Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi, Zaporozhye Nükleer Santrali’ne dışarıdan elektrik sağlayan hattın onarılabilmesi amacıyla Rusya ve Ukrayna arasında IAEA arabuluculuğunda yerel ateşkesin yürürlüğe girdiğini açıkladı. Santral, 20 Ağustos’tan bu yana dış elektrik bağlantısı olmadan acil durum dizel jeneratörleriyle çalışıyor.
2022’den bu yana Rusya’nın kontrolünde bulunan Zaporozhye Nükleer Santrali’ndeki elektrik sorununa ilişkin açıklama yapan Grossi, uzun süredir devre dışı olan dış elektrik bağlantısının yeniden kurulması için gerekli onarım çalışmalarının ateşkes kapsamında gerçekleştirileceğini belirtti.
Grossi, “Uzun süredir kesintide olan Zaporozhye Nükleer Santrali’ne dışarıdan elektrik verilmesi için gerekli olan elektrik hattı onarımlarını mümkün kılmak amacıyla, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın arabuluculuğuyla yerel bir ateşkes daha yürürlüğe girdi” dedi.
IAEA ve Rus devlet haber ajansı TASS’ın aktardığı bilgilere göre santral, 20 Ağustos’ta Dinyeper Nehri’nin kuzey tarafındaki askeri faaliyetler sırasında, dış elektrik bağlantısını sağlayan son hat olan 330 kilovoltluk Ferosplavnaya-1 hattıyla bağlantısını kaybetti. Bu tarihten itibaren altı reaktörün ve kullanılmış nükleer yakıt havuzlarının soğutulması dahil olmak üzere kritik güvenlik sistemleri acil durum dizel jeneratörleriyle besleniyor.
ONARIM ÖNCESİNDE BÖLGE MAYINLARDAN TEMİZLENDİ
Grossi, geçici ateşkes kapsamında hasarlı elektrik hattının bulunduğu bölgede öncelikle mayın temizleme çalışması gerçekleştirileceğini, ardından Ukraynalı teknisyenlerin hatta müdahale edeceğini bildirdi.
IAEA ekibinin de ateşkes boyunca bölgede bulunarak onarım çalışmalarını izleyeceğini belirten Grossi, Rusya ve Ukrayna’nın nükleer güvenliğin sağlanması amacıyla Ajans ile yapıcı görüşmeler yürüttüğünü söyledi.
Zaporozhye Nükleer Santrali yönetimi de 5 Eylül’de yaptığı açıklamada dış elektrik bağlantısının yeniden kurulması için onarım çalışmalarının başladığını doğruladı. TASS’ın aktardığı açıklamada santral yönetimi, Ferosplavnaya-1 hattının mümkün olan en kısa sürede yeniden devreye alınmasını beklediklerini bildirdi.
IAEA’DAN DİZEL YAKIT UYARISI
IAEA, dış elektrik bağlantısının uzun süre sağlanamamasının santraldeki nükleer güvenlik açısından ciddi risk oluşturduğuna dikkati çekti. Ajansa göre dizel yakıt rezervlerinin azalması nedeniyle, hattın kısa sürede onarılamaması veya santrale yeni yakıt ulaştırılamaması halinde tesis birkaç gün içinde tüm elektrik kaynaklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir.
Santralin sözcüsü Yevgenia Yashina ise daha önce TASS’a yaptığı açıklamada, tesiste jeneratörler için yakıt bulunduğunu ancak rezervlerin yenilenmesinde sorun yaşandığını belirtmişti.
Yashina, santrale ulaşan yolların Ukrayna güçlerinin saldırıları nedeniyle güvenli olmadığını öne sürerek, gerekli miktardaki dizel yakıtın tesise ulaştırılmasının zorlaştığını söyledi. Bu nedenle jeneratörlerin kullanımının mevcut yakıtı mümkün olduğunca tasarruflu kullanacak şekilde düzenlendiğini kaydetti. Söz konusu saldırılara ilişkin açıklamalar Rus tarafının iddialarına dayanıyor.
ROSATOM İLE IAEA ARASINDA YAKIT REZERVLERİNE İLİŞKİN FARKLI DEĞERLENDİRME
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Başkanı Aleksey Likhachev de 31 Ağustos’ta santralin 20 Ağustos’tan itibaren yalnızca dizel jeneratörlerinden elektrik aldığını belirterek durumun “ciddi endişe” yarattığını söyledi.
Likhachev, buna karşın santraldeki durumun kontrol altında olduğunu savundu ve Rosatom’un tesisin dizel jeneratörlerle ne kadar süre bağımsız çalışabileceğine ilişkin hesaplamalarının IAEA’nın tahminlerinden “önemli ölçüde farklı” olduğunu ifade etti.
Rosatom Başkanı ayrıca Rusya Savunma Bakanlığı, Ulusal Muhafızlar ve Dışişleri Bakanlığı ile birlikte, onarım ekiplerinin Ferosplavnaya-1 hattına güvenli biçimde ulaşabilmesi için IAEA üzerinden geçici ateşkes oluşturulması konusunda çalışma yürüttüklerini açıklamıştı.
SANTRAL NEDEN TEK HATTA BAĞIMLI KALDI?
Zaporozhye Nükleer Santrali’nin dış elektrik altyapısı savaş sırasında birçok kez zarar gördü. TASS’ın santral yönetimine dayandırdığı bilgilere göre, 750 kilovoltluk Dneprovskaya hattı 24 Mart 2026’da devre dışı kaldı. Böylece Ferosplavnaya-1 hattı tesisin çalışan tek dış elektrik bağlantısı haline geldi. Bu hattın da 20 Ağustos’ta devre dışı kalmasıyla santral tamamen acil durum jeneratörlerine geçti.
Rosatom, Dneprovskaya hattındaki onarım çalışmalarının haziran ayında tamamlandığını ancak hattın yeniden devreye alınamadığını açıklarken, bunun sorumluluğunu Ukrayna tarafına yükledi. Kiev’in konuya ilişkin değerlendirmesi söz konusu TASS haberinde yer almadı.
Zaporozhye Nükleer Santrali Sözcüsü Yashina, dışarıdan elektrik alınamamasına rağmen personelin güvenlik sistemlerini ve dizel jeneratörleri 24 saat izlediğini, santral ünitelerinin güvenli durumda tutulduğunu belirtti. Ancak hem santral yönetimi hem de IAEA, uzun vadede dizel jeneratörlere bağımlı kalınmasının sürdürülebilir olmadığı ve istikrarlı dış elektrik bağlantısının yeniden sağlanması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor.
HABER MERKEZİ
