Uluslararası Af Örgütü 2025 yılı raporunu yayınladı. Rapora göre, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu gibi liderler, ekonomik ve siyasi hakimiyet kurma stratejileri doğrultusunda “yıkım, baskı ve yaygın şiddet” politikaları izliyor. Örgütün Genel Sekreteri Agnès Callamard, raporu Londra’da kamuoyu ile paylaştı. Agnès Callamard,2025 yılında bu liderlerin küresel ölçekte baskıcı politikaları sürdürdüğünü ifade etti.
Raporda, “Dünya, büyük güçlerin, şirketlerin ve insan haklarına karşı çıkan hareketlerin çok taraflılığa, uluslararası hukuka ve insan haklarına yönelik saldırılarıyla karakterize edilen tehlikeli bir yeni dönemin eşiğinde” vurgusu yapıldı.
SALDIRGAN POLİTİKALARA TEŞVİK
Raporda, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası sistemin ciddi biçimde aşındığının altı çizildi. Af Örgütü’ne göre, birçok devlet uluslararası kuralları ihlal ederken, dünyanın giderek “diplomasinin yerini savaşın aldığı” bir düzene doğru ilerliyor. Örgüt, pek çok ülke liderinin bu gelişmelere karşı “yetersiz ve çekingen” kaldığını, bu durumun da saldırgan politikaları teşvik ettiğini belirtiyor.
Af Örgütü, raporunda “Çağımızın en zor dönemini yaşıyoruz. İnsanlık, yasadışı savaşlar ve utanmaz ekonomik şantaj yoluyla egemenliklerini pekiştirmeye kararlı, haklara karşı çıkan ulusötesi hareketler ve yağmacı hükümetlerin saldırısı altında” tespitinde bulundu.
ABD VE TRUMP’A ELEŞTİRİ
ABD’ye yönelik sert eleştirilere yer verilen raporda, Washington yönetiminin sınır ötesinde “yargısız infazlar” gerçekleştirdiği, Venezuela ve İran’a yönelik eylemlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğu belirtildi. Ayrıca Trump yönetiminin, kadın hakları başta olmak üzere insan hakları alanında onlarca yıllık kazanımları zayıflattığı ifade edildi.
İSRAİL’İN GAZZE SALDIRILARI
Rapora göre İsrail hükümeti, Gazze’deki Filistinlilere yönelik saldırılarını ateşkes anlaşmasına rağmen sürdürdü. Af Örgütü, uluslararası toplumu bu süreçte “anlamlı adımlar atmamakla” eleştirdi.
Af Örgütü, 1948 sonrası kurulan uluslararası kurumların son yıllarda “en ağır saldırılarla” karşı karşıya kaldığını vurguladı. Özellikle Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi yapılar üzerindeki siyasi baskıların arttığı ifade edildi. ABD’nin bazı uluslararası anlaşmalardan çekilmesi ve mahkeme yetkililerine yönelik yaptırımlar da bu sürecin örnekleri arasında gösterildi.
ORTADOĞU KRİZİ
Ortadoğu’daki mevcut kriz, uluslararası hukukun nasıl göz ardı edildiğinin en somut örneklerinden biri olduğunun ifade edildiği raporda, ABD ve İsrail’in “ilk yasa dışı saldırıları” ile İran’ın “kontrolsüz misillemelerinin”, bölgede hukukun yerini güç politikasının aldığını ortaya koyduğu ifade edildi.
MA
