ABD’deki Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, yapay zekâ kullanarak tamamen yeni ve laboratuvarda çoğalabilen virüsler tasarlamayı başardı.
Science dergisinde yayımlanan çalışmada, yapay zekânın ilk kez tam bir virüs genomu oluşturduğu belirtildi. Araştırmacılar, geliştirilen 16 yeni virüsün yalnızca bakterileri enfekte eden bakteriyofajlar olduğunu ve insanlar için herhangi bir tehdit oluşturmadığını vurguladılar.
302 tasarımdan 16’sı başarıyla çalıştı
Araştırmada, Evo1 ve Evo2 adı verilen yapay zeka modelleri kullanıldı. Virüsler, bakteriler, bitkiler ve insanlara ait genetik dizilerle eğitilen modeller, bakterileri hedef alan yeni bakteriyofaj genomları tasarladı.
Bilim insanları, yapay zekânın ürettiği 302 farklı tasarımı laboratuvarda sentezledi. Bunlardan 16’sının Koli basili (E. coli) bakterisini başarıyla enfekte edip çoğalabildiği tespit edildi.
Araştırmacılar, bu sonucun yapay zekanın ilk kez sıfırdan işlevsel ve çoğalabilen bir virüs genomu tasarlayabildiğini gösterdiğini ifade etti.
Antibiyotik direncine karşı yeni tedavilere katkı sağlayabilir
Bilim insanlarına göre geliştirilen bakteriyofajlar, antibiyotiklere dirençli bakterilerin neden olduğu enfeksiyonların tedavisinde yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Uzmanlar ayrıca bu teknolojinin gelecekte yeni ilaçlar, enzimler ve gen tedavileri geliştirilmesinde de kullanılabileceğini değerlendiriyor.
Uzmanlar uyardı
Araştırmaya eşlik eden değerlendirme yazısında Johns Hopkins Üniversitesi Sağlık Güvenliği Merkezi’nden uzmanlar, çalışmanın “acil biyogüvenlik ve biyogüvence (biosecurity) sorularını” gündeme getirdiğini belirtti.
Uzmanlar, üretken yapay zekanın gelecekte hastalık yapıcı virüslerin tasarlanması amacıyla kullanılmaması gerektiğini vurgularken, bu teknolojinin güvenli şekilde geliştirilmesi için güçlü denetim mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Araştırmayı yürüten ekip ise güvenlik amacıyla insanları veya diğer karmaşık canlıları enfekte edebilen virüsleri eğitim verilerinden çıkardıklarını ve tüm deneylerin yüksek güvenlikli laboratuvarlarda gerçekleştirildiğini açıkladı.
Bilim insanları, yapay zekanın henüz canlı organizmalar oluşturabilecek seviyede olmadığını ancak genom tasarımı alanında önemli bir dönüm noktasına ulaşıldığını belirtti.
SPUTNIK
