ABD ile İran arasında tırmanan gerilim, hem diplomasi trafiğini hem de küresel ticareti etkileyen yeni bir aşamaya girdi.
Donald Trump’ın Tahran’ın sunduğu yeni barış planını değerlendirmeye aldığı süreçte, acil oturumla toplanan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeleri gerilimin düşürülmesi ve hayati öneme sahip deniz yolunun yeniden açılması çağrısı yaptı.
Ancak taraflar arasında uzlaşı sağlanamadı.
Trump plandan ‘mutlu değil’
Reuters haber ajansı ve Amerika merkezli medya kuruluşları Trump’ın İran’ın planından ‘mutlu olmadığını’ aktardı. İran’ın planının savaş bitene kadar Tahran’ın nükleer programının müzakere başlıkları dışında tutulmasını önerdiği aktarıldı.
Beyaz Saray’daki görüşmeler hakkında bilgi sahibi birçok kişiye atıfta bulunan New York Times, Trump’ın danışmanlarına İran’ın teklifinden memnun olmadığını söylediğini belirtti. Konuya aşina iki kişiye atıfta bulunan ABD merkezli CNN ise, Trump’ın teklifi kabul etmesinin olası olmadığını söyledi. ABD’nin Tahran’ın nükleer programı konusundaki soruları çözmeden İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırmasının, ‘görüşmelerde Amerikan’ın önemli bir kozunu ortadan kaldırabileceğini’ belirtti.
‘ABD artık politika dikte edecek konumda değil’
Tahran cephesinden ise Washington’a yönelik sert mesajlar geldi. İran Savunma Bakanlığı Sözcüsü Reza Talaei-Nik, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada ABD’nin artık diğer ülkelere “politika dikte edecek” konumda olmadığını söyledi. Talaei-Nik, Washington yönetiminin “yasa dışı ve akıl dışı taleplerinden vazgeçmek zorunda kalacağını” savundu.
İran neleri reddediyor?
Taraflar arasındaki müzakerelerde ise temel anlaşmazlık başlıkları hâlâ aynı aşamada. ABD, İran’ın nükleer programını tamamen durdurmasını isterken, Tahran bu tür kısıtlamaların ancak sınırlı bir süre için kabul edilebileceğini belirtiyor.
Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş yaklaşık 400 kilogram uranyum stokunun ABD denetimine verilmesi önerisi de İran tarafından reddedilmiş durumda.
Ekonomi ve yaptırım kilidi ekonomik talepleri de müzakereleri zorlaştırıyor. İranlı yetkililer, kalıcı bir anlaşma için yaptırımların kaldırılmasını ve yaklaşık 20 milyar dolarlık dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını talep ediyor.
Bunun yanı sıra Tahran, ABD ve İsrail saldırılarının yol açtığı zararlara karşılık yaklaşık 270 milyar dolar tutarında “savaş tazminatı” istiyor.
SPUTNIK
