6 Şubat 2023’te saat 04.17’de Pazarcık’ta 7,7 ve saat 13.24’te Elbistan’da 7,6 büyüklüğünde meydana gelen iki büyük deprem, Maraş, Hatay, Adıyaman, Antep, Malatya, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Urfa, Kilis ve Elazığ’da büyük yıkıma neden oldu. Resmi verilere göre 53 bin 537 kişi hayatını kaybederken, 107 bin 213 kişi yaralandı. Depremde yakınlarını kaybedenlerin acısı hâlâ tazeyken, bölgedeki işçi ölümleri de devam ediyor.
Deprem ve İş Cinayetleri
Deprem sırasında işyerlerinde veya patron talimatıyla bölgede bulunan işçilerin ölümleri, iş cinayeti (resmi terimle iş kazası) kapsamında değerlendiriliyor. Depremde çöken hastaneler, oteller, işyerleri ve fabrikalar nedeniyle en az 158 işçi hayatını kaybetti. Ancak depremin büyük yıkımı nedeniyle gerçek rakamlara ulaşmak mümkün değil.
Deprem sonrası kurtarma çalışmalarına katılan ve yardım malzemesi taşırken kaza geçiren işçilerin de yaşamını yitirdiği belirtiliyor. Örneğin, nakliye sırasında trafik kazası geçirenler ve arama-kurtarma çalışmaları sırasında kalp krizi nedeniyle hayatını kaybedenler bu kapsamda değerlendiriliyor.
Deprem sonrası ağır hasar alan işyerlerinde, malları kurtarmak için çalıştırılan işçilerin ölüm riski de arttı. Maraş’ta bir metal fabrikasında, ağır hasarlı binadan malzeme çıkartılırken çöken kolon ve tavanın altında kalan iki işçi hayatını kaybetti. Kilis’te depo olarak kullanılan tek katlı yapının çökmesi sonucu bir işçi göçük altında kaldı. Urfa’da riskli binaların bulunduğu bir mahallede yaşanan tüpgaz patlamasında iki işçi yaşamını yitirdi.
Depremden sağ kurtulan ancak göç etmek zorunda kalan işçilerin çalışma koşulları da büyük sorun teşkil ediyor. Kısa bir süre önce işe başlayan depremzede işçilerin farklı şehirlerde iş cinayetine kurban gittiği belirtiliyor. Örneğin, Derince Limanı TMO patlamasında, Aliağa Kardemir’de tır devrilmesi sonucu, Giresun’da fındık toplarken ve Konya Anadolu Efes Fabrikası’nda makineye kaptırılan işçiler bu kapsamda değerlendiriliyor.
Deprem nedeniyle yaşadığı psikolojik baskı, güvencesizlik ve mobbing sonucu yaşamına son veren işçiler de dikkat çekiyor. İstanbul’da bir banka çalışanı, Trabzon’da bir güvenlik görevlisi ve Manisa’da görev süresi sona erdirilip Malatya’ya gönderilme kararı alınan bir işçi intihar etti.
Yeniden İnşa Sürecinde İş Cinayetleri
Deprem şehirlerinde devam eden yeniden inşa sürecinde de işçi ölümleri hızla artıyor. 2023 yılında en az 51, 2024 yılında en az 107 ve 2025’in ilk ayında en az 11 olmak üzere iki yılda en az 169 inşaat işçisi hayatını kaybetti. Bu, son 15 ayda inşaat sektöründeki tüm iş cinayetlerinin %22’sine denk geliyor.
Deprem bölgelerinde ölümlerin en çok yaşandığı iller Antep (26 ölüm), Adıyaman (23 ölüm) ve Hatay (21 ölüm) olurken, en fazla ölüm yaşanan şantiyelerden biri Adıyaman Merkez İndere (Zey) Köyü TOKİ inşaatları oldu. Burada son 10 ayda 10 işçi hayatını kaybetti.
Ölümlerin büyük kısmı yüksekten düşme, ezilme/göçük ve elektrik çarpması gibi nedenlerden kaynaklanıyor. Sendikal örgütlenmenin olmaması, aşırı çalışma ve temel güvenlik önlemlerinin alınmaması, işçilerin hayatını riske atıyor.
Deprem sonrası bölgede en az 7 çocuk işçi yaşamını yitirirken, 7 Suriyeli, 4 İranlı, 1 Cezayirli ve 1 Iraklı olmak üzere toplam 13 göçmen işçi de iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Göçmen işçilerin ölümlerinin oranı Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor.
İş Cinayetleri Artarak Devam Ediyor
Ocak ayında en az 177 işçi, iş cinayetleri sonucu hayatını kaybetti. En fazla ölüm inşaat, taşımacılık, konaklama ve tarım sektörlerinde meydana geldi. Çalışma koşullarının zorluğu, işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması, aşırı mesai gibi nedenler bu ölümleri artırıyor.
Kadın işçilerin iş cinayetlerine kurban gitmesi de dikkat çekici boyutta. Ocak ayında 15 kadın işçi hayatını kaybetti. Bolu Kartalkaya Grand Kartal Otel yangınında 36’sı çocuk 78 kişinin yaşamını yitirmesi, ihmallerin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. Yangın çıkış nedenleri ve eksikliklerin göz ardı edilmesi, gerekli denetimlerin yapılmaması ve işçi haklarının ihlal edilmesi, bu tür toplu iş cinayetlerinin artmasına yol açıyor.
6 Şubat depremlerinin üzerinden iki yıl geçti ancak yıkımın etkileri sürüyor. Hem deprem sırasında hem de sonrasında yaşanan işçi ölümleri, iş cinayetleri gerçeğini bir kez daha ortaya koyuyor. İşçilerin güvencesiz çalışma koşulları, güvenlik önlemlerinin yetersizliği ve denetim eksiklikleri, yeni ölümlerin önünü açıyor. Deprem felaketinin ardından yaşanan iş cinayetlerinin unutulmaması ve işçilerin yaşam haklarının korunması için adımlar atılması gerekiyor.
2025 yılının Ocak ayında iş cinayetlerinde hayatını kaybeden 177 işçiyi saygıyla anıyoruz…
Bayram Okusal, Ramazan Oktay, Halil Dalgın, Haci Şükrü Kaplan, Yaşar Yıldız, Hasan Sarı, İbrahim Hastepe, Aykut Aydoğan, İsmail Alver, Erol Sert, Satılmış Aktaş, Ahmet Başaran, Aytekin Er, Sezgin Eser, Mustafa Akça, Sefa Açargül, Bekir Bilgiç, Haydar Ali Muhammed, Rehal Ahmed Atwan, Sabreen Ali Muhammed, Metin Arslantürk, Yaşar Gülmez, Ahmet Doğan, Emrah Çil, İsmail Özoğul, Halil Yiğit, Murat Özdoğan, Hasan Arı, Nevruz Korkmaz, Ali Uz, Battal Selçuk, Zihni Özgan, Cengiz Savur, Selim Okumuş, Ömer Beyazıt, Said Ebu Nebhan, Doğuş Şahin, Ercan Kilit, Muhammet Deniz, Faraç Şanlı, Ömer Coşar, Ahmet Hakan Topar, Feramuz Deniz, Sezer Pekruh, Ercan Çali, Mithat Can Yalman, Cevat Bolat, Celalettin Ateş, Mete Durupınar, Mert Akdoğan, Elif Karadağ, İlkay Tosun, Dilek Sarı, Ramazan Gördü, İshak Yetim, Ayhan Kurt, Erol Demir, Efekan Küçükkaya, İbrahim Bozkurt, İsa Elali, Zülfiye Ercan, Samat Tugalov, Eray Can Göksu, Hamza Baran, Rıfat Leba, Nevzat Sürücü, Ekrem Bilir, Burhan Özdağ, Mehmet Beşir Nas, Yaşar Bozkurt, Mehmet Dilemre, Cemil Petek, Ahmet Beyazarslan, M.Ş.H., Soner Köse, Muhsin Keser, Varlık Aslan, Mehmet Fırat, Ali Car, İbrahim Dündar, Eyüp Eyi, Mehmet Eyi, Turan Günbaş, Ramazan Gedik, Alişan Dağlar, Mevlüt Burhan, Mustafa Yanmaz, Sinan Budak, Hüseyin Durak, Musa Kaçar, Ayhan Kıyak, Sezer Özdemir, Hüseyin Kaya, Çınar Alp Baydenk, Arslan Kalender, Barış ., Suat Adaş, Mustafa Yeşil, Erdal Ekin, Sinan Yaman, İzzet Keskin, Murat Demir, Recep Özünlü, Bekir Tut, L.M., Ekrem Kalan, Adem Osman Sağlam, Bilal Alkan, Emrah Kaşık, Oktay Solar, Halit Çeliksu, Nimet Ökten, İsmail Şen, Süleyman Balantekin, Yadigar Koltuk, Nejdet Yıldırımel, Yunus Çelik, Arif Kaleli, Mehmet Bozkuş, Ahmet Kılıç, Muhammet Eroğlu, Hamit Ağbaba, Cebrail Aslan, Hüseyin Kurdboğan, Furkan Orhan Yıldız, Mustafa Kırlı, Zekeriya Karan, Harun Gürçaylı, Özlem Ayar, M.G., Abdullah Dağbaşı, Yusuf Donat, Sinan Öklü, Reşit Yıldırım, Yasin Gücün, Mustafa Ergün, Ahmet Zorlu, Erol Özyürüş, Adem Koç, Yusuf Gümüş, Adem Aksu, Ercan Karabulut, Sefa Eltutan, Kamil Sağır, Derya Kozak, Derviş Hüseyin Durgan, Kadir Erçok, Ali Arpacı, Derin Rüyam Kamiloğlu, Şevval Şahin, Eslem Uyanık, Esra Nazik, Dilara Ermanoğlu, Abdullah İşcan, Ann Wangui Muchoki, Sri Yuni Wahyuni, Mert Ali Yigen, Murat Ramazanoğlu, Fehmi Efe, Yusuf Arda Gündüz, Mehmet Efe Yaman, Mahmut Çoban, Emirhan Aramış, Kadir Tekeli, Murat Memiş, Ahmet Doğan, Hasan Yazıksız, Emel Atapek, Ese Güner, Emre Soylu, Mustafa Ali Köksal, Aziz Çakmak, Arifullah Fazli, Mehmet Selim Aydın, İbrahim Yesir ve ismini öğrenemediğimiz iki işçi…
HABER MERKEZİ
