Çocuk adalet sistemi, infaz uygulamaları ve çocukların korunmasına ilişkin değişiklikler içeren “Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, AKP ve MHP’nin oylarıyla TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Düzenlemeyle 12-18 yaş grubundaki çocuklara yönelik bazı ağır suçlarda uygulanacak hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırıldı. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 15-18 yaş grubuna verilecek cezanın üst sınırı 27 yıla, müebbet hapis gerektiren durumlarda ise 18 yıla kadar çıkarıldı.
Yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanmamasına ilişkin yetki ise mağdurun bitkisel hayata girmesi, organ veya duyularını tamamen kaybetmesi, yüzünde kalıcı iz oluşması ya da yaralamanın ölümle sonuçlanması gibi ağır vakalarla sınırlandırıldı.
Teklifin ilk halinde bulunan ve çocuklarda suçta tekerrür yaş sınırını 18’den 15’e indiren düzenleme ise Genel Kurul’da verilen önergeyle metinden çıkarıldı.
Ailelerin sorumluluğuna ilişkin cezalar artırıldı
Kanunla birlikte aile hukukundan kaynaklanan bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere yönelik yaptırımlar da ağırlaştırıldı.
Çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesinde bakım ve gözetim sorumluluğunun ihmal edildiğinin belirlenmesi halinde, sorumlu kişiye verilecek cezanın yarısından iki katına kadar artırılabilmesi öngörüldü.
Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında Sosyal İnceleme Raporu hazırlanması zorunlu hale getirildi. Bu rapor alınmadan düzenlenen iddianamelerin mahkemeler tarafından iade edilmesi hükme bağlandı.
Çocukların infazına kapalı cezaevinde başlanacak
Yeni düzenlemeyle çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi uygulamasına da son verildi.
Buna göre infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak, iyi halli olduğu değerlendirilen çocuklar daha sonra eğitimevlerine gönderilebilecek. Çocukların kapalı cezaevlerinde suç türlerine göre ayrı koğuşlarda tutulması zorunlu olacak.
Çocukların eğitimevine geçişini değerlendiren idare ve gözlem kuruluna Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilen bir avukat da dahil edilecek.
Terör ve örgüt suçları dışında, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise beş yıl veya daha az hapis cezası alan çocukların cezaları doğrudan eğitimevlerinde infaz edilebilecek.
Ağır suçlarda infaz indirimi kaldırıldı
15 yaş altındaki çocukların koşullu salıverilme sürelerinin hesaplanmasında kullanılan “bir günün iki gün sayılması” uygulaması bazı ağır suçlar bakımından kaldırıldı.
Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu madde imal ve ticareti ile örgüt kurma suçlarında infaz hesabı artık bir güne bir gün üzerinden yapılacak.
Bıçak ve benzeri aletlerin çocuklara satışı yasaklandı
Kanunla av bıçağı, satır, döner bıçağı, sivri uçlu tornavida, şiş ve demir çubuk gibi aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ve çocuklar tarafından taşınması yasaklandı.
Bu tür ürünlerin pazar yerleri, açık alanlar ve gezici tezgâhlarda satışı ile internet üzerinden satışlarına da sınırlama getirildi. Yasaya aykırı satışlarda idari para cezası uygulanacak.
Ateşli silahların gerekli önlemler alınmadan muhafaza edilerek bir çocuğun eline geçmesine neden olunması da ayrı bir suç olarak düzenlendi. Daha ağır bir suç oluşmadığı durumlarda, silahı tedbirsiz biçimde bulunduranlara bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi kaldırıldı
Düzenlemeyle çocuk adalet sisteminde kullanılan kavramlarda da değişikliğe gidildi.
Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu başta olmak üzere mevzuatta yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi kaldırılarak yerine “adli süreçteki çocuk” veya “hakkında adli süreç yürütülen çocuk” ifadeleri getirildi.
Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklara yönelik sosyal hizmet programları, dijital risklerden korunma, kütüphane ve kitap programları, çevre çalışmaları ile bağımlılıkla mücadele gibi yönlendirme tedbirleri de yasaya eklendi.
AKP’li Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel ise düzenlemenin amacının çocukları yalnızca suç sonrasında cezalandıran değil, riskleri önceden tespit ederek rehabilitasyonu ve topluma yeniden kazandırmayı esas alan bir çocuk adalet sistemi oluşturmak olduğunu savundu.
