Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Mêrdîn Şubesi öncülüğünde “Statûya Kûrdî perwerdehîya bi Kûrdî/Kürtçenin statüsü, Kürtçe eğitim” şiarıyla Artûklû Belediyesi Konferans Salonu’nda panel düzenlendi. Avukat Arjin Akdağ’ın moderatörlüğünü yaptığı “Türkiye’de Kürt diline yönelik yürütülen asimilasyon çalışmaları” başlıklı panelde avukat Veysel Vesek konuya dair aktarımlarda bulundu. Panele çok sayıda kişi katıldı.
Veysel Vesek, “Kürtçe tarihsel süreç içerisinde özellikle medreselerde eğitim dili olarak da kullanılmıştır. Her ne kadar Arap harfleriyle yazılmış olsa da, Kürtçe olarak okunmuş ve aktarılmıştır. Bu durum, Kürtçenin geçmişte eğitim ve düşünce üretiminde de yer aldığını göstermektedir. Ancak tarihte Osmanlı döneminde olduğu gibi özellikle İttihat ve Terakki döneminde uygulanan politikalarla birlikte Kürtçe üzerindeki kısıtlamalar ve yasaklamalar artmıştır. Bu süreçte dilin kullanım alanlarının daraltılması, eğitim ve kamusal yaşam üzerindeki etkileriyle Kürtçenin gelişiminin önünde önemli engeller oluşturmuştur. Hatta bu yasaklamalar kanunlarla değil, sadece bir bildiri ile yapılmaktaydı. Ya da vilayetlerin önerileriyle Kürt dili yasaklanmaktaydı. Cumhuriyet döneminde ise Kürt kültürünü ve dilini zayıflatmak hatta ortadan kaldırmak için onları yerlerinden göç ettirmeye zorladılar. Kürtçe şehir, köy, mahalle ve insan isimlerini yasakladılar” diye konuştu.
ŞARK ISLAHAT PLANIYLA KÜRTÇE İSİMLER DEĞİŞTİ
Şark Islahat Planı’na da değinen Vesek, “Şark Islahat Planı, tarihsel tartışmalarda idari bir düzenleme olarak yapılmışsa da aslında Kürt dili ve kültürünü yok etmek amacıyla yapılmış bir plandır. Çünkü bu süreçte Türkçenin yaygınlaştırılmasına dönük politikalar öne çıkarken, Kürtçenin kamusal alandaki kullanımının kaldırılmasının yanı sıra birçok yerleşim yerinin Kürtçe ismi ile insan isimleri tamamen kaldırılarak yasaklanmıştır” dedi.
“Bir dilin gelişimi, onun toplumsal yaşam içerisinde kullanım alanlarının genişliğiyle doğrudan ilişkilidir” diyen Vesek, dilin eğitimden kültürel üretime kadar farklı alanlarda yaşatılması, korunması gerektiğine vurgu yaptı.
Konuşmanın ardından panel katılımcıların soru ve cevaplarıyla son buldu.
MA
