Uruguay’ın eski Devlet Başkanı Jose Mujica (Pepe), 89 yaşında hayatını kaybetti. Mujica, yemek borusu kanserinin karaciğerine sıçradığını ve artık tedavi görmeyi istemediği duyurarak, köpeğinin yanına gömülmek istediğini açıklamıştı.
“Saraysız başkan” olarak tanınan Mujica, Búsqueda dergisine verdiği son demeçte, “Bir daha biyokimyasal tedaviye veya ameliyata dayanamam, çünkü vücudum artık buna dayanamıyor. Benden röportaj yapmamı veya başka bir şey yapmamı istemeyin. Döngüm sona erdi. Samimi olarak, ölüyorum. Ve bir savaşçının dinlenmeye hakkı vardır” diye konuşmuştu.
Son zamanlarını Montevideo’daki çiftlik evinde eşi Lucía Topolansky ile birlikte geçiren Mujica, çiftlikteki sekoya ağacının altına, köpeği Manuela’nın yanına gömülmek istediğini söyleyerek şöyle demişti: “Orada büyük bir sekoya var (kendisine hediye edilen bir tohumdan ekilmiş). Manuela (köpeği) buraya gömüldü. Beni de buraya gömebilmeleri için tüm evrak işlerini ben yapıyorum. Ve hepsi bu.”
Mujica, CHP’nin davetiyle 2015’te İstanbul’a geldiğinde ziyareti boyunca 1973 model bir vosvos’a binmiş ve eşiyle Taksim’de üç yıldızlı bir otelde konaklamıştı. Mujica bu ziyaretinde gözaltında kaybolan çocuklarının akıbetini sormak için her hafta Galatasaray meydanında toplanan Cumartesi Anneleri’nin oturma eylemine katılmıştı.
JOSE MUJİCA KİMDİR?
Uruguay’ın efsanevi eski devlet başkanı José Mujica’ya önce yemek borusunda kanser teşhisi konulmuştu.
Tedaviye devam etmeyeceğini açıklamıştı
José Mujica, Nisan 2024’te yemek borusunda kanser teşhisi konduğunu açıklamıştı. Pepe olarak da bilinen Mujica, 10 Ocak 2025’te “Yaşlı bir insanım ve iki kronik hastalığım var. Vücudum biyokimyasal tedaviyi veya ameliyatı kaldıramaz” diyerek daha fazla tedaviyi reddettiğini duyurmuştu.
KÖPEĞİNİN YANINA GÖMÜLMEK İSTEDİ
Pepe, kendisinin de köpeği Manuela’nın yanına, çiftlikteki sekoya ağacının altına gömülmek istediğini açıklamıştı.
Uruguay’ın eski devlet başkanı José Mujica’dan hüzünlü veda: “Köpeğimin yanına gömün”
Efsane lider, Búsqueda dergisine verdiği son röportajında “Dürüst olmak gerekirse, ölüyorum. Beni rahat bırakmalarını istiyorum” demişti.
Röportajında gözyaşları içinde “Vatandaşlarımla vedalaşmak istiyorum” diyen Mujica, kalan zamanını Montevideo’nun dışındaki çiftliğinde geçireceğini söylemişti.
JOSÉ MUJİCA KİMDİR: TUPAMAROS GERİLLASINDAN URUGUAY’I DEĞİŞTİREN LİDERE
José “Pepe” Mujica, 20 Mayıs 1935’te Uruguay’ın başkenti Montevideo’da doğdu. Bask kökenli çiftçi bir baba ve İtalyan göçmeni bir annenin oğluydu. Beş yaşında babasını kaybetti. Gençlik yıllarında bisiklet yarışlarına katıldı. 13-17 yaşları arasında çeşitli kulüplerde yarıştı. İlk siyasi deneyimini Ulusal Parti’de yaşadı ve Enrique Erro ile yakın çalıştı.
1960’ların ortasında hayatını değiştirecek bir karar alarak Küba Devrimi’nden ilham alan Tupamaros gerilla hareketine katıldı. 1969’da Montevideo yakınlarındaki Pando kasabasının kısa süreli işgalinde altı timden birinin liderliğini yaptı ve telefon santralini ele geçirme görevini başarıyla tamamladı. 1970 Mart’ında bir Montevideo barında tutuklanmaya direnirken iki polisi yaraladı ve kendisi de altı kurşunla vuruldu. Nöbetçi cerrahın müdahalesiyle hayatta kaldı.
Mujica dört kez yakalandı ve iki kez hapisten kaçtı. En çarpıcı kaçışı, Eylül 1971’de Punta Carretas Hapishanesi’nden oldu. Bu kaçış, 100’den fazla Tupamaros üyesiyle birlikte hapishanenin altından kazdıkları tünelle gerçekleşti. Son yakalanışının ardından askeri darbe döneminde sekiz Tupamaros üyesiyle birlikte özel gözetim altında tutuldu. İki yılı eski bir at su yalağının dibinde olmak üzere toplam 13 yıl esir kaldı. Bu dönemde işitsel halüsinasyonlar ve paranoya dahil ciddi psikolojik sorunlar yaşadı.
1985’te Uruguay’da demokrasinin yeniden tesisiyle serbest kaldı. Tupamaros üyeleriyle birlikte Halk Katılım Hareketi’ni kurdu ve legal siyasete geçiş yaptı. 1994’te milletvekili, 1999’da senatör oldu. 2005-2008 yılları arasında Tarım, Hayvancılık ve Balıkçılık Bakanlığı yaptı. 2009’daki başkanlık seçimlerini ilk turda yüzde 48’lik oy oranıyla önde tamamladı ve ikinci turda yüzde 52’yle kazandı.
JOSÉ MUJİCA: DEVLET BAŞKANLIĞI DÖNEMİ
Reformcu başkanlık dönemi 2010-2015 arasındaki başkanlığı, Uruguay’ı Latin Amerika’nın görece demokratik ülkelerinden birine dönüştürdü. En önemli reformları:
Kürtajın yasallaşması
Eşcinsel evliliğin tanınması
Esrarın devlet kontrolünde yasal hale getirilmesi
Sosyal harcamaların artırılması
İşçi sendikalarının güçlendirilmesi
Yoksulluk oranının yüzde 18’den yüzde 9.7’ye düşürülmesi
Asgari ücretin iki katına çıkarılması
Başkanlığı sırasında gösterdiği mütevazı yaşam tarzı dünya çapında ilgi gördü. 12 bin dolarlık maaşının yüzde 90’ını bağışladı, başkanlık sarayı yerine çiftlik evinde yaşadı ve 1987 model Volkswagen’ini kullanmaya devam etti.
Bu araç için 1 milyon dolar teklif aldı, ancak satmayı reddetti.
LATİN AMERİKA SİYASETİNDE ÖNEMLİ BİR FİGÜR
Mujica, Latin Amerika siyasetinde benzersiz bir konuma sahip. Diğer sol liderlerden farklı olarak, ideolojik söylemler yerine pragmatik çözümlere odaklandı. Başkanlığı döneminde Uruguay’ı bölgenin en istikrarlı demokrasilerinden birine dönüştürdü. Ülke, onun döneminde en düşük yoksulluk oranına ve en yüksek kişi başına düşen milli gelire ulaştı.
Mujica hastalığını açıkladığı son röportajında bile toplumsal mesajlar vermeyi ihmal etmedi: “Sizden farklı düşünenlerle aynı fikirde olmak kolaydır, ama demokrasinin temeli farklı düşünenlere saygı duymayı öğrenmektir.”
KÜRESEL ETKİSİ VE İLHAM VERİCİ YÖNÜ
TIME dergisi tarafından “dünyanın en yoksul başkanı” olarak tanımlanan Mujica, küresel bir ilham kaynağına dönüştü. BM konuşmaları viral oldu, hayat görüşü ve felsefi yaklaşımı dünya çapında yankı buldu. Özellikle tüketim toplumuna ve materyalizme yönelik eleştirileri, genç nesiller arasında büyük ilgi gördü.
Mujica ve eşi Lucia Topolansky’nin çocukları olmadı. Ancak siyasi hareketlerini gelecek nesillere miras bırakıyorlar. Çiftliklerini siyasi hareketlerine bağışlama kararları, maddi değil manevi bir miras bırakma isteklerinin göstergesi. Son olarak çiftlik için 28 bin dolarlık yeni bir traktör alan Mujica, “Gelecek nesillere yeni demirler bırakıyorum” dedi.
SİYASETTEKİ SON HAMLESİ
Kasım 2024’te Uruguay seçimlerinde desteklediği aday Yamandú Orsi’nin başkanlık seçimlerini kazanması, Mujica’nın son siyasi zaferlerinden biri oldu. Orsi, 1 Mart’ta görevi devralacak.
Mujica’nın partisi Halk Katılım Hareketi de (MPP) tarihi bir oy oranı yakaladı ve yeni dönemde önemli bir parlamento gücüne sahip olacak.
Mujica, “Artık çiftliğimde siyasi kararlar alınmıyor. Sempatiyle yaklaştığım konularda elimden geldiğince yardım ediyorum ama izin alınması gereken yaşlı bir danışman değilim” diyerek siyasetten tamamen çekildiğini vurguladı.
MA
