Afganistan’da Taliban yönetimi, 4 Ocak günü yeni “Afgan Ceza Kanunu”nu yürürlüğe koydu. İnsan hakları örgütü Rawadari’nin ulaştığı 119 maddelik yasada, toplum 4 “kast”a bölünüyor. Bunlar, “din adamları (ulema/mollalar), elitler (aşraf), orta sınıf ve alt sınıf.” Yeni düzenlemeye göre aynı suç, failin toplumsal statüsüne göre farklı şekilde cezalandırılıyor. Din adamları yalnızca uyarı alırken, elitler çağrıya tabi tutuluyor; orta sınıf hapis cezası riskiyle karşı karşıya kalıyor. Alt sınıflar ise hapis cezasına ek olarak bedensel cezalarla da cezalandırılabiliyor.
İnsan hakları savunucuları bu sistemin dini elitlere fiili dokunulmazlık sağladığını vurguluyor. Kanunda ayrıca “özgür kişiler” ve “köleler” arasında ayrım yapılması, köleliğin hukuki bir kavram olarak yeniden tanındığı yönünde ciddi endişelere yol açtı. Temel adil yargılanma hakları da büyük ölçüde ortadan kaldırıldı; avukat hakkı ve susma hakkı yer almıyor, delil yerine tanıklıklara ağırlık veriliyor. Bu durumun işkenceyle ifade alma riskini artırdığı belirtiliyor.
Öte yandan “dans etmek” ya da “yasadışı toplantılara katılmak” gibi muğlak tanımlı fiiller suç kapsamına alınarak hakimlere geniş bir takdir yetkisi tanınıyor. Rawadari, bu ceza kanununun modern hukuk ilkeleriyle tamamen çeliştiğini belirterek Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplumu acil müdahaleye çağırdı. BM Afganistan Özel Raportörü de yasanın Afgan halkı üzerinde “son derece yıkıcı” sonuçlar doğuracağı uyarısında bulundu.
MA
