Kürdistan ve Türkiye’de artan maden aramaları, Jeotermal Enerji Santral (JES) ve Hidroelektrik Enerji Santral (HES) projeleri ile doğada geri dönüşü olmayan yıkımların önü açılıyor. Maden ve enerji santralleri açılan bölgelerde yaşayan yurttaşlar ise, tepkilerini sürdürüyor.
Son olarak Amerika Merkezli İGNIS H2 Anonim Şirketi’nin Çewlîg’in Kanîreş (Karlıova) ilçesine bağlı Qerxabazar köyü ve çevre köyler ile Mûş’un Gimgim (Varto) ilçesine bağlı Xwarik köyü sınırları içerisinde planladığı JES projelerine karşı mitinglere hazırlanıyor. Projenin her iki ilçeden de geçen fay hattı üzerinde planlanması deprem riskini arttırırken, bölgenin temel geçim kaynaklarını ve doğasını da yok olma tehdidiyle karşı karşıya bırakıyor. Projeye karşı hem Gimgim’da hem de Kanîreş’te iki büyük miting gerçekleştirilecek. Mitinge, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eş Genel Başkanı Çiğdem Kılıçgün Uçar, Özgür Kadın Hareketi (Tevgera Jinên Azad-TJA) aktivisti Sebahat Tuncel’in yanı sıra çok sayıda siyasetçi ve ekoloji aktivistinin katılması bekleniyor.
Gimgim’da 24 Nisan’da, Kanîreş’te ise 25 Nisan’da düzenlenecek olan mitinglere, siyasi parti, demokratik kitle örgütü temsilcileri ve yurttaşlar katılım çağrısında bulundu.
‘SONUNA KADAR DİRENECEĞİZ’
Qerxabazar köyünde yaşayan Mahsun Avcı, yaşadığı toprakların tarihsel ve inançsal olarak kendileri için değerli olduğunu belirterek, “Bizim yaşam alanlarımız burası. Bu yüzden karşı çıkıyoruz. Diğer taraftan da JES projesi, zararlı maddeler açığa çıkardığı için, toprakları talan ettiği için karşıyız. Ayın 24’ünde Varto’daki kardeşlerimizle birlikte bir mitingimiz var. Tüm halkımızı bekliyoruz. Ayın 25’inde de Karlıova’da mitingimiz var. Yine aynı şekilde kardeşlerimizi bekliyoruz. Gün, dayanışma ve kardeşlik günüdür. Toprakları talan edenlere karşı durmalıyız” dedi. Qerxabazarı’da JES istemediğini belirten Halil Harmancı da projenin doğayı tahrip etmesini istemediğini söyledi. Harmancı, “Biz köyümüzden çıkmayacağız. Ölene kadar, sonuna kadar direneceğiz. Coğrafyamıza göz dikmelerinin sebebi, eşsiz güzellikte olması. Köyümüzde hayvancılık, su var. Çocukluğumuz burada geçti. Köyümüze gelmelerini istemiyoruz” ifadelerini kullandı.
‘HEP BİRLİKTE MÜCADELE EDECEĞİZ’
Meclis’ten iklim ve maden yasalarının yanı sıra acele kamulaştırma gibi kanunların geçtiğini hatırlatan DEM Parti Mûş Milletvekili Sümeyye Boz, bu kararların siyasi tercihlerin bir toplamı olduğunu dile getirdi. Sürdürülebilir enerji adı altında doğanın, şirketlerin çıkarlarına açıldığını kaydeden Sümeyye Boz, ısmarlama kanunların halka dayatıldığını vurguladı. “Halkı görmeyen, tanımayan yasal düzenlemelerin, demokratikleşmesi ve doğayla, insanla iç içe, halkın taleplerine kulak veren bir hale dönüştürülmesi gerekiyor” diyen Sümeyye Boz, Varto halkı başta olmak üzere bilim insanlarından projeye dair görüşün alınmadığına dikkat çekti. Gimgim halkının yürüttüğü mücadeleyi mutlaka kazanacağını ifade eden Sümeyye Boz, “Büyük Varto mitingine bütün halkları, yaşam savunucularını davet ediyoruz. Varto’da hayata geçirilmek istenen mesele bir varlık-yokluk meseledir. Ya yok olacağız ya da hep birlikte varlığımız için mücadele edeceğiz. 24 Nisan’da DBP Eş Genel Başkanımız Çiğdem Kılıçgün Uçar, TJA Aktivisti Sebahat Tuncel’in de katılacağı mitinge bütün duyarlı halkımızı davet ediyoruz” çağrısında bulundu.
‘TÜM HALKIMIZI VARTO’YA BEKLİYORUZ’
Gimgim’in yeni bir talanla karşı karşıya olduğuna işaret eden DBP Mûş İl Eşbaşkanı Umut Yılmaz, projenin büyük bir yıkım getirme tehlikesine dikkat çekti. Mitingin Türkiye ve Kürdistan’da olmak üzere ekoloji merkezli ilk büyük miting olacağını kaydeden Yılmaz, “Biz de hazırlıklarını her alanda yapıyoruz. Bütün Mûş halkına çağrı yapıyoruz; hepimiz Varto’ya akalım ve bu doğa talanına ses çıkaralım. Bugün orada başlayan, bütün bölgeye yayılacak felaketin kapısını açacak” ifadelerini kullandı.
‘GEÇİT VERMEYECEĞİZ’
Projenin, temel geçim kaynaklarını yok etme tehdidinin yanı sıra doğaya da ciddi zararlarının olacağını vurgulayan ÖHD Mûş üyesi İsmail Mazlum Saysal, projelerin şirketlerin karına hizmet ettiğini kaydetti. Gimgim’daki mitinge Türkiye’nin birçok yerinden katılımın olacağını anımsatan Saysal, “Yapılması planlanan JES’e karşı büyük bir ses çıkarmamız gerektiğini düşünüyorum. Hep birlikte olmamız gerekiyor. Bizler de Mûş ÖHD olarak halkımızı oraya davet ediyoruz” dedi. Gimgim mitingine katılım çağrısında bulunan Mûş Belediye Eşbaşkanı Tuba Sayılğan da şunları kaydetti: “Bilindiği üzere Varto’da yapılması planlanan JES’i protesto etmek amacıyla 24 Nisan’da Varto’da Türkiye ve Kürdistan’da bir ilk olacak büyük ekoloji mitingi düzenlenecektir. Gerek Varto, gerek Kürdistan’ın diğer bölgeleri gerekse Türkiye’nin her yerinde olan ekolojik yıkıma geçit vermemek adına hepinizi bu çalışmaya duyarlı bir şekilde yaklaşmaya ve katılmaya davet ediyoruz. 24 Nisan’da tüm halkımızı Gimgim’a bekliyoruz.”
‘DOĞAYI TALANA KARŞI DURACAĞIZ’
İnsanın doğanın bir parçası olduğunun altını çizen DEM Parti Mûş İl Eşbaşkanı İlyas Aslan, Meclis’ten geçen iklim yasasıyla birlikte bir çok kentte maden alarına ruhsat verildiğini anımsattı. Gîyadin’deki altın arama çalışmalarının ve Gimgim’daki JES projesinin bölgeye zararının olacağını kaydeden Aslan, “Bugün yapmamız gereken bu jeotermale karşı durmak. Biz de DEM Parti ve demokratik kurumlar olarak bütün gücümüzle 24 Nisan’da Varto’da yapılacak mitinge güçlü bir katılımla doğayı talana karşı duracağız” diye konuştu.
Can Kırbaş / MA
