Fransa Anayasa Konseyi, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteklediği ve parlamentonun temmuz ayında kabul ettiği 15 yaş altına sosyal medya yasağının temel hükümlerini Anayasa’ya aykırı buldu.
Konseyin 14 Ağustos’ta açıkladığı kararda, çocukların sosyal medyanın sağlık ve güvenlik açısından oluşturduğu risklerden korunmasının anayasal bakımdan meşru bir amaç olduğu belirtildi. Ancak bu amaçla getirilecek sınırlamaların gerekli, ölçülü ve ifade özgürlüğüyle uyumlu olması gerektiği vurgulandı.
Yasa, 15 yaşından küçük çocukların 1 Eylül’den itibaren sosyal medya hesabı açmasını yasaklıyor ve mevcut çocuk hesaplarının dört ay içinde kapatılmasını öngörüyordu. Düzenleme ayrıca sosyal medya kullanıcılarına yaşlarını doğrulama zorunluluğu getiriyordu.
“BÜTÜN ÇOCUKLARA VE PLATFORMLARA AYNI YASAK UYGULANAMAZ”
Anayasa Konseyi, düzenlemenin sosyal medya platformlarının farklı işlevlerini ve oluşturdukları riskleri dikkate almadığını belirtti.
Çocukların yaşları, gelişim düzeyleri ve aile koşulları arasında da herhangi bir ayrım yapılmadığına dikkat çeken Konsey, tüm platformları ve 15 yaş altındaki bütün çocukları kapsayan genel yasağın ifade ve iletişim özgürlüğünü gereğinden fazla sınırlandırdığına karar verdi.
Konsey, çocukların korunması amacıyla getirilecek tedbirlerin platformların özellikleri ve oluşturdukları somut risklerle bağlantılı olması gerektiğini bildirdi.
YAŞ DOĞRULAMASINDA MAHREMİYET İTİRAZI
Konseyin iptal gerekçelerinden biri de yaş doğrulama sistemi oldu. Yasa, yalnızca çocukların değil, sosyal medyaya erişmek isteyen bütün kullanıcıların yaşını kanıtlamasını gerektiriyordu.
Ancak düzenlemede doğrulamanın hangi yöntemlerle yapılacağı, hangi kişisel verilerin işleneceği ve bu bilgilerin nasıl korunacağı açık biçimde belirtilmemişti.
Konsey, bu nedenle yaş doğrulama sisteminin özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması bakımından yeterli hukuki güvenceleri sağlamadığına hükmetti.
PLATFORMLARIN SORUMLULUĞUNA VURGU
Kararda çocukların ifade ve bilgiye erişim hakkının yanında devletin onları şiddet, cinsel içerik, siber zorbalık ve bağımlılık yaratan tasarımlardan koruma yükümlülüğünün de bulunduğu belirtildi.
Ailelerin çocukların yaşlarına ve gelişimlerine uygun biçimde dijital yaşamlarına rehberlik etmesi gerektiği kaydedilirken sosyal medya şirketlerinin de çocukların kırılganlıklarından yararlanan sistemleri güvenli hâle getirme sorumluluğu taşıdığı vurgulandı.
Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası da çocukların erişebildiği platformlara fiziksel ve ruhsal esenlik, mahremiyet ve güvenlik bakımından yüksek düzeyde koruma sağlama yükümlülüğü getiriyor.
YAŞ DOĞRULAMASI TAMAMEN REDDEDİLMEDİ
Anayasa Konseyi, yaş doğrulaması uygulamasını bütünüyle Anayasa’ya aykırı bulmadı. Kararda, bu sistemlerin daha dar kapsamlı, riskle orantılı ve kişisel verilere daha az müdahale eden yöntemlerle uygulanabileceğine işaret edildi.
Avrupa Komisyonu da kişinin kimliğini veya kesin yaşını açıklamadan yalnızca belirli bir yaş sınırının üzerinde olduğunu kanıtlayabileceği mahremiyet odaklı sistemler üzerinde çalışıyor.
MACRON YENİ DÜZENLEME İSTEDİ
Élysée Sarayı, iptal kararının ardından Macron’un Başbakan Sébastien Lecornu’den Anayasa ve Avrupa Birliği hukukuyla uyumlu yeni bir düzenleme hazırlamasını istediğini açıkladı.
Fransa hükümeti, yeni düzenlemeyi 2027 baharına kadar yürürlüğe koymayı hedefliyor. Tartışma, genel bir yaş yasağının ötesinde çocukların güvenliği ile ifade özgürlüğü ve mahremiyet arasındaki dengenin nasıl kurulacağı üzerinde yoğunlaşıyor.
