Türkiye’nin 20 Ocak 2018’de Efrîn’e yönelik saldırılarının ardından yaklaşık 300 bin kişi yaşadığı toprakları terk etmek zorunda kaldı. Aradan geçen 8 yıl içerisinde Efrîn’e Suriye’nin farklı kentlerinden binlerce silahlı Arap grupları ve aileleri yerleştirildi. Kentin demografisinde ciddi değişiklikler yapılırken, 29 Ocak’ta Suriye Demokratik Güçleri (QSD) ile Şam Geçici Hükümeti arasında yapılan anlaşma kapsamında yerlerinden edilenlerin geri dönüşü konusunda anlaşma sağlandı.
Anlaşma kapsamında 400 aileden oluşan ilk grup 9 Mart’a Cizîr Bölgesi’nde bulunan Hesekê ve çevresinde Efrîn’e doğru yola çıktı. Son grup ise 10 Haziran’da Efrîn’e döndü. Bununla birlikte toplam 8 bin 720 aile dönüş yaptı.
Efrîn İnsan Hakları Örgütü Eşsözcüsü Îbrahîm Şêxo, Efrîn’e dönen yurttaşların karşılaştıklarını anlattı.
29 Ocak anlaşması kapsamında planlanan dönüşlerin tamamlandığını belirten Şêxo, son yapılan dönüşlerle birlikte 2018’de Efrîn’den göç edenlerin yüzde 75-80’inin geri döndüğünü söyledi. Qamişlo, Hesekê ve Kobanê’de bulunan tüm Efrînlilerin döndüğünü kaydeden Şêxo, farklı yerlerde tekil şekilde bazı Efrînli aileler olduğunu onların da kendi tercihleriyle dönmediğini ve mülteci statüsünde olmadığını ifade etti.
Zaman içerisinde Efrîn’e yerleştirilen silahlı Arap güçleri ve ailelerinden dolayı Efrîn’e dönüşlerde sorunlar yaşandığını dile getiren Şêxo, “Efrîn’e dönüşler sırasında bazı yurttaşlar kendi köylerine, topraklarına ve evlerine döndüler. Fakat bazı yurttaşların evlerine, topraklarına daha önce getirilen Araplar yerleştirilmişti. Bu Araplar Efrîn’e dönen yurttaşlara çeşitli zorluklar çıkarıyor. Mesela bazıları daha önce işgal ettikleri evleri geri vermek için para talebinde bulunuyor. Bu talep, 5 bin dolara kadar çıkıyor. Bazıları ise hiçbir şekilde evleri boşaltmayacağını ve evleri sahiplerine vermeyeceklerini söylüyor. Ağırlıklı Dêra bölgesinin Arapları bunu yapıyor. Yine Halep’in Kuzeyinden gelen Araplar da hala Efrîn’in içinde yaşıyorlar. Bunların sayısı yüzde 20’ye yaklaşıyor” diye belirtti.
SİLAHLI FAALİYETLER
Silahlı grupların Efrîn’de hakimiyet kazanmasının ardından kurdukları “Ekonomi Komitesi” ile halkın malına el koyulduğunu belirten Şêxo, Esad rejiminin devrilmesinin ardından bu komitenin fili olarak feshedildiğini anlattı. Efrînli yurttaşların Efrîn’e dönüşlerinin ardından birilerinin bu komite adı altında halkın malına el koyduğunu ifade eden Şêxo, bu sorunun özellikle Efrîn’in kuzeybatısında bulunan ve Türkiye ile demir yolu bağlantısı olan Raco ilçesinde baş gösterdiğini aktardı.
Esad rejiminin düşürülmesinin ardından Efrîn’deki durumun değiştiğine değinen Şêxo, “Fakat hala Efrîn’de kalan bazı silahlı gruplar nedeniyle güvenlik sorunları yaşanıyor. Yakın zamanda Şiyê ilçesine bağlı bir köyde muhtar katledildi. Yine askeri elbiselerle 3-4 kişilik gruplarla hırsızlıklar yaşanıyor. Hükümet, bu kişilerin üyeleri olmadığını ve onlarla herhangi bir ilişkilerinin olmadığını söylüyor. Konuya dair soruşturmalar yapılıyor fakat sonuçsuz kalıyor. Özellikle Efrîn yönetimine dahil edilen bu silahlı gruplar gündüz yönetime ait üniformaları giyiyor geceleri ise hırsızlık ve çete faaliyetlerinde bulunuyor” diye konuştu.
‘EFRÎN’DEKİ SİLAHLI GRUPLAR VE AİLELER ÇIKARILSIN’
29 Ocak anlaşması kapsamında Efrîn’i Efrînlilerin yöneteceği hususundaki maddeyi hatırlatan Şêxo, “Fakat şu an Efrîn’in stratejik bütün alanlarının yönetiminde Araplar yer alıyor. Çok az sayıda Kürt var, lakin o Kürtler de Efrînli Kürtler değil, Bab’ın köylerindeki Kürtlerdir. Bazı muhtarlıklar vb. küçük pozisyonlarda Efrînli Kürtlere yer veriliyor” ifadelerini kullandı.
Son olarak Efrînli yurttaşların taleplerine de değinen Şêxo, “Efrînliler olarak taleplerimiz nettir. Şam hükümetinin Kürt halkının haklarını tanımasını istiyoruz. Efrîn’deki Kürtlerin kendini yönetmesini istiyoruz. Efrîn’deki silahlı gruplar ve ailelerinin Efrîn’den çıkarılması gerekiyor. Efrîn’deki halkın yaşamanı güvenli bir şekilde sağlaması gerekiyor” diye belirtti.
MA / Ömer Akın
