Mîdyad’da ortaya çıkan tarihi kitabelere ilişkin açıklama yapan Turabdin Enstitüsü, Süryanice Estrangelo yazı stiliyle yazılan kitabelerin kayıp Mor Aday Kilisesi’ne ait 722 yılında yazılan kitabeler olduğunu belirtti.
Mêrdîn’in Mîdyad (Midyat) ilçesine bağlı kırsal Heştrek Mahallesi’nde peyzaj çalışması sırasında tarihi kalıntılar ortaya çıkmıştı. Mezopotamya Ajansı’nın (MA) gündeme getirdiği kalıntılara dair Turabdin Enstitüsü, Müze Müdürlüğü ekipleriyle birlikte yaptığı incelemelerde alanın 4. yüzyıla tarihlenen Mor Aday Kilisesi’nin yeri olduğu tespit edildi. Toprak altından çıkan kitabelerin yüzyıllar öncesine ait Klasik Süryanice (Estrangelo) yazı stiliyle hazırlanan mezar kitabeleri olduğu belirlendi.
Uzman Süryolog ve Turabdin Enstitüsü Başkanı Adem Coşkun’un kazı alanında yaptığı incelemeler sonucu yazılı bir açıklama yayımlandı.
8 KİTABE BULUNDU
Açıklamada, “Daha önceki araştırmalarımız; Gertrude Bell’in arşivi, Süryani kronikleri ve Ortaca ile Hah köyü sakinlerinden edindiğimiz bilgileri doğrulamaktadır. Buna göre buluntu alanı, 4. yüzyıla tarihlenen ve Süryanilere ait Mor Aday Kilisesi’nin yeridir” denildi. Bu alanda toplam 11 blok taş tespit edildiği paylaşılan açıklamada “Bunların 6 tanesinde kitabe yer almaktadır. Ayrıca aynı bölgedeki bir bostan duvarında 2 kitabe daha bulunmuştur. Kitabelerin ilk okuması ve çözümlenmesi, Turabdin Enstitüsü koordinatörümüz Uzm. Süryolog Adem Coşkun tarafından yapılmıştır. Kendisinin ilk aktardığı verilere göre kitabeler, Miladi 8. ile 14. yüzyıllar arasına tarihlenmekte olup bu kilisede görev yapmış papaz, hizmetkar, öğretmen ve kilise görevlilerinin defin süreçlerine dair bilgiler içermektedir” denildi.
MİLADİ 722 YILINA TARİHLENDİ
Ortaya çıkan buluntuların mezar taşı kitabesi niteliği taşıyan ve Turabdin Süryani kültür mirasına ait olan erken dönem yazıtları olduğu kaydedilen açıklamada; “Kitabelerde tespit edilen en eski tarih, Yunan (Selefkos) takvimine göre 1083, yani Miladi 772 yılına aittir. Bu özel kitabede, ‘papazların el birliği ile kiliseyi yeniden ayağa kaldırdıklarına’ dair tarihi bir not yer almaktadır. Metinlerde burada defnedilen Şmuel, Yuhanon, Doniel ve Saliba gibi papazların isimleri geçerken, bazı kitabelerin yazmanının ise Muşe isimli bir şahıs olduğu anlaşılmıştır” ifadelerine yer verildi.
Alanda yürütülecek kapsamlı saha çalışmaları için Bakanlık onayı ve izni beklendiği belirtilen açıklamada: “Tespitlerimize göre Ortaca (Eştrako – ܐܫܬܪܟܐ) köyünde geçmişte Mor Aday, Mor Dimet, Mor Sobo ve Meryem Ana kiliseleri ile bir Süryani mezarlığı bulunmaktaydı. Söz konusu mezarlığın bir kısmı ile bazı kiliselerin kalıntıları ekibimizce de yerinde tespit edilmiştir” diye belirtildi.
MA
