Döviz kurundaki artış ile rekor enflasyon seviyeleri hayatın her alanını etkilediği gibi kadın ve üreme sağlığı hizmetlerini de etkiledi. Ücretsiz doğum kontrol yöntemlerine erişim azalırken, kondom, doğum kontrol hapları, hijyenik ped ve rahim içi araçlar gibi ürünlere erişim oldukça zorlaştı. Birçok üreme sağlığı ilacı SGK kapsamına alınmazken, ilaç fiyatları ise sürekli artıyor. Bu döngü ise en çok kadınları etkiliyor.
Adana Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi ve Aile Hekimi Cüneyt Genç, ekonomik krizin kadın sağlığını nasıl etkilediğini anlattı.
ÜREME SAĞLIĞI VE BİRİNCİ BASAMAK
Aile Sağlığı Merkezleri’nin öncelikli temel görevlerinin koruyucu sağlık hizmetleri sunmak olduğunu belirten Genç, bunların başında ise aile planlaması ve üreme sağlığı hizmetlerinin geldiğini söyledi. Genç, “Bu konuda son zamanlarda ne yazık ki insanlarımıza yeterli hizmet vermekte eksik kalıyoruz. Sağlık Bakanlığı’nın il müdürlükleri aracılığıyla daha önce yeterli miktarda Aile Sağlığı Merkezleri’ne göndermiş olduğu ria (rahim içi araç), doğum kontrol hapları, aylık ve 3 aylık doğum kontrol iğnelerinin tedarikleri son 2 yıldır çok yetersiz durumda. Hatta daha önce SGK kapsamında olan doğum kontrol hapları da bu kapsamdan çıkartılmış durumda. Rahim içi araçlar, kadın doğum hizmetlerinin verildiği hastanelerde takılmakta fakat buralara erişim zor olduğundan yetersiz kalmakta” diye belirtti.
ASM’lere son dönemlerde doğum kontrol yöntemleri için taleplerin arttığını dile getiren Genç, bu durumu ise ekonomik koşullara bağlayarak ekledi: “Bir kutu doğum kontrol hapı eczanelerde 100 TL, aylık iğneler 120 TL ve kondom 70 TL civarı. İnsanlar, bu ekonomik şartlarda bunları parayla almakta zorlandıklarını ya da alamadıklarını söylüyorlar. İnsanların doğum kontrol yöntemlerine ekonomik sebeplerden ötürü ulaşamamaları beraberinde birçok sıkıntılara neden oluyor. Bunların başında da istenmeyen gebelikler geliyor. Zira bir annenin sağlıklı bir gebelik süreci geçirmesi için 2 gebeliğin arası minimum 2 yıl olması gerekiyor. Sık gebelikler, hem anne hem de doğacak çocuğun sağlık yönünden sıkıntılar yaşanmasına neden olabiliyor. Kadınlar açısından bir başka sorun rahim, vajinal ve üriner sistem enfeksiyonları açısından risk artışıdır.”
SORUNUN ÇÖZÜMÜ
Genç, sorunun çözümüne dair şunları belirtti: “Cinsel sağlık ve üreme sağlığı ile ilgili her zaman ulaşılabilir ve ücretsiz hizmetlerin sunulabilmesi gerekiyor. Bu hizmetlerin de en iyi verilebilecek yerlerden birisi olan Aile Sağlığı Merkezleri’nin bu konuda desteklenmesi gerekiyor. Sağlık Bakanlığı’nın il müdürlükleri aracılığıyla doğum kontrol yöntemleri ile ilgili materyalleri daha önce olduğu gibi tedarik etmesi sorunların büyük kısmını ortadan kaldıracaktır. Zira kontrolsüz kadın sağlığı ve üreme, sağlıksız bir gelecek demektir. Son olarak bu konuda gençlerimizin gelecekte bilinçli bir anne veya baba olabilmesi için uygun olacak bir yaşta okul müfredatına konacak olan cinsel eğitim dersi daha sağlıklı bir toplum oluşumu açısından fayda sağlayacaktır.”
Hamdullah Yağız Kesen / MA
