İsrail’in Gazze operasyonlarında kullandığı ileri sürülen yapay zekâ sistemi “Lavender” hakkında ortaya atılan iddialar, dijital gizlilik ve meta veri tartışmalarını yeniden alevlendirdi. +972 Magazine tarafından yayımlanan araştırmaya göre sistemin, WhatsApp grup ilişkileri ve bağlantı ağlarını analiz ederek hedef belirlemede rol oynadığı öne sürülüyor.
Haberde yer alan iddialara göre Lavender, milyonlarca Gazzeli hakkında veri işleyerek kişilerin silahlı gruplarla bağlantı olasılığını tahmin eden otomatik bir sınıflandırma sistemi olarak çalışıyor. Araştırmada, operatörlerin hedef onay sürecine sınırlı zaman ayırdığı ve sistemin hata payının sivilleri etkileyebilecek sonuçlar doğurduğu ileri sürüldü. İsrail ordusu ise söz konusu teknik ayrıntılara ilişkin kamuoyuna kapsamlı bir açıklama yapmadı.
Tartışmanın merkezinde, uçtan uca şifreleme ile meta veri arasındaki fark yer alıyor. Uzmanlar, mesaj içerikleri şifreli olsa bile, kullanıcıların kimlerle, ne sıklıkta ve hangi konumdan iletişim kurduğuna dair meta verilerin sosyal ağ haritaları çıkarılmasına imkân tanıyabileceğine dikkat çekiyor.
WhatsApp’ın sahibi olan Meta, daha önce yaptığı açıklamalarda mesaj içeriklerine erişemediğini ve uçtan uca şifrelemenin kullanıcı gizliliğini koruduğunu vurgulamıştı. Ancak eleştirmenler, şirketin topladığı meta verilerin devlet kurumları tarafından yasal süreçler yoluyla talep edilebildiğini ve bunun geniş çaplı gözetim riskleri doğurduğunu savunuyor.
Öte yandan ABD’de açılması beklenen bir davada Meta’nın kullanıcı gizliliği konusunda kamuoyunu yanılttığı iddiaları da gündeme geldi. Şirket, söz konusu suçlamalarla ilgili ayrıntılı bir yanıt vermedi.
Dijital hak savunucuları, yapay zekâ sistemlerinin askerî kullanımı ile büyük teknoloji şirketlerinin veri politikaları arasındaki ilişkinin daha şeffaf biçimde incelenmesi gerektiğini belirtiyor. Tartışma, modern savaş teknolojileri ile kişisel veri güvenliği arasındaki çizginin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gündeme taşıdı.
HABER MERKEZİ
