Türkiye’de bugüne kadar birçok tiyatro grubu ve tiyatrocu, başta ekonomik nedenler olmak üzere baskılar, yasaklar ve birçok olumsuzlukla mücadele etti. 27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nde de tablo farklı değil. Özellikle muhalif kimliğin ağırlıkla ön planda olduğu tiyatro, perdelerini tüm bu olumsuzluklara rağmen açmaya, direnmeye ve tavrını belirlemeye devam ediyor.
1961 yılından bu yana kutlanan Dünya Tiyatro Günü’nde, Özgür Tiyatro’dan Özgür Başkaya ile tiyatronun Türkiye’deki durumunu konuştuk.
‘TİYATRO YAŞAYANDIR’
Tiyatronun güncel durumundaki sıkıntılara değinen Başkaya, “Türkiye’de değil yani bütün dünyada tiyatronun durumu çok kötü. Bunun basit bir anlamı var. Dünya çok kötü. ‘İran bombalanıyor. Yemişim tiyatroyu’ diye düşünebilir insanlar. Halbuki öyle değil. Tiyatro yaşayan bir şeydir. Tiyatro durmadan yaşamaya devam eder. İran’ın bombalanması, Amerikan emperyalizminin bombalamasının eğrisi yoktur. Hikaye şudur, çok net bir şey; tiyatro yaşayan bir şeydir. Hep beraber yaşamaya devam edeceğiz. Sıkıntı da yaşasak, kavga da etsek, biz tiyatroyu her zaman yaşadık, her zaman yaşayacağız” diye belirtti.
‘ANAYASAL HAK OLARAK DESTEKLENMELİ’
Tiyatroya dönük desteğin yetersizliğini eleştiren Başkaya, “Umarım bize destek olmaz devlet. Çünkü bize destek olursa ne olur, biliyor musun? Bizden bir şey ister. Düşünsel bir şey ister. Biz o işe girmeyiz. Ben açık açık söylüyorum. Türkiye’nin bir tiyatrocusu olarak söylüyorum. Tabi ki devlet bize destek olmak zorunda. Siz hangi hadle bize destek olmuyorsunuz? Anayasa’nın 64. maddesini söyleyeyim. Öyle ya da böyle devlet destek olacak” ifadelerini kullandı. Tiyatronun İran’ın bombalanması gibi toplumsal meselelerle ilgilenmiyorsa bir anlamının olmadığını kaydeden Başkaya, bunun utanç verici bir durum olduğunu söyledi.
‘TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK PROBLEMİ KÜRT SORUNU
Türkiye’nin en büyük probleminin Kürt sorunu olduğunu vurgulayan Başkaya, sanat yönüyle Kürt tiyatro gruplarının ve Kürt sanatçıların yetersiz kaldığını belirtti. Başkaya, bir Türk tiyatrocu olarak bugüne kadar Kürt halkının yanında durduğunu ve durmaya devam edeceğini dile getirdi. Tiyatronun yarınının amatörlük olduğunu dile getiren Başkaya, amatörlüğün aşkla ve gönül bağıyla yapılması gerekliliğinden hareket edilmesinin önemli olduğunu söyledi. Başkaya, tiyatroyla ilgilenecek kişilerin bu kriterle yola çıkıp çıkmayacağı kararını da vermek zorunda olduğunu belirterek, “Karar verecek tiyatrocular, ‘ben tiyatro yaparak geçinebilir miyim’ diye. Ben düşündüm ‘geçinemem’ dedim. Şundan geçinemem, ya sen var olan sistemin kuyruğuna takılacaksın ve kendinden ödün vereceksin, ya da geçinemeyeceksin” diye belirtti.
‘DİZİLER İDEOLOJİK MANİPÜLASYON AMAÇLI’
Televizyon kanallarındaki dizileri eleştiren Başkaya, “Birincisi duygusaldır para için, ikincisi ideolojik manipülasyondur. Devlet, insanlar bunu konuşsun, bunu tartışsın, bunu görmesin. Ertesi gün de bunu konuşsun diye yaptığı bir şeydir dizi. İnsan dizide oynuyorsa utanmalıdır. Şunu söylemeye çalışıyorum. Ben bu işlere girmem” ifadelerini kullandı. Ekonomik kriz nedeniyle hayat pahalılığının arttığı bir dönemde bilet fiyatlarını olabilecek en düşük seviyede tutmaya çalıştıklarını söyleyen Başkaya, 500 TL’nin altında bilet satışı bulunmayan İzmir’de bu rakamı öğrenciler için 220 TL, tam bilet fiyatını ise 300 TL olarak belirlediklerini kaydetti. Başkaya, bu kararı almalarını şöyle tanımladı: “Nedeni de şu, sırf çocuklar gelip seyretsin diye. Bizim seyircimiz o paraları verecek insanlar değil ki.”
Başkaya, son olarak tek kişilik oyunu olan “Sokrates’in Savunması”nı sahneliyor. Nazım Hikmet Kültür Merkezi’nde sahnelenen oyun, “gençlerin ahlakını bozmak ve dinsizlik” suçlamalarına karşı Sokrates’in demokrasi, adalet ve bilginin tartışıldığı savunmasını anlatıyor.
MA / İbrahim Açıkyer
MA
