Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Ankara’da Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) tarafından düzenlenen “Ortadoğu’da Yeni Bir Bölgesel Toplum Sözleşmesi Arayışı” konulu konferansta dikkate değer açıklamalar yaptı.
Konuşmasında o da “Terörsüz Türkiye” terimini kullanmakla birlikte, ilk defa “müzakere sürecinin” hedefini “terörsüz Türkiye” hedefi olarak tanımlamadı. Hedefin “demokrasi ve demokratik reformlar” olduğunu ilan etti. MİT Başkanı İbrahim Kalın şöyle demiştir: “Sürecin iki ayağı var; silahsızlanma ve demokratikleşme. Silahsızlanma tek başına sorunu çözmeyecek. Kürt meselesinin temel nedenlerini ele almak zorundayız. Sürecin iki ayak üzerinde ilerlemesi gerekiyor. Diğer ayağı ise kesinlikle daha fazla demokratikleşme ve demokratik reformlar.” (…) “Türkiye’nin, ülkeye dönecek insanları bünyesine katabilecek kadar büyük olduğuna inanıyorum.” (…) “‘Bize ne olacak?’ sorusu ve sürecin nasıl sonuçlanacağı konusunda bazı meseleler, kaygılar var. Bu kaygıları anlıyorum. Ama konuşuyoruz.”
Komünistler başından beri yaşananın “terör ve terörle mücadele” olmadığını, Kürt sorununda çözüm amaçlı son Kürt isyanının örgütü PKK ile Türk devleti arasında yarım yüzyılı kapsayan savaş olduğunu savundu. Bir başka ifadeyle müzakere sürecinin hedefini “şiddetsiz, demokratik Türkiye” olarak tanımladı.
Buna karşılık başında Erdoğan’ın bulunduğu AKP iktidarı ve devletin “güvenlik” adı altındaki baskı cihazının, eski MİT Başkanı Hakan Fidan’dan Adalet Bakanı’na, Jandarma Genel Komutanı ve Genelkurmay Başkanı’na kadar hemen hemen tüm sözcüleri “demokrasi ve demokratik reformlardan” söz etmeksizin müzakere sürecinin hedefini “silahsızlandırma ve tasfiye” olarak ilan ettiler.
Çıkarılan çerçeve yasa ise özünde “silahsızlandırma ve tasfiye” amacını hedefliyor olsa da aynı zamanda HPG gerillasının “siyasallaşması”nı da bin bir şarta bağlayarak içeriyordu. Bu şartlar pratikte “siyasallaşmayı” fiilen “örgütsüzleştirme” haline getirecek şartlardı. “Bireysel başvuru”, bir tür “pişmanlık”, “savaşta öldürmeme” ve “800 gerillayı kapsamama” gibi kayıtlar yasayı uygulanamaz hale getiriyordu.
Başından beri iktidar “önce tüm Kürdistan parçalarında tam silahsızlanma, sonra barış ve siyasallaşma” formülünü savunuyordu.
Müzakere sürecinin iktidar ve devlet tarafından bu içerikle dayatılmasına bakan kimi sosyalistler ve durumu kavrayamayan kimi ulusalcı Kürt çevreler, müzakereyi Hareket adına yürüten Abdullah Öcalan’ın bu “dayatmalara” boyun eğdiğini, Kürt sorununda çözümden vazgeçtiğini, “teslim olduğunu” bile ilan ettiler.
Oysa müzakere süreci, iktidarın ve devletin “silahsızlandırma ve Hareketi tasfiye etme” planıyla Öcalan’ın “barış ve demokrasi” planı arasında keskin tartışma ve mücadele süreciydi. Nitekim bu tartışma ve mücadele süreci, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın ve ona katılan TBMM Başkanı Kurtulmuş’un son açıklamalarının gösterdiği gibi, “silahsızlandırma ve tasfiye planının” ciddi biçimde geriletilmekte olduğunu göstermiştir.
Kalın, “silahsızlanmanın tek başına sorunu çözmeyeceğini, demokrasi ve demokratik reformlarla çözüleceğini, ‘önce sen silahsızlan, sonra ben gereğini yaparım’ gibi şüphe yaratan bir metot yerine karşılıklı adımları gerektirdiğini” açıklamıştır.
Öncesini bilmesek de iki yıldır sürdüğünü bildiğimiz müzakere sürecinde Kalın’ın bu açıklamaları, devletin “zihniyetinde” bir “değişimin” çok ciddi bir işaretidir. “Ciddi” olmasının nedeni, bütün devletlerin istihbarat örgütleri gibi MİT’in de “demokrasi ve demokratik reformlardan” en son söz eden en “tutucu” örgüt olmasıdır. Mesela Adalet Bakanı’ndan ya da dünyaya “şirin görünmek” zorunda olan Dışişleri Bakanı’ndan “demokrasi ve demokratik reformlar” bir vaat olarak beklenir. Bu sayılanlar böyle vaatler yerine “zaten Türk devletinin mükemmel bir demokrasiye, tarafsız yargıya, işleyen meclise sahip” olduğunu her fırsatta ilan etmekteler. Oysa şimdi demokrasiden en son söz edecek olan MİT adına İbrahim Kalın, bunların tümünden önce “Kürt sorununda çözüm, demokrasi ve demokratik reformlar” demektedir. “Zihniyet değişiminin ciddi işareti” olmasından bu nedenle söz ediyorum.
Ama “işaret” her zaman demokrasiyi ve demokratik reformları, Kürt sorununda gerçek bir çözümü işaret etmiyor olabilir.
Kalın’ın açıklamalarının neyi işaret ettiğini ya da devletin ve iktidarın da demokrasi, demokratik reformlar ve Kürt sorununda çözüm hedefini benimseyip benimsemediğini test etmek gerekir.
Hiçbir demokratik reform ve yeni bir yasa gerektirmeyen aşağıdaki adımlar atıldığı zaman, Kalın’ın açıklamalarının sadece bir “işaret” olmadığı, devlette köklü bir “zihniyet değişimi” olduğunu gösterecektir:
Uluslararası anlaşmalar, AİHM kararları mevcut Anayasa gereği, Anayasa’da aksi yönde maddeler olsa bile bu maddelerin üstünde bağlayıcıdırlar.
Buna göre Öcalan’ın özgürlüğüne giden yolda “umut hakkı” tüm “ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası” verilen tutsaklara tanınacak mıdır?
Demirtaş, Yüksekdağ, arkadaşları, Kavala ve diğerleri AİHM kararları gereği serbest kalacaklar mıdır? İnfaz yasası müebbet hapis cezasının 30 yılını yatmış olanların tahliyesini gerektirdiğine göre keyfi infaz yakmalar sona erecek midir?
Hasta hükümlüler tek bir yargı kararıyla bırakılacak mıdır?
İnfaz yasasına göre tutuklama “istisna” olduğuna göre tutuklama kampanyası sona erecek midir? Başta İmamoğlu’nun ve arkadaşlarının “tutuksuz” yargılanması sağlanacak mıdır?
Gazetelere ve televizyonlara el koyma, mülklerini müsadere etme, belediyelere kayyım atama, grevleri ve gösterileri yasaklama son bulacak mıdır?
Bir de tıpkı her an “şiddet kullanma” ihtimali olan kriminaller gibi gözaltına alınan siyasilere ters kelepçe takmak, onların görüntülerini zorla almak ve teşhir etmek gibi uygulamalara son verilecek midir?
Hiçbir yasa değişikliği gerektirmeyen bu ve benzer uygulamaların son bulması, MİT Başkanı’nın ifade ettiği gibi “demokrasiye gidileceğini, demokratik reformların gerçekleşeceğini” ve devlette ciddi bir “zihniyet değişikliğinin” olduğunu gösterecektir.
Durum ise şudur: İktidar kararlı adımlarla demokrasinin kırıntılarını bile ortadan kaldırmakta, demokrasi hedefine yürümek yerine demokrasiden görülmemiş ölçüde uzaklaşmaktadır. O nedenle Kalın’ın önerdiği demokrasiye ve demokratik reformlara doğru gitmek için yukarıdaki adımlar gerçekleşmelidir ki demokrasi hedefinden “sonsuza” kadar uzaklaşma durdurulabilsin. İleriye gidebilmek için geriye gidişin durdurulması şarttır. Rejim arabası geri vites takmıştır.
Ama eğer önümüzdeki çok kısa zamanda bu adımlar atılmadığı durumda ya MİT Başkanı’nın ve TBMM Başkanı’nın bu açıklamaları “oyalama” amaçlı yaptığı şüphesi büyüyecek ya da MİT Başkanı’nın ve TBMM Başkanı’nın, sözlerinde kararlı iseler, devlete ve iktidara karşı muhalefet ettiği sonucuna varılacaktır.
Aslında Kalın’ın “demokrasi ve demokratik reformlardan” söz etmesi, mevcut rejimin demokratik olmadığını ve demokratik olabilmesi için demokratik reformların gerçekleşmesi zorunluluğunu bir tür “itiraf” anlamına gelmektedir.
O halde dikkatimizi, Kalın tarafından yapılan bu açıklamaların, tam da asrın fon vurgunuyla doğan, giderek derinleşen siyasi ve ekonomik kriz ortamında ve Mekke İttifakının TBMM’de kabul edilmesiyle savaş tehlikesinin arttığı şu sırada yapılmış olmasına çevirmeliyiz. Eski MİT Başkanı Fidan’ın “Suriye’den üç füzeyi Türkiye’ye atarım, savaş bahanesi yaratırım” dediği gibi MOSSAD Yemen’den birkaç füze atabilir ve Hz. Muhammed’in kabrini vurabilir, o anda Türkiye savaşa girer ve ortada ne demokrasi ihtimali kalır ne de müzakere süreci.
MİT’in bu ortamda nerede durduğunu, kamuoyuna yapılan açıklamalara göre anlamanın mümkün olmayacağını bilecek kadar siyasi tecrübeye sahibiz. İstihbarat örgütleri gizlidir, ne yaptığı ve ne yapacağı “devlet sırrıdır”. O nedenle şu anda ne “MİT demokrasiden ve barıştan yanadır” diyebiliriz ne de “Saray darbesine ve savaşa hazırlanıyor” iddiasında bulunabiliriz. Şimdilik yaptığımız, MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın sözlerini müzakere sürecinde olumlu sözler olarak yorumlamaktan ibarettir.
Yani “önemli sözlerden” bahsediyoruz, “demokratik eylemlerden” değil.
Yine de Mukaddes Kitabın “önce söz vardı” diye ve Kuran’ın da “sözü oku” diye başladığını unutmayalım.
Tabii, hiçbir istihbaratçının peygamber olamayacağını da…
