ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, dün, gelecek hafta Danimarkalı yetkililerle Grönland’ı konuşmak üzere bir araya geleceklerini aktardı.
Amerikan basınına yansıyan haberlere göre, Rubio, kongre üyelerine ‘askeri müdahale’ yerine ‘satın alma’ seçeneğinin öncelik olduğunu söyledi.
Donald Trump’ın uzun süredir dillendirdiği Grönland söylemleri, ABD tarihi açısından yeni değil. İşte çeşitli girişimler ve 2026 için seçenekler…
1867-1868: İlk ABD girişimi
Dönemin ABD Dışişleri Bakanı William Seward, Arktik’te sınırları genişletme ve geniş bir yayılma politikanın parçası olarak Grönland’ın satın alınmasını gündeme getirdi.
Seward, söz konusu bölgenin kömür başta olmak üzere doğal kaynaklar açısından zengin olduğuna dikkat çekti. Ancak, o dönemde ABD Kongresi konuyla ilgilenmedi ve bu fikir hiçbir zaman resmi bir teklife dönüşmedi.
1910: Toprak takası önerisi
ABD’nin onuncu başkanı William Howard Taft döneminde, Amerikalı diplomatlar, Grönland’ın ABD’ye devredilmesini ve bunun karşılığında başka bölgelerde tavizler verilmesini öngören karmaşık bir toprak takası planını gündeme getirdi.
Danimarka bu öneriyi reddetti ve plan rafa kalktı.
1946: 100 milyonluk altın teklifi
Soğuk Savaş’ın başlangıcında, dönemin ABD Başkanı Harry Truman yönetimi, stratejik önemini gerekçe göstererek Grönland’ı satın almak için Danimarka’ya resmi olarak 100 milyon dolar değerinde altın teklif etti.
İkinci Dünya Savaşı sırasında, adada ABD tarafından inşa edilen bir havaalanı, Avrupa’ya giden askeri uçaklar için önemli bir yakıt ikmal noktası olarak kullanılmıştı.
Danimarka, Truman’ın teklifini reddetti, ancak ABD askeri erişimini sürdürdü. Bu askeri varlık, bugün de ABD Savunma Bakanlığı’nın en kuzeydeki tesisi olan uzak Pituffik Uzay Üssü’nde devam ediyor.
Askeri analist Aleksey Leonkov da geçen ay yaptığı açıklamada Avrupa’daki ekonomik krizin ortasında Danimarka’nın fazladan paraya ihtiyacı olabileceğini dile getirdi.
Seçenekler neler?
Kiralama
Askeri analist Aleksey Leonkov, ABD’nin 99 yıllık kiralama gibi bir uzlaşma seçeneği sunabileceğini düşündüğünün altını çizmişti.
Açık baskı
Siyaset bilimci Dr. Vladimir Vasilyev ise geçen ay yaptığı açıklamada ABD’nin NATO’yu kullanarak -ABD’nin çekileceği tehdidinde bulunarak ya da harcamaların artırılmasını talep ederek- klasik bir anlaşma yapabileceğini belirtip NATO üyesi Danimarka da dahil olmak üzere Avrupa’nın, NATO ülkelerine bazı avantajlar sağlanması karşılığında Grönland’dan vazgeçebileceğini dile getirdi.
Vasilyev, Trump’ın gümrük vergileri uygulayarak Danimarka’a baskı yapabileceğini ve bunun da ekonomik bir savaşa dönüşebileceğini de vurguladı.
Askeri seçenek
Siyasi analist İlya Kravçenko, Trump’ın NATO üyesi Danimarka’ya karşı askeri güç kullanmak gibi ‘çılgınca’ bir yola başvurması pek akla yatkın olmadığını zira bu fikrin Washington’un çıkarlarına uygun olmadığını belirterek diplomatik bir tartışmanın ve sonunda bir uzlaşmaya varılmasının daha olası olduğunu dile getirdi.
Nitekim Rubio da dün Amerikan basınına yansıyan haberlerde ‘askeri müdahale’ seçeneğinin masada olmadığını ancak ‘satın almanın’ gündemde olabileceğini söyledi.
SPUTNIK
