Anayasa Mahkemesi (AYM), 2017 yılında Asil Çelik işyerinde alınan grev kararının Bakanlar Kurulu tarafından ertelenmesine ilişkin başvuruda hak ihlali kararı verdi. Mahkeme, grev ertelemesinin sendika hakkını ihlal ettiğine hükmederek Birleşik Metal-İş Sendikası’na 70 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi.
Asil Çelik’te toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması üzerine sendika 2017 yılında grev kararı almış, söz konusu grev dönemin Bakanlar Kurulu tarafından “milli güvenliği bozucu nitelikte” olduğu gerekçesiyle 60 gün süreyle ertelenmişti. Sendika, bu ertelemenin fiilen grev yasağı anlamına geldiğini belirterek yargı yoluna başvurmuştu.
Resmi Gazete’de 18 Ocak 2017 tarihinde yayımlanan erteleme kararının ardından Birleşik Metal-İş, Danıştay’da yürütmenin durdurulmasını talep etti ancak bu başvuru reddedildi. Danıştay, yaklaşık iki buçuk yıl sonra davanın esasına ilişkin kararında da sendikanın talebini kabul etmedi. Temyiz süreci ise 2021 yılında grev yasağının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle sonuçlandı.
İptal talebinin reddedilmesi üzerine sendika 30 Temmuz 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. AYM, başvuruyu 25 Aralık 2025 tarihli kararıyla sonuçlandırdı ve grev ertelemesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti.
Kararda, grev ertelemesinin “ekonomik bazı sonuçları olacak bütün grevlerin millî güvenliği bozabileceği” sonucunu doğurabilecek nitelikte olduğu ve bunun anayasal haklara demokratik toplum düzeninde gerekli olmayan ve ölçüsüz müdahalelere yol açabileceği belirtildi. Ayrıca grev ertelemesi sonrası toplu iş sözleşmesinin ilgili yasa uyarınca Yüksek Hakem Kurulu tarafından bağıtlandığı, bu durumun işçilerin toplu pazarlık imkanını ortadan kaldırdığı ifade edildi.
AYM, grev erteleme kararıyla grev ve toplu sözleşme hakkının fiilen anlamsız hale geldiğini, işçilerin işvereni daha avantajlı bir sözleşme için zorlama imkanının ortadan kalktığını vurguladı. Bu nedenle Anayasa’nın 51. maddesiyle güvence altına alınan sendika hakkının ihlal edildiğine karar verildi.
Birleşik Metal-İş açıklamasında, söz konusu kararın sendikanın grev yasaklarına karşı kazandığı ikinci ihlal kararı olduğuna dikkat çekildi. 2015 yılında MESS Grup Toplu İş Sözleşmesi sürecinde yaklaşık 15 bin işçi için alınan grev kararının da ertelendiği, AYM’nin 2018’de bu uygulamayı hak ihlali olarak değerlendirdiği hatırlatıldı.
Sendika, grev ertelemesi uygulamasının 12 Eylül döneminden bu yana sürdürüldüğünü ve son yıllarda da çeşitli kararlarla grevlerin durdurulduğunu belirterek, grev hakkının en temel anayasal haklardan biri olduğunu vurguladı. Açıklamada, olası grev yasaklarına karşı hem hukuki yolların hem de fiili mücadele yöntemlerinin kullanılmaya devam edileceği ifade edildi.
HABER MERKEZİ
