Wan’ın Payizava (Gürpınar) ilçesine özgü olan Nordiz koyununun nesli tehlike sınırına girdi. Sert iklim koşullarına dayanıklılığıyla bilinen bu türü, son dönemde artan kuraklıktan olumsuz etkileniyor. Uzun bacaklı yapısı, yoğun yapağısı ve zorlu coğrafi şartlara uyum sağlayabilme özelliğiyle dikkat çeken Nordiz koyunu, geçmişte bölgede yaygın olarak yetiştirilirken bugün daha az sayıda sürüde görülüyor.
Et ve süt verimiyle bölge hayvancılığı açısından önemli bir yere sahip olan tür, Payizava ilçesindeki Norduz bölgesinde yetiştirilen yerli bir ırk olarak biliniyor. Ancak hayvancılığın azalması ve farklı koyun ırklarının tercih edilmesi nedeniyle bu özel koyunun sayısı her geçen yıl düşüyor. Bu durum, Nordiz koyununun geleceği açısından endişe yaratıyor. Nordiz koyunu bölgede yaşanan kuraklık nedeniyle doğurganlık oranında ciddi düşüş yaşıyor.
100 KOYUNDAN 60’I ÜRÜYEMİYOR
Payizava’nın 300 nüfusluk Demgosnî köyünde önceki yıllarda her ev başına 100 koyun düşerken şimdi ise bu sayı bir hayli düşmüş durumda. Artık hayvancılığın neredeyse bitme noktasına geldiği köyde, hayvancılık düşüşte. Hayvancılığın bitme noktasına gelmesiyle birlikte Nordiz koyununun nesli tükeniyor. Demgosnî köyünde yaşayan 30 yaşındaki Rehim Erdoğan 50 yıldır Nordiz koyunlarına bakarak geçimini sağlıyor. Ancak yemlerin maliyetlerine yapılan artış nedeniyle artık Nordiz koyununa bakamıyor. 100’e aşkın koyunu olan Rehim Erdoğan’ın 60 koyunu ürüyemiyor. Bu durum ise ilk kez yaşanıyor.
Yıllardır Nordiz koyununa baktığını ifade eden Rehim Erdoğan, söz konusu koyun ırkının neslinin tükenme ile karşı karşıya olduğunu söyledi. Erdoğan, “Biz 50 yıldır Nordiz koyunları besliyoruz. Bu köyde koyun yetiştirmek dışında başka bir işimiz yok. Ama artık koyunlarımız ürüyemiyor ve verimsiz hale geldi. Toprağımız var, fakat köyümüzde su yok. Kar var, ama su yok. Yaz mevsiminde koyunlarımızın hepsi hastalanıyor. Bu nedenlerden dolayı artık Nordiz koyununun nesli tükeniyor. Halk da artık besleyemiyor. Saman ve ot pahalı oldu, çobanlar da pahalı oldu. Bu yüzden koyun ürüyemiyor ve kimse sahip çıkmıyor. Böyle giderse biz de artık besleyemeyeceğiz. Çünkü onları yetiştirmek çok zorlaştı. Her şeyi satın alıyoruz ve artık geçimimizi sağlayamıyoruz. Suyun olmaması ve kuraklık yüzünden koyunlarımızın hepsi hastalanıyor. Şu anda yaklaşık 60 koyunumuz ürüyemiyor ve kısır oldu. Birkaç yıl önce böyle değildi. Son iki yılda böyle oldu. Üç yıldır da su yok. Artık bakamadığımız için satıyoruz. Çünkü verim alamıyoruz” diye konuştu.
‘ELDE KALANLAR DE KALMAYACAK’
Devlettin hayvancılık politikasını da eleştiren Erdoğan, gereken desteği alamadıklarını söyledi. Bu şekilde giderse artık bölgede hayvancılığın da tamamıyla yok olacağını kaydeden Erdoğan, “Devlet de bize destek vermiyor. Ama devlet destek vermese bile biz mecburen bu işi yapmak zorundayız. Çünkü köyde bu işten başka ne yapabiliriz ki? Nordiz koyununun eti ve sütü kıymetli ve değerlidir. Ama koyun ürüyemiyor ve masrafını bile çıkaramıyor. Devletin bize destek vermesini istiyoruz. Şimdiye kadar birçok kişi imkânsızlık yüzünden koyunlarını sattı. Böyle devam ederse elde kalan Nordiz koyunları da kalmayacak” ifadelerini kullandı.
MA / Zeynep Durgut
