şalvan Otomotiv Emlak’a satıldı.
* Yeni Mahalle 214/78 ada parseldeki 472,67 metrekare alan, 1.812.010,00 TL bedelle Mehmet Nuri Aydoğan’a verildi.
* Süphan Mahallesi 7613/2 ada parseldeki 1.293,49 metrekare alan, 2.280.000,00 TL bedelle Park Taş İnşaat Ltd. Şti.’ye satıldı.
* Süphan 7256/1 ada parseldeki 21.822,23 metrekare arazi, 33.600.000,00 TL karşılığında MCM Temizlik Telekomünikasyon şirketine devredildi.
* Yenicami Mahallesi 194/73 ada parseldeki 204,20 metrekare alan, 340.000,00 TL’ye Servet Mahmutoğlu’na devredildi.
* Kurubaş Mahallesi 7254/1 ada parseldeki 11.188,74 metrekare arazi, 16.500.000,00 TL bedelle Men-Ka İnşaat Tic. Ltd. Şti.’ye satıldı.
* Yenicami Mahallesi 196/138 ada parseldeki 500,00 metrekare arsa, metrekare fiyatı 9.400 TL’den hesaplanarak 4.700.000,00 TL bedelle M. Sait Kaya’ya satıldı.
* Yeni Mahalle 7608/4 ada parseldeki 2.855,42 metrekare alan, birim fiyat belirtilmeksizin 6.800.000,00 TL bedelle yine M. Sait Kaya’ya devredildi.
106 BİN METREKARELİK ALAN SERMAYEYE PEŞKEŞ ÇEKİLDİ
Halkın yararına park, kreş, yeşil alan veya sosyal tesis yapılması gereken toplam 106 bin 844 metrekarelik kamu arazisinin kayyım eliyle mülksüzleştirildiği belirtildi. Bu satışlar karşılığında belediye kasasına girdiği iddia edilen toplam tutarın ise 252 milyon 895 bin 428 TL olduğu kayıtlara geçti.
ŞABANİYE’DE TEK KALEMDE 130 MİLYONLUK SATIŞ
Satış listesindeki en dikkat çekici usulsüzlük emarelerinden biri Şabaniye Mahallesi’nde yaşandı. 5250/1 ada parselde yer alan 14 bin 116 metrekarelik devasa arazi, m² birim fiyatı dahi belirtilmeden şaibeli bir şekilde tek kalemde 130 milyon 500 bin TL bedelle “YK Turizm” adlı şirkete satıldı. Benzer şekilde kentin rant değeri en yüksek bölgelerinden olan Eminpaşa, Yenicami, Yeni Mahalle, Süphan ve Kurubaş mahallelerindeki araziler de parça parça elden çıkarıldı.
RÊYA ARMÛŞÊ’DE 270 TAŞINMAZ SATILDI
Taşınmazları tek tek elden çıkartılan bir diğer merkezi ilçe ise Rêya Armûşê ilçesi. Rêya Armûşê ilçesi nüfusu 362 bin 816 kişiden oluşuyor. İlçenin yüz ölçümü ise 956 kilometrekarelik bir alandan oluşuyor. Yıllarca kayyımlar tarafından yönetilen Rêya Armûşê Belediyesinde benzer tablo var. İlçede 8 yılda 270 taşınmaz yok edildi. Elimize ulaşan belgeye göre ilk irade gaspının yaşandığı 2016 yılının son aylarından, yerel seçimlerin arefesi olan 2024 yılına kadar geçen süreçte sistematik olarak mülksüzleştirme politikası uygulandı. 8 yıllık süre zarfında halkın elinden alınan taşınmaz sayısı 270’e ulaşırken, bu satışlardan elde edilen 46 milyon 501 bin 982 TL’lik kaynağın akıbeti ise bilinmiyor. Resmi belgede taşınmazların kimlere verildiği ve hangi mahallelerde bulunduğu detaylarıyla verilmemesi dikkat çekiyor.
SEÇİME YAKIN 20 TAŞINMAZ SATILIĞA ÇIKARTILDI
Kayyımın ilk atandığı 2016 yılının sadece Aralık ayında 9 taşınmaz satıldı. 2017’de 30, 2018’de ise 39 taşınmaz daha elden çıkarılarak sermayeye devredildi. Halk iradesine yönelik ikinci kayyım dalgasının ardından mülksüzleştirme adeta zirve yaptı. 2021 yılında 40 taşınmaz satılırken, 2022 yılında bu sayı 44’e, 2023 yılında ise 43’e ulaştı. 2023 yılında, bir önceki yıllara oranla çok daha az taşınmaz satılmasına rağmen elde edilen gelirin 14 milyon 748 bin TL ile rekor seviyeye ulaşması dikkat çekti. Bu durum, kentin en kupon ve en değerli arazilerinin giderayak paraya çevrildiğini gösteriyor. Seçim yılı olan 2024’ün hemen başında ise ilk günlerde 20 taşınmaz daha satılarak belediye mülksüz bırakıldı.
KAYYIM TAŞINMAZLARI BİR BİR SATIŞA ÇIKARTTI
Kayyım yönetimindeki Wan Büyükşehir Belediyesi, 2024 yerel seçimleri öncesindeki yaklaşık üç aylık dönemde toplam 175 taşınmazı satışa çıkardı. Bu satışlar üç ayrı ihale kapsamında gerçekleştirildi. 5 Ocak 2024 yılında 64 taşınmaz satılığa çıkartılırken, 7 Şubat’ta 58 taşınmaz, 14 Mart’ta 53 taşınmaz satılığa çıkartıldı. Böylece belediye, toplam 175 taşınmazı yaklaşık 1,7–2 milyar TL muhammen bedelle ihaleye çıkarmış oldu. Kayyım yönetimindeki Wan Büyükşehir Belediyesi, 2025 yılı içinde taşınmaz satışlarına bir yenisini daha ekledi. Belediyeye ait 47 taşınmaz satış listesine alınırken, satışa çıkarılan arsaların önemli bölümü konut ve ticaret alanı niteliği taşıyor. Listede akaryakıt istasyonu alanları da yer alıyor. Belediye tarafından hazırlanan son satış listesinde toplam 47 taşınmaz ihale yoluyla satışa çıkarıldı.
Satış listesine göre taşınmazların büyük bölümü Artemêt (Edremit) ilçesine bağlı Eskicami ve Yenicami mahallelerinde bulunuyor. Taşınmazların önemli kısmı konut imarlı parsellerden oluşurken, ticaret alanları ve iki akaryakıt istasyonu alanı da satış kapsamına alındı. Listede yer alan taşınmazların muhammen bedelleri yaklaşık 4 milyon 76 bin lira ile 57 milyon 63 bin lira arasında değişiyor. En yüksek bedelle satışa çıkarılan taşınmaz, Yenicami Mahallesi’nde bulunan 36 bin 995 metrekare büyüklüğündeki ticari alan olarak dikkat çekiyor. Bu taşınmaz için 57 milyon 63 bin 600 lira muhammen bedel belirlendi. Satış listesinde ayrıca Yenicami Mahallesi’nde bulunan iki akaryakıt alanı da yer aldı. Yaklaşık 2 bin metrekare büyüklüğündeki bu taşınmazlar sırasıyla 14 milyon 265 bin 900 lira ve 17 milyon 436 bin 100 lira bedelle ihaleye çıkarıldı.
Satışa çıkarılan 47 taşınmazın büyük çoğunluğunu konut alanları oluştururken, ticaret ve ticari kullanım amaçlı parseller de listede geniş yer tuttu. Parsellerin yüzölçümleri yaklaşık 2 bin metrekare ile 37 bin metrekare arasında değişiyor. Son listeyle birlikte yıl içerisinde satışa sunulan belediye taşınmazlarının sayısı bir kez daha arttı.
Görüştüğümüz Tuşba Belediyesi ise kayyım döneminde küçük parsel satışların olduğunu, yüzme havuzu ve spor binasının protokol ile devri yapıldığını belirterek bilgi vermedi.
KENTİN GELECEĞİ İPOTEK ALTINDA
Yerel kaynaklar, Emlak ve İstimlak Müdürlüğü eliyle yürütülen bu yoğun satış dalgasının, sadece bir bütçe arayışı olmadığını, aksine halkın ortak yaşam alanlarını yok etmeye dönük bilinçli bir hafızasızlaştırma ve mülksüzleştirme konsepti olduğunu vurguluyor. Park, çocuk kreşi, kadın yaşam merkezleri ve sosyal alanlar için ayrılması gereken yüzlerce taşınmazın satılması, kayyım rejiminin bölgede bıraktığı ekonomik ve sosyal tahribatın en somut kanıtı olarak kayıtlara geçti.
MA / Zeynep Durgut
MA
