Önümüzdeki günlerde Meclis gündemine gelmesi beklenen 12. Yargı Paketi, “ceza adaletinde düzenleme” olarak kamuoyuna sunulurken, hukukçular ve hak savunucuları paketin eşitlik ilkesini gözetmediği, siyasi tutsakları kapsam dışında bıraktığı ve mevcut hak ihlallerini derinleştireceğini belirtiyor. Toplumsal Cinsiyet ve Hukuk Çalışmaları Derneği (TOCH) üyesi ve Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) Adana Şube Başkanı Cemre Topal ile avukat Mehtap Sert, pakete ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
‘SORUN YASA EKSİKLİĞİ DEĞİL UYGULANMAMASI’
Paketin yapısal sorunlara bütüncül bir yanıt üretmediğini belirten Cemre Topal, düzenlemenin teknik ve infaz hukukuna sıkıştığını belirtti. Yargı sistemindeki cezasızlık pratiğine dikkat çeken Cemre Topal, “Hukuk devleti ilkesinin zayıfladığı, yargı bağımsızlığına ilişkin ciddi tartışmaların olduğu ve cezasızlık pratiğinin giderek görünür hale geldiği bir zeminde, bu tür teknik müdahaleler tek başına gerçek bir reform niteliği taşımamaktadır” dedi.
Kadınların adalete erişimindeki en büyük engelin mevcut yasaların uygulanmaması olduğunu ifade eden Cemre Topal, 6284 Sayılı Kanun’un etkin işletilmediğini hatırlattı. Kadınların yargı sürecinde ikincil mağduriyetlere uğratıldığını söyleyen Cemre Topal, “Kadınların yaşam hakkını korumak için var olan koruma kararlarının zamanında ve etkili şekilde işletilmemesi, kolluk ve yargı süreçlerinde kadın beyanının yeterince dikkate alınmaması adalete erişimdeki en kritik sorun alanlarını oluşturmaktadır. Bu nedenle kadınların adalete erişimi, yalnızca normatif bir mesele değil; aynı zamanda uygulamanın niteliğiyle doğrudan bağlantılı bir insan hakları meselesidir” diye belirtti.
‘CEZASIZLIK ALGISI YARATILIYOR’
Kadına yönelik şiddetle mücadelede İstanbul Sözleşmesi’nin “önleme, koruma, kovuşturma ve bütüncül politika” yaklaşımının temel referans olduğunu vurgulayan Cemre Topal, yeni paketin bu vizyondan uzak olduğunu belirtti. Türkiye’deki asıl sorunun cezasızlık politikaları olduğunu dile getiren Cemre Topal, “Özellikle iyi hal ve haksız tahrik gibi indirimlerin cinsiyetçi biçimde uygulanması, failler açısından bir tür cezasızlık algısı yaratmakta ve yargıya duyulan güveni zedelemektedir” dedi.
YARGI REFORMU VURGUSU
Paketin en büyük eksikliğinin toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinden yoksun olması olduğunu ifade eden Cemre Topal, “Kadınlar açısından gerçek bir yargı reformunun ölçütü yalnızca yeni suç tiplerinin ihdası ya da cezaların artırılması değildir. Gerçek reform; 6284 sayılı Kanun’un etkin uygulanmasını güvence altına alan, koruma mekanizmalarını güçlendiren, cezasızlıkla gerçek anlamda mücadele eden, iyi hal ve haksız tahrik indirimlerinin kadınlara yönelik şiddet dosyalarında adaleti ortadan kaldırmasını engelleyen ve yargıyı toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle yeniden kuran bir anlayışı gerektirir” dedi. Cemre Topal, teknik düzenlemeler yerine İstanbul Sözleşmesi standartlarını ve 6284 Sayılı Kanun’un koruyucu mantığını esas alan, kadınların yaşam hakkını merkezine koyan hak temelli ve dönüştürücü bir yargı reformuna ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
‘ŞİDDET FAİLLERİ ÖRTÜLÜ AFLA BIRAKILIYOR’
Hatay Barosu avukatlarından Mehtap Sert, iktidarın torba yasalarla yaptığı değişikliklerin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığını ve hazırlanan paketin kadınlar, çocuklar ve LGBTİ+’lar için telafisi imkansız zararlar barındırdığını vurguladı. Yasaların toplumsal ihtiyaçları ve toplumsal cinsiyet eşitliğini gözeten normlar olması gerektiğini ifade eden Mehtap Sert, iktidarın yargı paketleri politikasını eleştirdi. Geçmiş paketlerin sonuçlarına dikkat çeken Mehtap Sert, “İlk çıkarılan yargı paketleri ile yargılamanın hızlanacağı hedeflenirken, bir anda kadına şiddet failleri örtülü afla kendilerini sokakta buldu. Neticede kadına yönelik şiddet oranları arttı. Devam eden yargı paketleri, kadınların uzun erimli mücadelelerle elde ettikleri kazanımları teker teker geri almaya başladı. Evlilik öncesi soyadı kullanımında çıkarılan sıkıntılar gibi uygulamalarla, kamusal alanda mücadele eden kadınlar özgürlükleri ile tehdit edildi” dedi.
‘KADIN GÜVENCESİZLİĞE MAHKUM EDİLİYOR’
Yeni paketle birlikte kadının nafaka hakkının gasp edilmek istendiğini vurgulayan Mehtap Sert, devletin nafaka alamayan kadınlar için öncelikli istihdam gibi alternatif bir çözüm üretmediğini de belirtti. Bu düzenlemelerle boşanmaların kadınların canı pahasına azaltılmak istendiğini dile getiren Mehtap Sert, “Bir yandan da aile arabuluculuğu ile hak temelli kadın haklarını, menfaat temelli arabuluculukta yok etmeyi hedefliyorlar. Amaç; kadını ev içi emeğine hapsetmek, görünmez kılmak ve güvencesiz olduğunu bilerek buna itaat etmesini sağlamak. İstanbul Sözleşmesi ile başlattıkları kadının yaşam hakkını tehdit eden güvencesiz alanları, 12. Yargı Paketi ile genişleterek kadınların tüm avantajlarını yok etmek istiyorlar” ifadelerini kullandı.
‘ÇÖZÜM İSTANBUL SÖZLEŞMESİNE DÖNÜŞ’
Paketin en önemli eksikliğinin toplumsal cinsiyet odaklı olmaması olduğunu söyleyen avukat Mehtap Sert, “Kadınların şiddetsiz bir yaşam alanı kurabilmesi için öncelikli olarak İstanbul Sözleşmesi yeniden imzalanmalı ve buna dair düzenlemeler uygulayıcılar tarafından samimiyetle hayata geçirilmelidir” dedi.
MA / Hamdullah Yağız Kesen
