Birleşmiş Milletler’in 24-30 Ekim tarihleri arasında ilan ettiği Silahsızlanma Haftası sürerken, dünyadaki askerî harcamalar ve silah şirketlerinin gelirleri artmaya devam ediyor.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) verilerine göre küresel askerî harcamalar 2025’te bir önceki yıla göre reel yüzde 2,9 artarak yaklaşık 2 trilyon 887 milyar dolara yükseldi.
Böylece askerî harcamalarda art arda 11’inci yıllık artış kaydedildi. 2016-2025 dönemindeki reel artış yüzde 41 olurken, askerî harcamaların dünya ekonomisindeki payı yüzde 2,5’e ulaştı.
AVRUPA’DA HARCAMALAR 864 MİLYAR DOLARA ÇIKTI
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı saldırısının ardından Avrupa’daki askerî harcamalar da hızla arttı.
Avrupa ülkelerinin toplam askerî harcamaları 2025’te yüzde 14 artarak 864 milyar dolara yükseldi. Almanya’daki yıllık artış yüzde 24 oldu.
Ukrayna’nın reel askerî harcaması ise 2016 seviyesinin yaklaşık 16 katına çıktı. Ülke, 2025’te ekonomisinin yaklaşık yüzde 40’ını askerî harcamalara ayırırken Rusya’da bu oran yüzde 7,5 olarak hesaplandı.
Avrupa ülkelerinin büyük silah sistemleri ithalatı da 2021-2025 döneminde önceki beş yıla göre yüzde 210 arttı. Ukrayna dünyanın en büyük silah alıcısı olurken Avrupa’daki NATO ülkelerinin silah ithalatının yüzde 58’i ABD’den karşılandı.
İSRAİL’İN HARCAMASI SAVAŞ ÖNCESİNİN YAKLAŞIK İKİ KATI
İsrail’in askerî harcamaları 2025’te 48,3 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu rakam 2024’e göre reel olarak yüzde 4,9 daha düşük olsa da Gazze’ye yönelik saldırıların başlamasından önceki 2022 seviyesinin yüzde 97 üzerinde kaldı.
İran’ın askerî harcaması ise 7,4 milyar dolar olarak hesaplandı. SIPRI, füze ve insansız hava aracı programlarının bir bölümünün bütçe dışı petrol gelirleriyle finanse edildiğine dikkat çekerek resmî rakamların bütün askerî faaliyetleri yansıtmayabileceğini belirtiyor.
SİLAH ŞİRKETLERİNİN GELİRİ 679 MİLYAR DOLAR
SIPRI’nin dünyanın en büyük 100 silah üreticisi ve askerî hizmet şirketi için hesapladığı toplam gelir, 2024’te yüzde 5,9 artarak 679 milyar dolara çıktı.
Enstitü, Ukrayna ve Gazze’de devam eden savaşları silaha yönelik talebi büyüten etkenler arasında gösteriyor.
Bu tutar şirketlerin silah ve askerî hizmet satışlarından elde ettiği geliri ifade ederken, net kâr anlamına gelmiyor.
Rusya’da Rostec ve United Shipbuilding Corporation şirketlerinin toplam silah gelirleri 2024’te yüzde 23 arttı. Buna karşılık Rusya’nın büyük silah sistemi ihracatı 2021-2025 döneminde önceki beş yıllık döneme göre yüzde 64 geriledi.
İSRAİL’DEN 19,2 MİLYAR DOLARLIK SİLAH İHRACAT SÖZLEŞMESİ
İsrail Savunma Bakanlığı’nın verilerine göre ülkenin silah şirketleri 2025’te 19,2 milyar dolarlık yeni ihracat sözleşmesi imzaladı.
Bir önceki yıl 14,795 milyar dolar olan sözleşme hacmi yaklaşık yüzde 30 arttı.
Bakanlık, askerî operasyonlarda kullanılan sistemlerin sahadaki performansını uluslararası talebi artıran nedenlerden biri olarak gösterdi.
Ancak söz konusu 19,2 milyar dolarlık tutar, aynı yıl elde edilmiş gelir ya da net kârı değil, ilerleyen yıllarda teslim edilmesi planlanan ürün ve hizmetlere ilişkin sözleşmelerin toplam değerini ifade ediyor.
TÜRKİYE’DE ASKERÎ HARCAMALAR 10 YILDA YÜZDE 94 ARTTI
Türkiye’nin askerî harcamaları 2016-2025 döneminde reel olarak yüzde 94,4 arttı ve 2025’te yaklaşık 30 milyar dolara ulaştı.
SIPRI, artışta askerî faaliyetlerin yanı sıra yerli silah sanayisine yapılan yatırımların da etkili olduğunu belirtiyor.
Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine göre Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatı 2025’te 10 milyar 54 milyon dolar olarak gerçekleşti.
ASKERÎ HARCAMALAR VE SOSYAL BÜTÇELER
BM’nin Eylül 2025’te yayımladığı askerî harcamalar ve kalkınma raporunda, 2030’a kadar dünyada açlığın sona erdirilebilmesi için yılda yaklaşık 93 milyar dolar kaynağa ihtiyaç duyulduğu tahmin edildi.
Küresel askerî harcamaların 2,8 trilyon doları aşması; sağlık, eğitim, iklim politikaları ve sosyal harcamalara ayrılabilecek kaynaklarla askerî bütçeler arasındaki dağılım tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Kaynak: bianet/ SIRPI
HABER MERKEZİ
