Haftalık basın toplasında konuşan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, gündeme dair değerlendirmelerde bulundu. Bekayi, gazetecilerin dış politika alanındaki soruları yanıtladı. Toplantının önemli konu başlığı ise ABD ile yürütülen diplomasisi oldu.
İRANLI PİLOTLAR
Düşen İran uçağında bulunan 4 pilota dair konuşan Bekayi, “Biz de kendi hassasiyetlerimizi kendilerine iletiyoruz. Savaşın ilk günlerinde 4 İranlı pilot, ABD üslerini hedef almaya yönelik savunma görevi için yola çıktı ve hedef alındı. Durumlarının netleştirilmesi gerekiyor ve bu bizim için ciddi bir taleptir. Konudan haberdar olduğumuz günden beri durumu takip ediyoruz” dedi.
Konuya dair Kızılhaç Komitesi ile ilk yazışmayı yaptıklarını belirten Bekayi, takip çalışmalarının İran’ın Doha Büyükelçiliği ve Katar’ın Tahran Büyükelçiliği aracılığıyla sürdüğünü söyledi. Üç pilotun akıbeti netleşmediği sürece çalışmalarının devam edeceğini ifade etti.
‘MUTABAKAT METNİNDE 60 GÜNLÜK BİR SÜRE YOK’
ABD ile yapılan İslamabad Mutabakatına dair konuşan Bekayi, mutabakat zaptındaki 60 günlük sürenin sona ermesiyle ilgili olarak, “Mutabakat metninde 60 günlük bir süre şeklinde bir hüküm bulunmuyor. İran’ın zaman baskısı veya dış politika baskısı altında politikalarını belirlemediği defalarca kanıtlandı. Herhangi bir müzakere başlamadı, çünkü ABD bunu ihlal etti. 60 günlük sürenin aslında bir anlamı yok” dedi.
UMMAN GÖRÜŞMELERİ VE HÜRMÜZ BOĞAZI
Hürmüz Boğazı konusunda İran ve Umman görüşmelere dair bilgi veren Bekayi, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen görüşmeler hakkında, deniz trafiğinin seyir güzergâhına ilişkin bir yol haritası üzerinde anlaşmaya varıldığını söyledi.
Bu mutabakatın bir paket hâlinde, yani harita ve ortak bildiri şeklinde sonuçlandırılmasının planlandığını belirten Bekayi, sürecin uzamasının üç nedeni şöyle sıraladı:
“*ABD ve İsrail’in İran ve bölgeye dayattığı güvensizlik nedeniyle konunun karmaşık hâle gelmesi,
*Sürece etki etmeye çalışan çok sayıda aktörün bulunması,
*En önemlisi ise bölgenin barış ve güvenliğini önemsemeyen bazı tarafların yıkıcı çabaları.”
Bekayi, İran ve Umman arasındaki görüşmelerin ciddi şekilde devam ettiğini, ortak bildirinin metni konusunda görüş alışverişinin sürdüğünü ve tarafların hem çıkarları güvence altına alan hem de endişeleri gideren bir mekanizma oluşturma konusunda kararlı olduklarını söyledi.
İRAN-ABD GÖRÜŞMELERİ VE ERBİL İDDİASINA TEPKİ
Axios’un, “ABD, Neçirvan Barzani aracılığıyla Devrim Muhafızlarıyla görüştü” haberini yalanlayan Bekayi, “Bu tür haber üretimleri çaresizlikten kaynaklanıyor” dedi.
İran ile ABD arasındaki meselelerde arabulucunun Pakistan olduğunu vurgulayan Bekayi, Katar’ın da “çaba gösterdiğini” söyledi. Bazı Avrupa ülkelerinin de İran ile temaslarda bulunduğunu belirten Bekayi, bunun yeni bir arabulucunun belirlendiği anlamına gelmediğini, İran-ABD görüşmelerindeki asıl meselenin arabuluculuk değil, ABD’nin yaklaşımı olduğunu ifade etti.
İRAN’A YAPTIRIMLAR
ABD’nin İran’a yönelik yeni yaptırımlar uygulayacağı yönündeki iddialara değinen Bekayi, “ABD, son 50 yıldır İran’a yönelik yaptırımlar uyguluyor. Bu uygulamaları, ‘felç edici yaptırımlar’ ve ‘maksimum baskı’ gibi farklı isimlerle anıyorlar. Yaptırımlar İran’ın tutumu üzerinde hiçbir etkiye sahip değil; bundan şüpheniz olmasın. Sonuç vermeyen yöntemleri bundan sonra da sonuç vermeyecek” dedi.
İran’a yönelik olası ABD saldırılarına ilişkin farklı senaryoları değerlendirdiklerini ve bu değerlendirmelerin, söz konusu girişimlerin başarısızlığa uğratılması için gerekli öngörüleri oluşturduğunu belirtti.
‘50 YILLIK ZARAR TAZMİN EDİLMELİ’
İran’ın ABD’nin saldırılarının tazmin edilmesine dair başvurusuna değinen Bekayi, zararın son 6 ayla sınırlı olmadığını belirterek, ABD’nin son 50 yıldır bölgedeki askeri varlığının da zararlara yol açtığını ifade etti.
Son 50 yılda ABD ve müttefiklerinin bölgeye dayattığı savaşlar nedeniyle meydana gelen çevresel zararların kesinlikle çok büyük, trilyonlarca dolarlık olduğunu belirten Bekayi, bu zararların son iki yılda ABD ve İsrail’in saldırıları ve ABD’nin bölgedeki askeri varlığı nedeniyle daha da arttığını söyledi.
İran’ın bu konuyu takip ettiğini belirten Bekayi, söz konusu zararların yalnızca İran’la sınırlı olmadığını ve tüm ülkelerin bu konuda sorumlu davranması gerektiğini ifade etti.
MA
